Кіріспе

Боно мемлекеті (немесе Бономан) – Боно халқы құрған сауда мемлекеті, қазіргі Оңтүстік Гана аумағында орналасқан. Бономан – қазіргі Боно, Боно Шығыс және Ахафо облыстарының аумағындағы ортағасырлық Акан мемлекеті, олар (Боно және Ахафо) атауларымен және Шығыс Абреуар саялында аталған. Бұл мемлекет – алтын іздеу ниетімен әр түрлі уақытта Бономаннан көшіп, жаңа Акан мемлекеттерін құрған Акан халқының кіші топтарының бастауы деп қабылданды. 14 ғасырдың басында Бономанда қарқынды дамыған алтын саудасы, аймақтағы Акан соғыстарының, билік пен байлықтың орта ғасырларда бастауын берді.

Боно Манса

Боно Манса (сөзбе-сөз "Боно мемлекетінің жағдайы") кейде Боно Мансо немесе Мансу деп те аталатын, ортағасырлық Бономан мемлекетіндегі сауда аймағы және қазіргі уақытта көбінесе Боно Шығыс аймағындағы маңызды сауда орталығы болды. Қара Вольта өзенінен оңтүстікке қарай, саванна мен орман арасындағы көшіп-қону аймағында орналасқан бұл қалаға Транссахара саудасының бір бөлігі ретінде Дженне мен Тимбуктуден келген керуендер жиі тоқтаған. Сауда тауарларына кола жаңғағы, тұз, тері және алтын кірді; алтын 14 ғасырдың ортасынан бастап аймақтың ең маңызды сауда тауары болып есептелді.

Бегхо

Бегхо (сонымен қатар Бигу немесе Биту; Акан тайпасының Bew және Nsokɔ деп атауы) – ортағасырлық сауда қаласы, Қара Вольтаның оңтүстігінде, Бронг-Ахафоның солтүстік-батыс аймағындағы орман және саванна арасындағы көшіп-қону аймағында орналасқан. Боно Мансо сияқты, Бегхо да 1100 жылдан бастап Мали империясынан келген солтүстік керуендері жиі тоқтаған маңызды сауда орталығы болды. Ақтас, тұз, былғары, алтын, кола жаңғағы, мата және мыс қоспалары саудаланып тұрды. Археологиялық қазбалар 1350 мен 1750 жылдар аралығында салынған қабырғалы құрылыстарды, түрлі қыш ыдыстарды, темекі тарту құбырларын және темір балқыту орындарының іздерін ашты. Шамамен 10 000-нан астам халқы бар Бегхо, 1471 жылы португалдар келген кезде Батыс Африканың оңтүстік бөлігіндегі ең ірі қалалардың бірі болды.

Бондұку

Бондюку – Бономан империясының тағы бір сауда орталығы еді. Ол сондай-ақ Гьяман мемлекетінің (кейде Жаманг мемлекеті деп те аталады) құрылуына бастама берді, ол мақта өндірісімен әсіресе танымал болған. Бұл мемлекет 1450 жылдан 1895 жылға дейін қазіргі Гана және Кот-д'Ивуар аумағында өмір сүрді.