Әхметжан Қасымов: Шығыс Түркістан революционерінің өмірі мен қызметі
Ehmetjan Qasim
Әхметжан Қасымов – Шығыс Түркістан Республикасының және Сіньцзяңның революционері, саясаткері. Өмірі, биліктегі қызметі, сталиндік идеологиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұйғыр революционері (1914–1949)
Uyghur revolutionary (1914–1949)
Ехметжан Қасымал, сондай-ақ Ехметжан Қасыми, Экметжан Қасыми, Ахметжан Хасим, Ахмет Ян Касими, Ахмаджан Қасим немесе Ахметжан Қасим (; 15 сәуір 1914 – 27 тамыз 1949) – Екінші Шығыс Түркістан Республикасы мен Қытай Республикасының Синьцзян провинциясы үкіметтерінде бірнеше маңызды лауазымдар атқарған ұйғыр революционері және мемлекет қайраткері. Ол ең бастысы Синьцзян провинциясының коалициялық үкіметі төрағасының орынбасары болып қызмет етті. Қасым 1914 жылы Ғұлда дүниеге келді. 1936 жылы Мәскеудегі Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университетінде оқыды және Кеңес Одағы Коммунистік партиясының мүшесі болды. Қасымды «Сталиннің адамы» және «коммунистік көзқарасты прогрессивті» деп сипаттаған.
Ehmetjan Qasimalso transliterated as Ehmetjan Qasimi, Exmetjan Qasimi, Ahmetjan Khasim, Ahmet Jan Kasimi, Aḥmadjān Qāsim or Ahmetcan Kasim (; April 15, 1914 – August 27, 1949) was a Uyghur revolutionary and statesman who held several important positions in the governments of the Second East Turkestan Republic and the Republic of China's Xinjiang Province. He notably served as the vice chairman of the Coalition Government of Xinjiang Province. Qasim was born in Ghulja in 1914. He studied at the Communist University of the Toilers of the East, Moscow in 1936 and was a member of Communist Party of the Soviet Union. Qasim was described as "Stalin's man" and as a "communist minded progressive".
Өмір жолы және саяси мансап
Қасым 1914 жылы Гульжада (қытайша Йиньин) дүниеге келген. Ол 1936 жылы Мәскеудегі Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университетінде оқыды және Кеңес Одағының Коммунистік партиясының мүшесі болды. Қасымды "Сталиннің адамы" және "коммунистік көзқарасты прогрессивті" деп сипаттады. Қасымның өзі көтерілісті жоспарлауға қатысы болған жоқ. ЕТР-ді бастапқыда консервативті ислам үкіметін құруды жақтаған Елихан Торе басқарды. 1946 жылы Сталиннің бұйрығымен Торе Кеңес Одағында үй қамауына алынды. Қасым Кеңес Одағына жақын Шығыс Түркістан түркі халықтарының ұлттық азаттық комитетінің (ETTPNLC) жетекшісі болды. ЕТР атымен таратылмақ еді, бірақ Шығыс Түркістан Республикасының Сыртқы істер министрі ретінде Қасым бірлік пен өз үкіметін қолдауды шақырды және коалициялық үкіметті қабылдамады. Ол Шығыс Түркістан халқының Қытай конституциясы бойынша өз құқықтарын қорғау үшін ғана көтерілгенін түсіндірді. Ол Нанкин қаласындағы Ұлттық Ассамблеяға делегация басшысы ретінде ЕТР мен Қытай Республикасы арасындағы екіжақты қарым-қатынастарды келіссөздер арқылы реттеуге тырысты. Кейіннен Сайфуддин 1955 жылдан 1978 жылға дейін, Мәдени революция кезінде қысқа ғана үзіліс жасап, Синьцзянның аймақтық төрағасы лауазымын иеленді. Қасымның ұшақ апатында қаза болғаны туралы жаңалық Синьцзянда тек желтоқсан айының басында, Халықтық Азаттық Армиясы аймақты бақылауға алғаннан кейін ғана жарияланды. ЕТР ресми түрде 1949 жылғы 20 желтоқсанда таратылды.
Qasim was born in Ghulja (Yining in Chinese) in 1914. He studied in the Soviet Union at the Communist University of the Toilers of the East, Moscow in 1936 and was a member of Communist Party of the Soviet Union. Qasim was described as "Stalin's man" and as a "communist minded progressive". Qasim himself was not involved with the planning of the rebellion. The ETR was initially led by Elihan Tore, who favored forming a conservative Islamic government. Tore was placed under house arrest in the Soviet Union in 1946, under the orders of Stalin. Qasim was a leader of the pro Soviet East Turkistan Turkic People's National Liberation Committee (ETTPNLC). The ETR was to be disbanded in name but as the Foreign Minister of the East Turkestan Republic, Qasim called for unity and support for his government and rejected the coalition government. He explained that the people of East Turkestan had risen in rebellion only to secure their rights under the Chinese constitution. He led a delegation to the National Assembly in Nanjing to negotiate bi lateral relations between ETR and the Republic of China. Saifuddin later secured the role of regional Chairman of Xinjiang, a job he kept from 1955 to 1978, with a brief respite during the Cultural Revolution. News of plane crash and death of Qasim was not publicly announced in Xinjiang until early December, after the People's Liberation Army had secured the region. The ETR was officially dissolved on December 20, 1949.
Отбасы
1945 жылы қаңтарда Еметжан Қасым Ілі облысы Қорғас ауданының тумасы Махинұр Қасымға үйленді. Олардың бір ұлы мен бір қызы болды. Ол әйелдер мен балалар құқықтарын белсенді түрде қорғаған белгілі бір тұлға. Оның күйеуі туралы естеліктері "Еметжанды еске алу" деген атпен 2011 жылы Қытайда жарияланды.
Ehmetjan Qasim was married in January 1945 to Mahinur Qasim, a native of Korgas County in Ili. The couple had a son and a daughter. She has been a prominent advocate of women and children's rights. Her memoir of her husband, Remembering Ehmetijan, was published in China in 2011.