Кіріспе

Гаузерді бекітудің белгісіздігі
Гаузер теориясында, әсіресе абельдік емес гаузер теорияларында, гаузерді бекіту кезінде жаһандық проблемалар жиі кездеседі. Гаузерді бекіту – әр гаузер орбитасынан бір өкілді таңдау, яғни талшықтық шоғырдың қимасын таңдау. Өкілдер кеңістігі – бұл субманолиф (шоғырдың толық жиынынан) және гаузерді бекіту шартын көрсетеді. Идеалды жағдайда, әр гаузер орбитасы осы субманолифті бір рет және тек бір рет кесіп өтуі керек. Алайда, топологиялық кедергілерге байланысты, бұл көбінесе абельдік емес гаузер теориялары үшін жаһандық деңгейде мүмкін емес, сондықтан бұл шартты жергілікті деңгейде орындауға тырысады. Гаузерді бекіту субманолифі гаузер орбитасын мүлдем кесіп өтпеуі немесе оны бірнеше рет кесіп өтуі мүмкін. Бұл қиындық гаузерді бекіту шартының әдетте қандай да бір дифференциалдық теңдеу түрінде берілуінен туындайды, мысалы, дивергенцияның нөлге тең болуы (Ландау немесе Лоренц гаузерінде). Бұл теңдеудің шешімдері бірнеше қиманы немесе тіпті ешқандай қиманы көрсетуі мүмкін. Бұл Грибовтың белгісіздігі деп аталады (Владимир Грибовтың құрметіне аталған). Грибовтың белгісіздігі, басқа нәрселермен қатар, BRST симметриясының бұзылуына әкеледі. Грибовтың белгісіздігі мәселесін шешудің бір жолы – тиісті функционалдық интегралдарды Грибов шекарасы деп аталатын жалғыз Грибов аймағымен шектеу. Бірақ, тіпті бұл мәселені бірінші Грибов аймағына дейін қысқарту арқылы да шешуге болмайтынын көрсетуге болады. Бұл белгісіздік тек негізгі модульдік аймақта (FMR) ғана шешіледі.

Өмірбаян

Гаузерлік теорияларда есептеулер жүргізген кезде, әдетте, гаузерді таңдау қажет. Гаузерлік еркіндік дәрежелері тікелей физикалық мағынаға ие емес, бірақ олар қолданылып жатқан теорияны басқару үшін қолданылатын математикалық сипаттаманың артефактісі болып табылады. Физикалық нәтижелер алу үшін, осы артық дәрежелері тиісті жолмен жойылуы керек. Абельдік гаузерлік теориясында (яғни, QED-де) жай ғана гаузерді таңдау жеткілікті. Көп қолданылатын Лоренц гаузерінің Лоренц инварианттығының артықшылығы бар. Абельдік емес гаузерлік теорияларында (мысалы, QCD) Абельдік емес гаузерлік топтың күрделі құрылымына байланысты жағдай қиынырақ. Людвиг Фадеев және Виктор Попов еңбегімен дамытылған Фадеев-Попов формализмі, абельдік емес теорияларда гаузерді таңдау мәселесін шешуге мүмкіндік береді. Бұл формализм Faddeev-Popov операторын енгізеді, ол гаузерлік өрісті қажетті гаузерге келтіру үшін қажетті түрлендірудің Якобиан детерминанты болып табылады. Ландау гаузерінде бұл оператордың мынадай түрі бар:

мұнда – адъюнктивтік өкілдіктегі ковариантты туынды. Осы Faddeev-Popov операторының детерминанты кейіннен жол интегралына, арбалы өрістерді пайдалану арқылы енгізіледі. Алайда, бұл формализм гаузерді таңдаудың (мысалы, ) бірегей екенін болжайды, яғни әрбір физикалық конфигурация үшін оған сәйкес келетін және гаузерлік шартын қанағаттандыратын тек бір ғана бар. Бірақ, Янг-Миллс типіндегі абельдік емес гаузерлік теорияларда, Грибов алғаш атап өткендей, гаузерлердің үлкен класы үшін мұндай жағдай орын алмайды.

Грибов-Званзигер іс-әрекеті

Бірнеше жыл өткен соң Даниэль Званзигер де Грибов мәселесін қарастырды. Ол басқа тәсіл қолданды. Арбақ таратушыны қарастырудың орнына, ол глюондық өрістегі бұрыштық қатар ретінде Фадеев-Попов операторының ең төменгі өзіндік мәнін есептеп шығарды. Бұл оған "көлденең функция" деп атаған белгілі бір функцияны берді, және осы көлденең функцияның вакуумдық күтілімдік мәні бірінші Грибов аймағында қалу үшін бірден аспауы керек. Бұл шарт көлденең функцияны жол интегралына енгізу арқылы (Грибовтың істегеніне ұқсас) және алынған теорияның вакуумдық энергиясына белгілі бір саңылау теңдеуін қою арқылы өрнектеледі. Бұл өзгертілген әрекеті бар жаңа жол интегралын берді, бірақ ол жергілікті емес. Бастапқы тәртіпте нәтижелер Грибовтың бұрын тапқан нәтижелерімен сәйкес келеді. Ол тапқан әрекетпен жұмыс істеуді жеңілдету үшін Званзигер жергіліктілендіру өрістерін енгізді. Әрекет жергілікті болғаннан кейін, алынған теорияның қайта нормаланатынын дәлелдеу мүмкін болды — яғни, циклдық диаграммалар арқылы туындаған барлық шексіздіктер теориядағы мазмұнды (қосылу тұрақтысы, өріс нормалауы, Грибов параметрі) қосымша түзетулерсіз көбейту арқылы сіңірілуі мүмкін. Званзигер сондай-ақ, нәтижесіндегі глюон таратушысының Кэллен-Леман спектрлік бейнелемесіне ие емес екенін атап өтті, бұл глюонның енді физикалық бөлшек бола алмайтынын көрсетеді. Бұл көбінесе түс тұтқындалуын білдіреді деп түсіндіріледі.

Бірінші Грибов облысының меншігі

Бірінші Грибов аймағы Грибовтың екіұштылығын шешуде маңызды рөл атқаратындықтан, Грибовтың алғашқы еңбегінен бері жылдар бойына қосымша назар аударады. Ландау калибровкасы – функционалды экстремалдайтын калибровка ретінде анықталады.

Осы функционалдың қарапайым экстремумы (максимумы немесе минимумы) – бұл әдеттегі Ландау калибровкасы. Минимумды талап ету (бұл Faddeev–Popov операторының оң болуын талап етумен эквивалентті) бірінші Грибов аймағына алып келеді. Алайда, бұл жағдай салыстырмалы минимумдарды да қамтиды. Бірінші Грибов аймағында топологиялық тұрғыдан тривиальды калибровкалық түрлендіру арқылы байланысты Грибов көшірмелерінің әлі де бар екені көрсетілді. Жоғарыда анықталған функционалды абсолютті түрде азайтатын калибровкалық функциялар кеңістігі "негізгі модулдік аймақ" деп аталады. Бірақ осы аймаққа жол интегралын қалай шектеу керектігі әлі белгісіз. Бірінші Грибов аймағының барлық бағытта шектеулі екені көрсетілді, сондықтан жол интегралын осы аймаққа шектегенде кез келген шектен тыс үлкен өріс конфигурациялары ескерілмейді. Бұдан әрі, бірінші Грибов аймағы дөңес және барлық физикалық конфигурациялардың ішінде кем дегенде бір өкілі бар.

Кейінгі дамуы

2013 жылы екі формализм – Грибовтың және Званзигердің – perturbation теориясындағы барлық тәртіптерге тең екені дәлелденді. Грибов-Званзигер формализмінің бір қиындығы – BRST симметриясының бұзылуы. Бұл бұзылу динамикалық симметрияның бұзылуы ретінде түсіндірілуі мүмкін. Бұзу "жұмсақ" (яғни оң массалық өлшемге ие параметрге пропорционалды, бұл жағдайда Грибов параметрі), сондықтан қайта нормалдануды дәлелдеу мүмкін. Бірақ унитарлық әлі де проблема болып қалады. Дегенмен, жақында әдебиетте BRST сақталған Грибов-Званзигер әрекеті туралы талаптар айтылды. Ұзақ уақыт бойы торлы есімдеулер Грибов пен Званзигер ұсынған өзгертілген глюондық және арбақ таратушыларының дұрыс екенін көрсететіндей болды. Алайда, 2007 жылы компьютерлер төмен импульс аймағын зерттеуге жеткілікті қуатты болды, онда таратушылар ең көп өзгертіледі, және Грибов-Званзигер суреті дұрыс емес екені анықталды. Керісінше, глюон таратушысы импульс нөлге жақындағанда тұрақты мәнге жетеді, ал арбақ таратушысы төмен импульсте 1/k2 ретінде қалады. Бұл 3 және 4 кеңістік-уақыт өлшемдері үшін де осылай. Бұл қарама-қайшылықты шешу үшін Грибов-Званзигер әрекетіне конденсаттар қосу ұсынылды.