Кіріспе

Американдық драматург (1894–1981)

Пол Элиот Грин (17 наурыз 1894 – 4 мамыр 1981) – американдық драматург, ол 20 ғасырдың басында Солтүстік Каролинадағы өмірдің тарихи драмаларын жазған. Ол 1927 жылы «Ибраһимнің құшағында» атты пьесасы үшін Пулитцер сыйлығын алды, бұл пьеса Бернс Мантлдың «1926–1927 жылдардағы ең жақсы пьесалар» жинағына енді. Оның «Жоғалған колония» пьесасы 1937 жылдан бері Солтүстік Каролина штатының Мантео қаласы мен Роанок тарихи колониясының жанында үнемі қойылып келеді. Оның сәттілігі нәтижесінде көптеген басқа тарихи ашық ауадағы драмалар қойылды; оның туындылары әлі күнге дейін үздіксіз қойылып келеді.

Өмірбаян

Солтүстік Каролина штатының Лиллингтон қаласына жақын жердегі Харнетт округіне қарасты Буйс-Крик қаласында туған Грин Буйс-Крик академиясында білім алған. (Бұл академия қазіргі Кемпбелл университеті ретінде танымал болды). Ол Солтүстік Каролина Университетінде оқыды, онда Диалктикалық және Филантропиялық қоғамдарға, сондай-ақ Каролина ойыншыларына қосылды. Грин сонымен қатар Корнелл университетінде оқыған. Грин алғаш рет 1925 жылы Нью-Йорк театр клубы қойған "No 'Count Boy" атты бір актілік пьесасымен көзге түсті. Келесі жылы оның толыққанды пьесасы "Абырайымның бойында" (1926) Провинстаун ойыншыларымен қойылды және драма саласындағы Пулитцер сыйлығына ие болды. Бұл пьеса Оңтүстіктегі афроамерикандықтарды бейнелеуімен ерекшеленді. Оның басты кейіпкері, аралас нәсілді адам, айналасындағы афроамерикандықтардың өмірін жақсартуға жасаған идеалистік тырысыстары сәтсіздікке ұшырайды. Осы жетістігімен Грин американдық театрдың жетекші аймақтық дауыстарының бірі ретінде танылды. Оның пьесаларын жиі ирланд драматургі Джон Миллингтон Сингедің халық пьесаларымен салыстырды. Бұл 1926 жылғы "The Last of the Lowries" пьесасын да қамтиды, ол Азамат соғысы кезінде және одан кейін Лумби халқының аралас нәсілді басшысы Генри Берри Лоури туралы ойдан шығарылған әңгіме. Гриннің "Коннелли үйі" пьесасы Оңтүстіктегі ескі әулеттің құлдырауы туралы трагедия болды. Ол жаңадан құрылған Топ театрының тұңғыш қойылымы үшін таңдалды. Көбінесе Антон Чеховтың "Шершін бақшасымен" салыстырылатын "Коннелли үйі" пьесасы сыншы Джозеф Вуд Кручпен Гриннің осы күнге дейінгі ең жақсы пьесасы деп бағаланды.

Экспрессионизм

Бірақ Грин өзінің ерте туындыларының реалистік стилінен ауыса бастады. 1928–1929 жылдары ол Гуггенхайм стипендиясымен Еуропаға саяхат жасады және онда көрген реалистік емес қойылымдар оны әсерге түсірді. Ол экспрессионизммен және Бертольд Брехт пен Эрвин Пискатордың эпикалық театрымен тәжірибе жүргізе бастады. 1930 жылдары Грин Нью-Йорк театрын көптеп тастап, оның коммерциялық сипатын ұнатпады. Оның реалистік емес драмалық тәжірибелері – «Жасыл шөпті басып өту» (1932) және «Денеме орау» (1934) – екеуі де Чапел-Хиллде тұңғыш рет көрсетілді. Олар Нью-Йоркте кәсіби тұрғыда қойылған емес. 1936 жылдың жазында Грин, Шерил Кроуфорд, Курт Вейл және Вейлдің әйелі Лотте Ленья Коннектикут штатының Николс қаласында, Пайн Брук кантри клубындағы «Топ» театрының жазғы репетициялық штаб-пәтеріне жақын ескі үйді жалға алды. Грин «Топ» театрына Курт Вейлдің музыкасымен өзінің бейбітшілдік тақырыбындағы «Джонни Джонсон» музыкалық пьесасын жазу үшін оралды. Онда Грин жанрмен тәжірибе жасады, бірінші актіні комедия, екіншісін трагедия, ал үшіншісін сатира ретінде жазды. Осы кезеңде ол Лотте Леньямен махаббатқа түсті, бұл оның алғашқы американдық романы болды. Қойылымның стиліне қатысты мәселелер туды: декоратор Дональд Оенслагер бірінші актіні поэтикалық реализмде, екіншісін экспрессионизмде, ал соңғы актіні өте бұрмаланған стильде жасады. Режиссер Ли Страсберг оны реалистік түрде сахналауды қаласа, ал труппадағы басқалар оны экспрессионистік стильде сахналауды жөн көрді. Пікірлер ынталыдан теріске дейін болды. Пьеса 68 қойылымнан кейін жабылды.

Ашық драма

Грин симфониялық драма деп атаған жаңа драмалық форманы жасады. Тарихи оқиғалардан шабыттанған бұл формаға көбінесе ашық ауада қойылатын музыка мен салтанаттылық қосылған. Оның осы формадағы алғашқы тәжірибесі – 1934 жылғы «Roll Sweet Chariot» болды, ол Бродвейде төрт рет көрсетілді. Одан әлдеқайда жылы қабылдаған туындысы – Ламар Стрингфилдтың музыкасына құрылған 1937 жылғы «Жоғалған колония» ашық ауадағы симфониялық драмасының біріншісі болды. Роаноктың жоғалған колониясының негізінде жазылған және Ұлы депрессия кезінде сахналанған бұл драма әлі күнге дейін жаз айларында Солтүстік Каролина штатының Мантео қаласынан жақын орналасқан Форт-Рали ұлттық тарихи ескерткішіндегі ашық ауадағы театрларда қойылады. «Жоғалған колония» – АҚШ-тағы ең көне ашық ауадағы тарихи драма және әлі де көрсетіліп жүрген үш драманың бірі. Ол қауымдық институтқа айналды. Гриннің басқа ашық ауадағы симфониялық драмалары: «Аталарымыздың сенімі», «Дала жолы», «Техас», «Жалпы даңқ»; «Құрылтайшылар»; және «Жердегі керней» – ол Америка революциясы кезінде Огайо штатындағы Гнаденхуттендегі еуропалық американдықтардың христиан моравиялықтарына жасаған қырғынды суреттейді; «Қылыш пен крест» – Флорида штатының ресми спектаклі; және «Стивен Фостердің тарихы», ол әр жазда Кентукки штатының Бардстаун қаласында қойылады.

Үйшік

1936 жылы Грин Солтүстік Каролинаның ауылдық аймағындағы шағын ағаш үйді байқады – оны сатып алып, бөлшектеді, көшіріп, Солтүстік Каролинаның Чапел-Хилл қаласындағы үйіне қайта жинады. Содан кейін ол бұл үйді жазу үшін уақыт өткізу орны ретінде пайдаланды. Оның қайтыс болғаннан кейін, үй Солтүстік Каролина ботаникалық бағына көшірілді, онда ол қоғамға ашық көрме ретінде сақталып тұр.

Басқа да көркем шығармашылық

Грин сонымен қатар "The Cabin in the Cotton" (1932) және "State Fair" (1933) киносценарийлерін жазды. Ол өзінің сүйікті Солтүстік Каролина штаты туралы да көп жазды. 1940 жылы Ричард Райттың "Туған ұл" романын сахнаға қоюға көмектесті. Грин Солтүстік Каролина симфониялық оркестрін және Ашық ауа драма институтын құрды. Ол ЮНЕСКО қызметкері ретінде адам құқықтары мен драма туралы лекциялар оқып, әлемді аралады. Грин 1981 жылы қайтыс болғанға дейін UNC университетінде драма профессоры болып жұмыс істеді.