Шова дәуіріндегі Жапония индустриясының дамуы

Кіріспе

Шова дәуірінде Жапониядағы өнеркәсіптің дамуы. Шова дәуіріндегі Жапонияның ерекшелігі – өнеркәсіптік өндіріс. Ол елдің батыстық үлгіде дамуға ұмтылуынан туындады.

Шолу

Индустрияландыру алғаш рет мақта және жібек өндірісі сияқты тоқыма өнеркәсібінде пайда болды, олар ауылдық аймақтардағы үй шеберханаларында орналасқан болатын. 1890 жылдарға қарай жапон тоқымалары отандық нарықтарды басып алды және Қытай мен Үндістанда британдық өнімдермен сәтті бәсекелесті. Жапондық жүк тасымалдаушылар да Еуропалық саудагерлермен Азияға және тіпті Еуропаға осы тауарларды тасымалдау үшін бәсекелесті. Батыстағыдай, тоқыма фабрикаларында негізінен әйелдер жұмыс істеді, олардың жартысы жиырма жасқа толмаған. Оларды әкелері жіберді және олар жалақыларын әкелеріне қайтарды. Жапония сумен жұмыс істейтін қуаттан тікелей бумен жұмыс істейтін фабрикаларға көшті, олар өнімдірек болды және көмірге сұраныс туғызды. 1907 жылы он жылдық ішінде ең көп еңбек даулары болды, Жапонияның екі жетекші мыс кені Асио мен Бессиде кең ауқымды көтерілістер болды, олар тек әскер күштерін қолдану арқылы басылды. Бұл алғашқы кәсіподақтардың ешқайсысы ірі емес (металл жұмысшыларының кәсіподағында 3000 мүше болды, бұл өнеркәсіпте жұмыс істейтін жұмысшылардың тек 5% құрады) немесе үш немесе төрт жылдан астам уақытқа созылмады, себебі жұмыс берушілердің және үкіметтің кәсіподақтарға қарсы саясаты, әсіресе 1900 жылғы Қоғамдық тәртіп және полиция ережелері заңы күшті қарсылық көрсетті. Осыған қарамастан, жапон азаматтары феодалдық жүйенің жойылуына байланысты қоғамдағы сатылармен оңай жылжуға мүмкіндік алды. Азаматтар да білімді болды, көшбасшылар мыңдаған студенттерді АҚШ пен Еуропаға жаңа білім алуға жіберді. Үкімет сонымен қатар Жапонияда заманауи ғылымды, математиканы, технологияны және шетел тілдерін оқыту үшін 3000-нан астам батыстықтарды (Оятои Гайкокудзин) жұмысқа алды. 1918-1921 жылдар аралығындағы ірі өндірістік даулар толқыны ұйымдасқан еңбек күшінің өркендеу шегін белгіледі. Одан кейінгі ұзақ экономикалық құлдырау ауыр өнеркәсіптегі жұмыспен қамтуды қысқартуға әкелді. 1928 жылы Жапонияның ЖҰӨ ағымдағы бағалар бойынша 16 506 миллион иенді құрады. 1930 жылдардың ортасында жапондық номиналды жалақы АҚШ-тағы жалақының оннан бір бөлігін құрады (1930 жылдардың ортасындағы айырбас бағамына сәйкес), ал баға деңгейі АҚШ-тағыдан шамамен 44% төмен деп бағаланды. 1930 жылдары Жапония экономикасы көптеген дамысқан елдерге қарағанда Ұлы депрессиядан аз зардап шекті, оның ЖІӨ жылына 5% өсті. Өңдеу және тау-кен өндірісі ЖІӨ-нің 30% астамын құрады, бұл ауыл шаруашылығы секторының құнынан екі еседен астам болды. Алайда, өнеркәсіптік өсімнің көп бөлігі елдің әскери күшін кеңейтуге бағытталған. 1937 жылы Қытайдағы маңызды жерлерді басып алудан бастап, және 1941 жылдан кейін, Оңтүстік-Шығыс Азия мен Тынық мұхитындағы аннексиялар мен шабуылдар Ұлы Шығыс Азияның өркендеу аймағын құрғаннан кейін, жапон үкіметі экономикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету үшін маңызды табиғи ресурстарды алуға және дамытуға тырысты. Жапония басып алған және дамытқан табиғи ресурстардың арасында: Қытайдағы көмір, Филиппиндегі қант қамысы, Голландиялық Шығыс Үндістан мен Бирмадан мұнай, Голландиялық Шығыс Үндістан мен Малайядан қалайы мен боксит болды. Жапония сонымен қатар Таиланд, Бирма және Кочинкинадан күріш өнімін сатып алды. 2020 жылғы зерттеуге сәйкес, Жапония өзінің империялық күшін индустрияландыруды ынталандыру үшін пайдаланды. Жапонияның кеңеюінің алғашқы кезеңдерінде жапон экономикасы едәуір өсті. Болат өндірісі осы кезеңде 6,442,000 тоннадан 8,838,000 тоннаға дейін өсті. 1941 жылы жапондық авиация өнеркәсібі жылына 10 мың ұшақ өндіруге қабілетті болды. Бұл экономикалық өсімнің көп бөлігі ірі өнеркәсіптік конгломераттар – «зайбацуларға» пайда әкелді. Тынық мұхит соғысы барысында Жапонияның және оның оккупацияланған аумақтарының экономикасы қатты зардап шекті. Инфляция өршіп кетті; Жапонияның ауыр өнеркәсібі өзінің барлық өндірісін әскери қажеттіліктерді қанағаттандыруға жұмсауға мәжбүр болды, бұл Жапонияның коммерциялық қажеттіліктерін қанағаттандыруға қабілетсіз болды (бұрын ол өндірілген тауарлары үшін Батыс елдерімен саудаға тәуелді болған). Жергілікті өндіріс жетіспеушілікті болдырмау үшін жеткілікті деңгейде өнім шығара алмады. Сонымен қатар, империяның үлкен үміт артып отырған теңіз саудасы соғыс барысында жапон сауда флотына келтірілген зияннан күрт қысқарды. Соғыс аяқталғаннан кейін Жапон империясының қалған бөлігі ашаршылық, инфляция және валютаның құнсыздануынан зардап шекті. Көлік мүмкін емес еді және Жапонияның қираған қалаларындағы өнеркәсіптік өндіріс тоқтап қалды. Соғыс салдарынан келген қиратулар ақырында жапон экономикасын толық тоқтап қалуға жеткізді.

Industrialization first appeared in the textile industries, especially cotton and silk production, which were based in home workshops in rural areas. By the 1890s, Japanese textiles dominated the home markets and competed successfully with British products in China and India, as well. Japanese shippers were also competing with European traders to carry these goods across Asia and even to Europe. As in the West, the textile mills employed mainly women, half of them under age twenty. They were sent there by their fathers, and they turned over their wages to their fathers. Japan largely skipped water power and moved straight to steam powered mills, which were more productive and created a demand for coal. 1907 saw the greatest number of labor disputes in a decade, with large scale riots at Japan's two leading copper mines, Ashio and Besshi, which were only suppressed by the use of troops. None of these early unions were large (the metalworkers union had 3,000 members, only 5% of workers employed in the industry), or lasted longer than three or four years, largely due to strong opposition from employers and the government's anti union policies, notably the Public Order and Police Provisions Law (1900). Despite this, Japanese citizens were able to advance through the ranks of society more easily due to the abolishment of the feudal system. Citizens were also more educated, with leaders sending thousands of students to the United States and Europe to gain new knowledge. The government also recruited more than 3,000 Westerners to teach modern science, mathematics, technology, and foreign languages in Japan (O yatoi gaikokujin). From 1918 to 1921, a wave of major industrial disputes marked the peak of organized labour power. A prolonged economic slump that followed brought cutbacks in employment in heavy industry. By 1928, the GNP of Japan at current prices peaked at ¥16,506 million. In the mid 1930s, the Japanese nominal wage rates were a tenth of those in the United States (based on mid 1930s exchange rates), while the price level is estimated to have been about 44% that of the US. In the 1930s, the Japanese economy suffered less from the Great Depression than most industrialized nations, its GDP expanding at a rapid rate of 5% per year. Manufacturing and mining came to account for more than 30% of GDP, more than twice the value for the agricultural sector. Most industrial growth, however, was geared toward expanding the nation's military power. Beginning in 1937 with significant land seizures in China, and to a greater extent after 1941, when annexations and invasions across Southeast Asia and the Pacific created the Greater East Asia Co Prosperity Sphere, the Japanese government sought to acquire and develop critical natural resources in order to secure economic independence. Among the natural resources that Japan seized and developed were: coal in China, sugarcane in the Philippines, petroleum from the Dutch East Indies and Burma, and tin and bauxite from the Dutch East Indies and Malaya. Japan also purchased the rice production of Thailand, Burma, and Cochinchina. According to a 2020 study, Japan used its imperial power to boost its industrialization. During the early stages of Japan's expansion, the Japanese economy expanded considerably. Steel production rose from 6,442,000 tons to 8,838,000 tons over the same time period. In 1941 Japanese aircraft industries had the capacity to manufacture 10,000 aircraft per year. Much of this economic expansion benefited the "zaibatsu", large industrial conglomerates. Over the course of the Pacific War, the economies of Japan and its occupied territories all suffered severely. Inflation was rampant; the Japanese heavy industry, forced to devote nearly all its production to meet military needs, was unable to meet the commercial requirements of Japan (which had previously relied on trade with Western countries for their manufactured goods). Local industries were unable to produce at high enough levels to avoid severe shortfalls. Furthermore, maritime trade, upon which the Empire depended greatly, was sharply curtailed by damage to the Japanese merchant fleet over the course of the war. By the end of the war, what remained of the Japanese Empire was wracked by shortages, inflation, and currency devaluation. Transport was nearly impossible, and industrial production in Japan's shattered cities ground to a halt. The destruction wrought by the war eventually brought the Japanese economy to a virtual standstill.