Кіріспе
Уотерлоо моренасы – Канаданың Онтарио провинциясындағы Уотерлоо аймақтық муниципалитетінде морена ретінде қалыптасқан жер бедері және шөгінді денесі. Ол Ватерлоо және Китченер қалаларының көп бөлігін, Уилмот ауданын, сондай-ақ Уэлсли және Солтүстік Дамфрис аудандарының бір бөлігін қамтиды. Уотерлоо аймақтық муниципалитетінің сумен қамтамасыз етілуінің шамамен 90% Ватерлоо моренасының жер асты суларынан алынады. 1989 жылдың соңы мен 1990 жылдың басында Эльмирадағы жер асты суларының ластануы аймақты бірнеше ұңғымаларды жабуға мәжбүр етті. Осының нәтижесінде жерді пайдалану ережелері мен суды қорғау шаралары жаңаланды. Уотерлоо моренасы – аймақтағы он төрт моренаның ең ірісі, оның ауданы шамамен 400 шаршы километрді құрайды. Бұл негізінен құм мен қиыршық тастан тұратын интерлобат морена. Онда ірі су жинағыштар бар, олар Гранд өзені мен оның салаларына су жіберіп, осы жүйедегі су ағынын сақтайды.
The Waterloo Moraine is a landform and sediment body that was created as a moraine in the Regional Municipality of Waterloo, in Ontario, Canada. It covers a large portion of the cities of Waterloo and Kitchener and the township of Wilmot, and some parts of the townships of Wellesley and North Dumfries. About 90% of the water supply of the Regional Municipality of Waterloo is derived from groundwater of the Waterloo Moraine aquifer system. During late 1989 and early 1990, groundwater contamination in Elmira forced the Region to shut down some well fields. As a result, new land use management guidelines and water protection measures have been enacted. The Waterloo Moraine is the largest of fourteen moraines in the Region, spanning approximately 400 square kilometres. It is an interlobate moraine, consisting primarily of sand and gravel. It contains large aquifers, which discharge into the Grand River and its tributaries and maintain a base water flow rate into that system.
Шығу тегі
Ватерлоо моренасы Лорантид мұздықтарының үш мұздық жапырағы қазіргі Ватерлоо аймағы арқылы батыста Гурон көлінен, солтүстік-шығыста Джорджиан шығанағынан, шығыста Онтарио көлінен және оңтүстік-шығыста Эри көлінен шегінген кезде пайда болды. Бұл аймақтың ішуге жарамды суының шамамен 75%-ын қамтамасыз етеді. Осының нәтижесінде Ватерлоо моренасының су көздері мен жер асты суларын қорғау жөнінде 16 айлық зертеу жүргізілді. Зертеу нәтижелері 2008 жылдың қыркүйегінде жариялануға жоспарланған еді.
Функция
Үш мұздық шегінуді бастаған аймаққа жақын жерде, жер бетіндегі судың жер асты су көздеріне қайта сіңуіне мүмкіндік беретін су толықтыру аймақтары орналасқан. Сіңу жылдамдығы су өткізгіш қабаттар мен су өткізбейтін қабаттардың тығыздығына байланысты. Су өткізгіш қабаттар құм, қиыршық тас және лайдан тұрады, онда су салыстырмалы түрде жылдам сүзіледі. Жер бетіне жақын су өткізгіш қабаттар арналар мен өзендер сияқты жергілікті су объектілерін толықтырады, ал терең су өткізгіш қабаттар жер асты суларын қайта толықтыру үшін төмен қарай сіңеді. Су өткізбейтін қабаттар – бұл суды баяу сүзгілеп, негізгі көзді ластанудан қорғайтын қорғаныш саз қабаттары. Ешқандай араласпастан, бұл табиғи түрде жаңарып отыратын таза ішу суын алудың жолы.
Жер асты суларын толтыру
Морена Ватерлоо қаласының, Китченердің, Уэлслидің, Уилмоттың және Солтүстік Дамфристің көп бөлігін жабады, кең аумақты қамтиды. Жол тұзы – балықтарды өлтіретін және аймақтың өзендері мен сарқырамаларын ластайтын хлоридтің бір түрі.