Кіріспе

Теңіз бұршақтарының туысы
ғылыми журнал

Стромб (Strombus) – Strombidae тұқымдасына жататын орташа және ірі теңіз бұршақтары, теңіз гастропод моллюскалары және олардың жақын туыстары. Стромб туысын 1758 жылы швед натуралисі Карл Линней атайды. Шамамен 50 тірі түрі белгілі, олардың мөлшері кішкентайдан өте үлкенге дейін әртүрлі. Кариб теңізінің кең аумағында алты түр кездеседі, оның ішінде патшайым бұршағы, Strombus gigas (қазір көбінесе Eustrombus gigas немесе Lobatus gigas деп аталады) және Батыс Үндістанның төбелес бұршағы, Strombus pugilis. Дегенмен, 2006 жылдан бері көптеген түрлер жеке тұқымдарға жатқызылды. Осы туысқа жататын түрлердің қазба қалдықтары бүкіл әлемде бор және квартер кезеңдерінің шөгінділерінде табылған (жасы: 140,2 миллион жыл бұрыннан қазіргі уақытқа дейін). Тірі түрлердің көп бөлігі Үнді және Тынық мұхиттарында таралған. Нағыз бұршақтардың көптеген түрлері тропикалық суларда теңіз шөптері арасындағы құмды түбінде тіршілік етеді. Олар балдырлармен қоректенеді және тырнақ тәрізді қақпаққа (оперкулум) ие.

Анатомия

Барлық қақпақты бауырсақтар сияқты, қақпақтар спираль тәрізді құрылған қабықтарға ие. Көптеген бауырсақтардағыдай, бұл спиральді қабық өсімі көбінесе оң жақты, бірақ өте сирек жағдайларда сол жақты болуы мүмкін. Нағыз қақпақтардың ұзын көз сабақтары бар, соның ұштарында түрлі-түсті сақиналы көздер орналасқан. Қабықтың ұзын және тар апертурасы, қысқа сифондық каналдары бар, ал алдыңғы жағында стромбоидты ойыс деп аталатын тағы бір ойыс бар. Осы ойыстан екі көз сабағының біреуі қабықтан шығады. Нағыз қақпақтың аяғы сүйір, орақ тәрізді оперкулуммен аяқталады, оны ерекше "секіру" қозғалысының бөлігі ретінде субстратқа қазуға болады. Нағыз қақпақтар жыныстық жағынан жетілгенде ғана қабықтарында кеңейген ерін өсіреді. Бұл алацияланған сыртқы ерін немесе алация деп аталады. Қақпақтар ұзын тізбектерге жұмыртқа салады, жұмыртқалар бұрылып, желатин тәрізді түтіктерге орналасқан. Стромбус секіріп қозғалады.

Қабықтың сипаттамасы

Стромбус қабықшалары кеңейген сыртқы ернегімен және алдыңғы ұшына жақын орналасқан, стромбоидты ойыс деп аталатын тілігімен ерекшеленеді. Осы тілік арқылы жануар өз сабақты көзінің біреуін сыртқа шығара алады.