Кіріспе
Heinrich Ehrler (14 қыркүйек 1917 – 4 сәуір 1945) – Германияның Люфтваффе әскери ұшқышы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде авиациялық бөлім командирі. Ұшқыш-эсс ретінде, оған 400-ден астам жауынгерлік миссияда 208 жау ұшағын түсіргені есептеледі. Оның жеңістерінің көп бөлігі Шығыс майданында, ал тоғыз жеңісі Батыс майданында, оның ішінде сегізін Мессершмитт Me 262 реактивтік истребителінде одіс еткен. Обербалбахта туған Эрлер Веймар Республикасы мен нацистік Германияда 12 балалы отбасының бір баласы болып өсті. 1935 жылы Вермахтқа әскери қызметке қабылданды, бастапқыда артиллерия және зениттік артиллерияда қызмет етті. Испания Азамат соғысына қатысып, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Jagdwaffe (истребитель авиациясы) құрамына өтті. Ұшқыш даярлығынан кейін, ол Jagdgeschwader 77 (JG 77 – 77-ші истребитель авиациялық тобының) 4-ші эскадрильясына, ал кейін Jagdgeschwader 5 (JG 5 – 5-ші истребитель авиациялық тобының) 4-ші эскадрильясына тағайындалды. Неміс соғыс кемесі "Тирпицтің" жоғалуы үшін жала жапқан Эрлер әскери сотқа беріліп, командирлік лауазымынан шеттетілді және үш жыл екі айға сотталды (құрметті түрмеге қамалды). Эрлердің жазасы кейін жеңілдетілді және оның шені қайта қалпына келтіріліп, 1945 жылдың ақпан айында ол Jagdgeschwader 7 (JG 7 – 7-ші истребитель авиациялық тобына) ауыстырылды. Әріптес ұшқыштардың айтуынша, содан кейін Эрлер күшейе берген қиын әуе шайқастарында, оны Люфтваффе-нің ең табысты эсс-терінің біріне айналдырған мақсат пен берілгендіксіз ұшты. 1945 жылдың 4 сәуірінде ол соңғы үш жеңісін одіс етті – екі одақтас бомбалаушыны атып түсіріп, үшіншісін оқ-дәрісі бітіп қалған зардап шеккен ұшағымен таратып жіберді.
Heinrich Ehrler (14 September 1917 – 4 April 1945) was a German Luftwaffe military aviator and wing commander during World War II. As a fighter ace, he is credited with 208 enemy aircraft shot down in over 400 combat missions. The majority of his victories were claimed over the Eastern Front, with nine claims over the Western Front which included eight in the Messerschmitt Me 262 jet fighter. Born in Oberbalbach, Ehrler grew up in the Weimar Republic and Nazi Germany as one of 12 children in his family. He joined the military service in the Wehrmacht in 1935, initially serving with the artillery and anti aircraft artillery. He participated in the Spanish Civil War and following the outbreak of World War II transferred to the Jagdwaffe (fighter force). Following flight training, he was posted to the 4. Staffel of Jagdgeschwader 77 (JG 77–77th Fighter Wing), and later reassigned to 4. Staffel of Jagdgeschwader 5 (JG 5–5th Fighter Wing). Scapegoated for the loss of the German battleship Tirpitz, Ehrler was court martialled, stripped of his command and sentenced to three years and two months (honorable imprisonment). Ehrler's sentence was later commuted and his loss of rank rescinded, and in February 1945 he was transferred to Jagdgeschwader 7 (JG 7–7th Fighter Wing). According to his fellow pilots, Ehrler thereafter flew in the increasingly desperate air battles without the purpose and dedication that had made him one of the Luftwaffes most successful aces. On 4 April 1945, he claimed his last three victories by shooting down two Allied bombers and destroying a third by ramming with his damaged aircraft having run out of ammunition.
Ерте өмір және мансап
Эрлер 1917 жылғы 14 қыркүйекте Обербалбахта, қазіргі Лауда-Кёнигсхофен қаласының бір бөлігінде, Баден Ұлы Герцогтігінің Таубербишофсхайм ауданында дүниеге келді. Ол сегіз баланың бірі болды. Анасы қайтыс болғаннан кейін әкесі қайтадан үйленді. Екінші некеде отбасына тағы төрт бала қосылды. Мамандық бойынша білім алғаннан кейін, Эрлер 1935 жылғы 29 қазанда Вермахттың әскери қызметіне қабылданды. Ол бастапқыда Людвигсбургтегі 25-ші жаяу әскер дивизиясының 25-ші артиллерия полкінің 7-ші батареясында қызмет етті. Кейін ол Люфтваффеге ауысты, онда 1936 жылғы 7 сәуірден 1 қарашаға дейін 8-ші зениттік артиллерия полкінде қызмет етті. 1936 жылғы 2 қарашадан 1937 жылғы 15 тамызға дейін Эрлер Испания Азамат соғысында Кондор легионының 3./Flakabteilung 88 (88-ші зениттік бөлімнің 3-ші ротасы) құрамында қызмет етті. Осы міндеттен кейін ол 1938 жылғы 24 тамыздан 1939 жылғы 1 тамызға дейін 5-ші зениттік артиллерия полкінің 14-ші ротасында қызмет етті. Содан кейін 1939 жылғы 2 тамызда 1./Reserve Flakabteilung 502 (502-ші резервтік зениттік батальонының 1-ші ротасы) құрамына тағайындалды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылы 1 қыркүйекте неміс әскерлері Польшаға шабуыл жасағаннан кейін Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. Әуе шабуылына қарсы артиллерияда қызмет етіп жүрген Эрлер 1940 жылдың 3 қаңтарында Люфтваффе ұшақ-атқыштар құрамына ауысуды сұрады. Оның ауысу өтініші қабылданды және ол 1940 жылдың 1 ақпанынан 4 қарашасына дейін ұшу оқуынан өтті. Осы оқу кезеңінде ол 1 шілдеде фельдвебель (штабтық сержант) және 1 қаңтарда лейтенант (екінші лейтенант) шеніне көтерілді. 1941 жылдың 1 ақпанында Эрлер Jagdgeschwader 77 (JG 77 – 77-ші истребитель эскадрильясы) 4-ші Staffel (4-ші эскадрилья) құрамына тағайындалды, кейіннен Норвегияда орналасқан Jagdgeschwader 5 (JG 5 – 5-ші истребитель эскадрильясы) 4-ші Staffel құрамына қайта тағайындалды. Ол 1941 жылдың мамырында алғашқы жеңісін оді және 1941 жылдың 19 қыркүйегінде 2-дәрежелі Темір крестімен (Eisernes Kreuz 2. Klasse) марапатталды. JG 77 Норвегиядағы базалардан Luftflotte 5 бағынысындағы X Fliegerkorps үшін Ұлыбританияға қарсы операциялар жүргізіп, көбінесе Junkers Ju 87 пикируші бомбалаушыларының британдық кемелерге жасаған шабуылдарына эскорттап, жауынгерлік жамылғы жасады. JG 77 1942 жылдың қаңтар айында JG 5 Eismeer болып қайта құрылды.
Арктикалық майдандағы соғыс
Ерлер 1942 жылдың 19 ақпанында екінші жеңісін тойлады. Ол 4. Staffel құрамындағы үш ұшақтың тобын басқарды және Polikarpov I-18 ұшағын атып түсірді. 30 сәуірде 4. Staffel Киров темір жолы (Мурман темір жолы) бойында әскери әуе күзетуін жүргізді. Лухи маңында олар 17 GvSAP (Гвардейский Смешанный Авиационный Полк – гвардиялық құрама авиациялық полкі) құрамына кіретін алты Hawker Hurricane истребителін кездестірді. Үш Hurricane истребителі атып түсірілді, оның бірі – Эрлердің есебінде. 17 мамырда ол Микоян-Гуревич МиГ-3 истребителін атып түсіргенін мәлімдеді. Эрлер Sturzkampfgeschwader 5-тің I тобынан Ju 87 шабуылдық бомбалаушыларын Кандалакша аймағына сүйемелдеп алып келе жатқан. Бірақ атып түсірілген ұшақ – 760 IAP (Истребительский Авиационный Полк – истребитель авиациялық полкі) ұшқышы, сержант А.И. Базаров басқарған, жаңылысқан Hurricane истребителі болды. Мамырдың соңында Эрлер 6. Staffel құрамына, Petsamo қаласында орналасқан JG 5-ке ауыстырылды. 21-30 мамыр аралығында 35 сауда кемесінен тұратын PQ 16 одақтас конвойы Исландияның Хвалфьёрдур портынан Мурманскке бет алды. Сол уақытта 15 жүк кемесінен құралған QP 12 конвойы Мурмансктан Исландияға қарай жол тартты. 1942 жылдың 25 мамырында конвойларды неміс барлау ұшақтары анықтады. Келесі бес күн бойы конвойлар Kampfgeschwader 30 (KG 30 – 30-шы бомбалаушылық қанат) және Kampfgeschwader 26 (KG 26 – 26-шы бомбалаушылық қанат) шабуылдарына ұшырады. Эрлер 6. Staffel құрамында 28 мамырда әуедегі алғашқы жеңісін тойлады. Мурманскке бағыт алған Ju 87 шабуылдық бомбалаушыларын сүйемелдеу миссиясы кезінде ол 19 GvIAP (Гвардейский Истребительный Авиационный Полк – гвардиялық истребитель авиациялық полкі) жоғалтқан екі Curtiss P-40 Warhawk истребителінің бірін жойғанын мәлімдеді. 1942 жылдың 30 мамырында JG 5 тағы бір ұрысқа қатысты. Барлығы JG 5 43 истребитель және 7 бомбалаушыны атып түсіргенін мәлімдеді. Бұл мәлімдемелерді Кеңес деректерімен салыстырғанда, көрсетілген сандардың көбейтілгені байқалады. Сол күні таңғы сағат 09:20-да Эрлер, фельдвебель Рудольф Мюллер, унтер-офицер Ханс Дёбрих және тағы бір ұшқыш әрқайсысы бір Hurricane истребителін атып түсіргенін хабарлады. Осы кезде және осы кездесудің сол ауданында Кеңес теңіз авиациясының 2 GvSAP командирі, подполковник (лейтенант-полковник) Борис Сафонов, өзінің P-40 ұшағында атып түсіріліп, қаза тапты. 2 маусымда сағат 12:35-тен 14:00-ге дейін Эрлер Мурманскіге шабуыл жасаған Ju 87-ге сүйемелдеу миссиясын орындады. Бұл миссияда немістер Hurricane және P-40 истребительдерімен кездесті. Эрлер P-40-ты жойғанын мәлімдеді. Бірақ Кеңес деректерінде 2 GvSAP құрамынан екі Hurricane ұшағының жоғалғаны туралы ғана мәлімет бар.
Эскадрилья басшысы
Ерлер 6-шы эскадрильяның штаф-капитаны болды. JG 5-тің бұрынғы эскадрилья басшысы оберлейтенант Ханс Дитер Хартвайн 1942 жылғы 21 тамызда ұрыс кезінде қаза тапқаннан кейін Ерлер осы лауазымға тағайындалды. Ерлер 2 қыркүйекте 45-ші және 46-шы әуе жеңісін тіркеді. 4 қыркүйекте оған Темір крестің рыцарь кресі (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes) табыс етілді. Салтанатты түрде табыс етуді Флигерфюрер Норд полковнигі Александр Холле Пецамода (кейін Печенга деп аталды) жүргізді. 19 қыркүйекте Мурмашиға жасаған ұшу барысында Ерлер екі "Харрикейн" ұшағын жойды, соның арқасында әуедегі жеңістерінің жалпы саны 60-қа жетті. 1943 жылғы 9 қаңтарда Киров теміржолы маңындағы шайқаста Ерлер екі Лавочкин-Горбунов-Гудков ЛаГГ-3 және бір "Харрикейн" ұшағын атып түсірді. 1943 жылғы 1 ақпанда ол оберлейтенант (бірінші лейтенант) шеніне көтерілді. 27 наурыз күні түстен кейін II. және III. топтар Мессершмитт Bf 110 және Фоке-Вульф Fw 190 ұшақтарына Мурмашидегі совет әуежайына шабуыл жасағанда эскорттап ұшып келді. Ұшу кезінде Шонгуй және Мурмаши үстінде 30 совет истребителі кездесті. Бұл шайқаста немістер он төрт әуе жеңісін тіркеді, оның ішінде бесеуі Ерлердің есебінде болды. Советтік деректерде алты ұшақтың жоғалғаны расталады. Келесі күні ол Алтын неміс кресімен (Deutsches Kreuz in Gold) марапатталды. 1943 жылғы 1 мамырда Ерлер гауптман (капитан) шеніне өрледі. 1943 жылғы 8 маусымда Ерлер 100-ші әуе жеңісін тойлады. Ол ғасырлық көрсеткішті жеткен 40-шы Люфтваффе ұшқышы болды. 1 тамызда Ерлер Темір крестің рыцарь кресіне емен жапырағы қосылып табыс етілді (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub). Салтанатты түрде табыс етуді Адольф Гитлер Растенбургтегі штабындағы "Құрлы қасқыр" (Wolf's Lair) деген жерде жүргізді. Сол күні Гитлер Люфтваффе офицерлеріне тағы алты награда тапсырды: гауптман Эгмонт Принц цур Липпе Вайсенфельд, гауптман Манфред Мейер, оберлейтенант Теодор Вайсенбергер, оберлейтенант Йоахим Киршнер, гауптман Вернер Шрёер де емен жапырақтарымен марапатталды, ал майор Гельмут Лент өзінің рыцарь кресіне емен жапырақтарымен бірге семсерлерді алды. 1943 жылғы 18 тамызда Ерлер 113-тен 115-ке дейін әуе жеңісін тіркеді. Бұл емен жапырақтарын алғаннан кейінгі алғашқы жеңістері болды. Ерлер сағат 14:10-да Понцаленёкиден солтүстікке қарай ұшып, екі P-40 ұшағын жойғанын хабарлады. Бұл миссия кезінде ол өзінің қанатты серігі фельдфебель Кристиан Стольцты жоғалтты, ол зениттік артиллериядан атып түсірілді. Кейін сол күні Ерлер Лухи әуежайының солтүстік-шығысында Лавочкин Ла-5 ұшағын атып түсірді.
Топ және қанат командирі
1943 жылдың 1 қыркүйегінде Эрлер III-ші топтың командирі болып тағайындалды. JG 5 тобы. Бұл лауазым майор Гюнтер Шолцтың JG 5 қанатты командирі (Geschwaderkommodore) қызметіне көтерілгенінен кейін қайта толтырылуы керек болды, осылайша ол Oberstleutnant Gotthard Handrick-тің орнын басады. Эрлер 6-шы эскадрильяны (Staffel) обер-лейтенант Вейсенбергке тапсырды. Содан кейін Эрлер шамамен бір айға демалысқа кетті. Қайтып келгеннен кейін, Эрлер 24 қыркүйекте топ командирі (Gruppenkommandeur) ретінде өзінің бірінші әуе жеңісін және жалпы алғанда 116-шы жеңісін P-40 ұшағынан алды. 25 қарашада он күндік тыныштықтан кейін Кеңес Әуе күштері Титовкаға, Киркенестегі Høybuktmoen әуеайлағына және Печенга маңындағы Луостари әуеайлағына үйлестірілген шабуыл жасады. Титовкаға 16 Ил-2 және 6 P-40 шабуыл жасады, оларды 6 Як-1 және 4 Як-9 эскорттады. Høybuktmoenге 12 Пе-2, 12 P-39 Airacobra және 6 Як-9 шабуыл жасады. Луостари әуеайлағын 16 Ил-2 және 6 P-40 ұшақтары соқты, оларды 14 Як-1 және 6 Hurricane эскорттады. Сол күні Эрлер екі P-40 және екі Ил-2 шабуыл ұшағын жойды, жалпы әуе жеңістерінің санын 120-ға жеткізді. 1944 жылы III. Группа 29 қаңтарда алғашқы масштабты миссиясын орындады. Сол күні үш эскадрилья да сағат 11:40-та ұшып, Мурмашиден оңтүстікке қарай 122 IAD PVO (Истребительная Авиационная Дивизия Противо Воздушной Обороны – Жоғары Әуе Қорғаныс дивизиясы) құрамындағы Як-7 истребительдерін кездестірді. Осы кездескенде III. Группа ұшқыштары төрт жеңіс туралы хабарлады, оның ішінде Эрлердің 121-ші әуе жеңісі де болды. Дегенмен, Кеңес деректерінде тек бір ұшақтың жоғалғаны тіркелген. 13 наурызда неміс конвойы Киркенестен шығып, басқа конвой келіп жетті. Сол күні III. Группа кемелерге эскорттап, үздіксіз әуеде болды. Эрлер сол күні P-40-ты сағат 13:35-те, содан кейін P-39 және Ил-2-ні жойып, әуе жеңістерінің жалпы санын 124-ке жеткізді. 1944 жылдың 25-26 мамырында Эрлер 24 сағат ішінде тоғыз әуе жеңісіне ие болды, осылайша жалпы саны 155-ке жетті. III. Группаның бөлімдеріне 25 мамыр күні сағат 17:17-де Печенгадан Свартнеске көшуге бұйрық берілді. Сағат 21:00-де Эрлердің басшылығымен 19 Bf 109 ұшағы Свартнестен неміс конвойына шабуыл жасаған 80 совет ұшағын тойтару үшін ұшып шықты. Осы кездескенде III. Группа 33 әуе жеңісіне ие болды, оның ішінде жиырма Дуглас A-20 Havoc бомбалаушы, сегіз P-40 және бес P-39. Дегенмен, Кеңес деректерінде сол күні тек бес ұшақтың жоғалғаны тіркелген. Эрлер осы ұрыста төрт жеңіске ие болды, осылайша жалпы саны 150-ге жетті. Келесі күні Эрлер III. Группадан 19 Bf 109 ұшағын қайтадан неміс конвойын қорғау үшін басқарды. Бұл жолы немістер шамамен 100 совет ұшағымен ұрысқаны туралы хабарлады және 40 әуе жеңісіне ие болды, оның ішінде бесі Эрлерге тиесілі болды. Бірақ Кеңес деректері бұл көрсеткішпен сәйкес келмейді, олар тоғыз ұшақтың жоғалғанын растайды. 1944 жылдың 30 мамырында Эрлер Messerschmitt Bf 109 G 6 (Werknummer 411963 – завод номері) ұшағымен Печенга әуеайлағында қасақана жерге отырды және апатта жеңіл жарақат алды. 1944 жылдың 1 маусымында 9-шы эскадрилья III. Группадан ресми түрде бөлініп, 1944 жылдың сәуірінде Финляндиядан шығып, Рейхті қорғау (Reichsverteidigung) операциясына қатысқан II. Группаға бағынышты болды. Бұл бұйрық 9-шы эскадрильяның барлық ұшқыштарына әсер етпеді. Кейбір ұшқыштар Печенгада қалып, жаңадан құрылған Kommandostaffel (командалық эскадрилья) құрды, кейіннен Eismeerstaffel (Арктикалық теңіз эскадрильясы) деп аталды. 1 тамызда Эрлер 5-ші JG қанатты командирі (Geschwaderkommodore) болып тағайындалды, ол Норвегияның Jagdfliegerführer лауазымына ие болған Oberstleutnant Scholz-тің орнын басты. Осы шешімнің нәтижесінде Oberleutnant Franz Dörr III. Группаның командирі болып тағайындалды, ал лейтенант Walter Schuck 7-ші эскадрильяның командигіне ие болды, ол 10-шы эскадрилья болып қайта аталды. 9 қарашада Эрлер Банактағы командалық пунктінен шығып, Бардуфосс әуежайына ұшқанда, көптеген ұшқыштар әлі Fw 190 ұшағымен таныс емес екенін, тіпті тәжірибелі ұшқыштар да оны ұшпағанын білді. Сондай-ақ, ол жаңа ұшқыштардың жауынгерлік тәжірибесі жоқ екенін және топтық ұшуға үйренбегенін білді. Содан кейін Эрлер 9-шы эскадрильяға Fw 190 ұшағында жаттығу өткізуге бұйрық берді, ал жас ұшқыштарды Kommandostaffel-ге орналастырды. Осы іс-шараларды бақылау үшін ол өзінің оралуын 12 қарашаға қалдырды.
Тирпицтің суға батуы
1944 жылғы 12 қарашада Корольдік әуе күштері (RAF) «Катехизм» операциясын бастады, бұл рейд «Тирпиц» неміс линкорын батырды. No. 617 және No. 9 эскадрильяларынан «Авро Ланкастер» бомбалаушылары Тромсёден батысқа қарай орналасқан Хакёяға жіберілді, онда «Тирпиц» орналасқан. Ол кезде Эрлер Бардуфосс қаласында 12 Fw 190 A-3 ұшағымен жұмыс істеді. Бардуфосске тәжірибесіз ұшқыштарды оқытуға және ардагерлерге Fw 190-қа ауысуға көмектесу үшін келген Эрлер, линкордың нақты орнын білмеді және оған Тромсё маңында орналасқан деп айтылды. Командирге оның бөлімінің жалғыз міндеті кемені қорғау екендігі туралы ешқашан хабарланбады. Бардуфосс қаласындағы басқару-бақылау орталығына сағат 08:00-ден бұрын хабарланғандай, 07:39-да Мосьоен маңында шығысқа қарай үш «Ланкастер» ұшып бара жатқаны көрінді. Көп ұзамай екінші хабарламада тағы бір «Ланкастер» солтүстік-шығысқа қарай ұшып бара жатқаны айтылды. Хабар алмасудың кешігуіне себеп – хабарлама Mosjøen-нен Fauske-ге, содан кейін Люфтваффе штаб-пәтеріне, Нарвикке жіберілген. Байланыс жөніндегі жауапты офицер, лейтенант Лео Бениерс, бұл ақпаратты дереу Тромсёге жіберді. 08:18-де Люфтваффе ұшақ басқару орталығына хабарланды, ол Бодо ауданына әуе дабылын берді. 08:34-те тағы төрт «Ланкастер» туралы хабарлама келіп түсті, бірақ олар Люфтваффе картасының (Jägermeldenetz) қате Planquadrat (PQ – координаттық сілтемесі) сызбасында көрсетілді. Осы қатеге байланысты Эрлер мен Дёрр бомбалаушылардың жақындағанын білмеді. Сол күні Эрлер алдын ала 9-шы эскадрильяны (Staffel) Бардуфосс әуежайында үш минуттық дайындыққа келтірді, ал Kommandostaffel әлі де оқылуда болып, 15 минуттық дайындыққа келтірілді. Алтаға ұшуды жоспарлаған Эрлер 08:50-де өзінің басқару пунктіне кірді, оқиғалардың өршуінен хабарсыз. Ол басқару пунктінен шығар кезде «Тирпиц» белгісіз шығу тегі мен биіктігі бар ұшақ қозғалтқыштарының шуын естігенін хабарлады, бірақ жау бомбалаушыларының жақындағанын хабарламады. 09:18-де Эрлер 9-шы эскадрильяға пилот кабинасын дайындыққа келтіруді бұйырды және Kommandostaffel-ді үш минуттық дайындыққа келтірді. Жағдай Эрлер үшін 09:21–09:23-ке дейін белгісіз болды, сонда екінші ұшақ шуы туралы хабарлама келді. Содан кейін ол 09:23-те дабыл беріп, 9-шы эскадрильяны ұшыруға бұйырды. Сонымен қатар, ұшақтардың ұшып кетуінен қорқып қалған Дёрр басқару пунктіне келді және Kommandostaffel-ді басқарды. Эрлер 09:25-те ұшып кетті, 9-шы эскадрильяның ұшыруы Junkers Ju 52 ұшағының қонуына байланысты бес минутқа кешіктірілді. Осыған қоса, Тромсёдегі германдық әуе қорғанысы қызметкерлері британдық ұшақтарды байқағанда, әуежай басшылығынан кез келген истребитель ұшақтары ұшыруға дайын ба деп сұрады. JG 5 штабы растады, бірақ олар сұрау Алтаға ұшуға қатысты деп ойлады. «Тирпиц» бортындағы теңіз офицерлеріне Эрлердің ұшып кеткені туралы хабарланғаннан кейін британдықтар 09:38-де шабуылға кірісті. Эрлер радио қабылдағышының жұмыс істемейтінін түсінгенде, әуеде болды. Ол өзінің басқару орталығымен де, басқа ұшқыштармен де байланыса алмады, қай бағытқа ұшу керегін білмей қалды. Ол Алтаға ұшып баруды жалғастыруды шешті. 09:30-да 9-шы эскадрилья командирі Вернер Гайко ұшып кетті, содан кейін басқа ұшақтар да ілесіп кетті. 09:42-де Эрлер Сторштейннс маңына жеткенде сол жағында қашықтағы саңырауқұлақ тәрізді бұлтты және артиллерияға қарсы жарылыстарды байқады. Ол бомбалаушыларды тоқтату үшін сол жаққа бет бұрды, содан кейін батысқа қарай ұшып, оларды кесіп өтуді үміттенеді. Ол солтүстік-шығыс және оңтүстік-батысқа қарай жағалауды іздеді, содан кейін Малнеске және Хея маңына дейін, ақырында Алтаға ұшып кетті. Нысананың «Тирпиц» екені анықталғанда, истребительдердің оны ұстауы тым кеш болды, ал «Тирпиц» көп адам қаза тапқаннан кейін жойылды. 9-шы эскадрилья да бомбалаушыларды таба алмады және Бардуфосс әуежайына оралды. Осы сәтсіз әрекеттен кейін Эрлер мен Дёрр Ослодағы әскери сотқа шабуылдың ауырлығын түсінбегендіктен шақырылды. Айғақтарда ұшақтарды ұшыруды кешіктіру, эскадрильяны тастап кету және Эрлердің радиосының жұмыс істемейтінін жалған түрде мәлімдеу, оған эскадрильяны жау ұшағына қарсы айдап әкетуге кедергі келтіру кірді. Эрлер мен Дёрр екеуі де жоғалтуға жауапты деп танылды және 1944 жылғы 17, 18 және 20 желтоқсанда генерал-гистер доктор Эрнст Ройтердің төрағалығымен Рейхскригсгерхттің 2-ші сенаты алдында сотталды. Екеуі де жау алдында қорқыныш танытты деген айып тағылды, бірақ бұл айып алынып тасталды. Эрлер де ерекше амбициялы болған деп айыпталды. Соттың пікірінше, Эрлер өзінің 200-ші әуе жеңісін алу үшін басқару пунктін тастап кеткен, осылайша Рейхсмаршалдың тікелей бұйрығын бұзған, онда мұндай миссияны жерден басқару керек еді. Дёрр барлық айыптан босатылса, Эрлер кінәлі деп танылды, қызметтен алынып, басқындық үшін үш жылға түрмеге кесілді. Сонымен қатар, сот Эрлердің Батыс майданында истребитель бөлімін басқаруға қажетті тәжірибесі жетіспейтінін мәлімдеді. Эрлер «Тирпиц» жойылғанға дейін Темір салбырының Емен жапырақтары мен қылыштарымен (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub und Schwertern) Шығаймен безенген Рыцарь кресімен марапатталуы ұсынылған, бірақ марапат бекітілмеді. Сот үкімі саяси себептермен шығарылған болуы мүмкін. Дёниц енді Герингтен жоғары тұрды, ол Эрлерді соттады, мүмкін теңіз күштерінің бас қолбасшысын жібіткен. Эрлердің жауынгерлік есебі оны өлім жазасынан құтқартқан болуы мүмкін. Эрлерге Ослода әйел досымен ресми рұқсатсыз демалыста болғаны туралы қамыстың таралуы да көмектеспеді, шамамен мың теңізші қаза болғанда. Оның кіші офицерлерінің бірі Шюк Рейхкомиссар Йозеф Тербовенге шағымданды. 1945 жылғы 12 қаңтарда Тербовен Шюк Эрлерді қолдаған мәлімдемесін Люфтваффе бас қолбасшысы Герман Герингке жеке тапсырды. Қосымша тергеулер мен куәліктер көрсетті, әуе экипаждары «Тирпицтің» бірнеше апта бұрын Хакёядағы жаңа орнына көшірілгенін білмеген, ал Хайнрих Эрлер «Тирпицті қорғауға сәтсіздік үшін ыңғайлы айып таққан адам болды. Тергеудің қорытындысы, сәтсіздіктің себебі Kriegsmarine мен Люфтваффе арасындағы нашар байланыс болды. Эрлер ақталды. 1945 жылғы 1 наурызда Гитлер ресми түрде Эрлерді кешірді, Фюрер штабы оның қайтадан жедел қызметке оралатынын жариялады, онда ол «өзін жаңартуға» мүмкіндік алады. Эрлердің жазасы жеңілдітілді және шенін жоғалтуы күшін жойды. Ол Германиядағы Messerschmitt Me 262 истребитель эскадрильясына қайта тағайындалды.
Рейхті қорғау және өлім
1945 жылдың 27 ақпанында Эрлер 7-ші жауынгерлік эскадрильяға (JG 7 – 7-ші истребитель авиациялық тобы) майор Вейсенбергердің басшылығымен ауыстырылды, ол JG 5-тен бұрынғы әріптесі болған. JG 7 Me 262 реактивті истребительдермен жабдықталды және Рейхсті қорғау міндеті берілді. Келесі бес апта ішінде Эрлер JG 7-нің штаб-басқармасы (Geschwaderstab) құрамында ұшу кезінде тағы сегіз әуе жеңісіне қол жеткізді. 1945 жылдың 21 наурызында АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) 8-ші әуе армиясы Германиядағы Люфтваффе әуежайларына шамамен 1300 ауыр бомбалаушымен шабуыл жасады, оларды 750 истребитель ұшағы сүйемелдеді. Сол күні Эрлер алғаш рет Me 262 истребителімен операциялық түрде ұшып, Boeing B 17 Flying Fortress бомбалаушысын жойғанын мәлімдеді. Келесі күні 8-ші әуе армиясы Германиядағы әртүрлі әскери нысандар мен әуежайларды нысанаға алды. Пархим әуежайынан ұшып, Эрлер тағы бір B 17 бомбалаушысын атып түсіргенін мәлімдеді. 23 наурызда 15-ші әуе армиясы Рюхландқа бет алды, онда Schwarzheide синтетикалық отын зауыты (Synthesewerk Schwarzheide немесе Hydrierwerk Brabag) орналасқан. Бомбалаушылар Хемниц үстінде JG 7-ден келген 14 Me 262 истребителінің шабуылына ұшырады. Бұл кездесуде Эрлер екі B 24 Liberator бомбалаушысын атып түсірді. Келесі күні ол Me 262 истребителімен әуедегі бесінші жеңісін оддап, реактивтік эйс атанды. Сол күні 1714 бомбалаушы және шамамен 1300 истребитель Люфтваффе әуежайларының 18-ін нысанаға алды. Дессау маңында Эрлер 463-ші және 483-ші бомбалаушы топтарының бомбалаушыларына шабуыл жасап, B 17 бомбалаушысын атып түсірді. 31 наурызда АҚШ Әскери-әуе күштерінің 8-ші әуе армиясы Зейц және Бад-Беркадағы мұнай өңдеу зауыттарын, сондай-ақ басқа да мақсаттарды нысанаға алды. Сол уақытта Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің (RAF) Бомбалау командасы Гамбургтегі Blohm & Voss кеме құрылыс кешенін бомбалады. Түстен кейін Эрлер B 17 және B 24 бомбалаушыларын нысанаға алып бара жатқан North American P 51 Mustang истребителін атып түсірді. Әртүрлі авторлар Эрлердің соңғы әуе жеңістері, сондай-ақ оның өлімі мен қайтыс болу себебі туралы келіспейтін ақпараттарды ұсынады. Көптеген дереккөздерге сәйкес, оның соңғы шайқасы мен өлімі 1945 жылдың 4 немесе 6 сәуірінде болған. Форсайттың бір есебінде Эрлер Шарлиббеден солтүстік-шығысқа қарай P 51 истребителінен атылып түсірілген. Боем мен Форсайттың мәлімдемесіне сәйкес, Вайсенбергер мен Шчук қол қойған Люфтваффе шайқас есебінде оның өлімі 6 сәуірде деп көрсетілген. Боемнің атап көрсетуінше, есепте өлімнің себебі көрсетілмеген. 7 сәуірде Стендал маңынан дене табылды. Салдарынан жасалған сараптама Эрлер екенін көрсетті және ол 10 сәуірде Стендалда жерленді. Форсайттың мәлімдемесіне сәйкес, АҚШ Әскери-әуе күштері 6 сәуірде Me 262 истребительдерімен шайқасқа қатысқандығын хабарламаған. Кейін Форсайт бұл шайқас 4 сәуірде болған болуы мүмкін және есеп дұрыс емес деп аталады деп болжайды. Морган мен Уил авторлары Боем ұсынған оқиғамен келіседі, ал Хитон, Мэтьюс және Форман Форсайттың пікірін қолдайды, Эрлер 1945 жылдың 4 сәуірінде шайқаста қаза тапқан деседі. 4 сәуірде RAF Бомбалау командасы Нордхаузенді 243 Lancaster бомбалаушысымен нысанаға алды, ал АҚШ Әскери-әуе күштерінің 8-ші әуе армиясы 950 B 17 және B 24 бомбалаушысын Люфтваффе әуежайларына – Калтенкирхен, Пархим, Перлеберг, Весендорф, Фассберг, Хоя, Дедельсторф және Эггебек, сондай-ақ Финкенвердердегі U қайықтары мен Кильдегі кеме құрылыс кешендеріне жіберді. Бұл бомбалаушы күшін 800 истребитель қорғады. Форсайттың есебінде Эрлер осы күні соңғы екі әуе жеңісін оддапты. 6 сәуірде 8-ші әуе армиясы Галле, Лейпциг және Гера қалаларын 641 ауыр бомбалаушы және 600 P 51 және Republic P 47 Thunderbolt истребителімен шабуылдады. Боемнің мәлімдемесіне сәйкес, Эрлер осы шабуылдан екі B 17 бомбалаушысын атып түсірген, содан кейін қаза тапқан. Басқа авторлар Эрлер жау бомбалаушысын таратып өлген болуы мүмкін деп хабарлайды. Эрлердің соңғы радиохабары бойынша, ол: "Тео, менің барлық оқ-дәрілерім бітті. Мен таратып жіберемін. Сау болыңыз. Вальхаллада кездесеміз" деген. Операциялық бөлмедегі динамиктер арқылы радиохабар алмасуын тыңдаған Шчук Эрлердің соңғы сөздерін сәл басқаша еске алады. Оның пікірінше, ол: "Тео, Генрих сөйлейді. Екі бомбалаушыны атып түсірдім. Оқ-дәрілерім бітті. Мен таратып жіберемін. Auf Wiedersehen, Вальхаллада кездесеміз!" деген. 2018 жылдың 11 желтоқсанында швейцариялық неміс тіліндегі Neue Zürcher Zeitung газеті жоғалып кеткендерді іздеуші Уве Бенкельдің мақаласын жариялады. Мақалада Бенкельдің туыстарының көмегімен Эрлердің Me 262 истребителінің қалдықтары мен денесін тапқаны айтылған. Эрлердің бауыры күткен оқиға – оның сүйектерін тауып алу.
Әуедегі жеңіске деген сенім
АҚШ тарихшысы Дэвид Т. Забеккинің мәліметінше, Эрлер 208 әуе жеңісімен есептелген. Ал Спик Эрлердің 209 әуе жеңісін, оның ұрыс миссияларының саны белгісіз екенін көрсетеді. Осы жеңістердің 10-ы Батыс Одақтастарына қарсы, ал қалған 199-ы Шығыс майданында алынған. Обермайер оның 400-ден астам ұрыс миссиясында 208 әуе жеңісіне ие болғанын тіркеген. «Luftwaffe Aces – Биографиялар және Жеңіс туралы талаптар» авторы Матьюс пен Форман Германия Федералдық мұрағаттарын зерттеген және Эрлер 182-ден астам әуе жеңісіне ие болғанын мәлімдеген. Бұл көрсеткішке Шығыс майданындағы кем дегенде 173 және Батыс майданындағы 9 талап кіреді, оның ішінде жеті төрт қозғалтқышты бомбалаушы және Me 262 реактивтік истребителімен сегіз жеңіс бар. Дегенмен, авторлар JG 5-тің деректері толық емес екенін көрсетеді. Олардың пікірінше, нақты расталған жеңістер саны 150-ден 175-ке дейін болуы мүмкін.