Екінші дүниежүзілік соғыстағы ағылшын-канадтық шабуылы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы ағылшын-канадтық шабуыл

Бұл басты қала [Кен] және Карпике ауданындағы жылдам басып алу генерал-лейтенант Дж.Т. Кроккердің I корпусының ең амбициялық, ең қиын және ең маңызды міндеті болды. Лионель Эллис

Бастапқы «Оверлорд» жоспары британдық Екінші армияның қаланы басып алуын және содан кейін Каумонт-л’Эвентеден Каеннің оңтүстік-шығысына дейін фронт құруын, әуежайлар үшін кеңістік алуды және АҚШ-тың Бірінші армиясының сол қанатын қорғауды көздеген. Каенді және оның айналасын басып алу Екінші армияға оңтүстікке қарай Фалезді басып алу үшін қолайлы плацдарм беретін еді, одан кейін Аргентанға және Тукс өзеніне қарай жылжу үшін тірек ретінде пайдалануға болатын. Каен мен Вимонт арасындағы жер бедері одақтас жоспарлаушыларға әсіресе тартымды болды, себебі ол ашық, құрғақ және жылдам шабуылдық операцияларға қолайлы болды. Одақтастар немістерден танктер мен мобильді бөлімшелер саны жағынан көп есті болғандықтан, сұйық, жылдам шайқасқа жағдай жасау олардың артықшылығы болды. 3-ші жаяу әскер дивизиясы жоспарланғандай жағаға келді, бірақ жағажайдағы тығырықтан, жол бойындағы бұрылыстардан және көптеген бронетехникалық қолдаудың кешігіп келуінен қиындықтар туды. Дивизия Каенге күшпен шабуыл жасай алмады және оның алдыңғы бөлімдері қала шеткеріне жетпей тоқтатылды. Келесі шабуылдар сәтсіз аяқталды, себебі неміс қорғаушыларын 12-ші СС танк дивизиясы «Гитлерюгенд» күшейтті. Орн өзенінің оңтүстігіндегі I корпустың шабуылын 21-ші танк дивизиясы тоқтатты, ал Каеннің батысындағы XXX корпустың шабуылын Тилли-сюр-Сеулль маңында «Панцер-Лер» дивизиясы тоқтатты. «Панцер-Лер» дивизиясын кері шегінуге мәжбүрлеу үшін 13 маусымда британдық 7-ші бронетанкті дивизиясы 1-ші АҚШ жаяу әскер дивизиясы жасаған саңылау арқылы дивизияның батыс фланкіне шабуыл жасады, Виллерс-Бокаж маңындағы биік жерге жетті. Виллерс-Бокаж шайқасында 7-ші бронетанкті дивизияның авангардына отставкаға кетуге бұйрық берілді, ал «Панцер-Лер» дивизиясы XXX корпусы Тилли-сюр-Сеуллді басып алғанға дейін өз позицияларын ұстады. Келесі британдық шабуыл, «Эпсом» операциясы, 26 маусымда VIII корпусы бастады, ал 25 маусымдағы «Мартлет» операциясы (сондай-ақ «Даулетс» операциясы деп те аталады) VIII корпусының оң жақ қанатын қамтамасыз ету үшін алдын ала шабуыл болды. VIII корпусы Раурейден Карпикеге дейінгі 6 шақырымдық (9.6 км) фронт бойынша Каеннің батысына қарай жылды. Одон мен Орн өзендерін кесіп өткеннен кейін VIII корпусы Бреттевиль-сюр-Лайзе маңындағы биік жерлерге қарай қозғалып, Каенді қоршауға алуы керек еді. Немістер шабуылды тоқтатуға тырысты, оның ішінде 9-шы СС танк дивизиясы «Хоэнштауфен» және 10-шы СС танк дивизиясы «Фрунсберг», олар D күнінен кейін көп ұзамай Шығыс фронттан жіберілді және Баеге қарсы қарсы шабуыл жасауға арналған еді. 27 маусымда 3-ші жаяу әскер дивизиясының 8-ші жаяу әскер бригадасы (1-ші Саффолк полкі, 2-ші Шығыс Йоркшир полкі, 1-ші Оңтүстік Ланкашир полкі), 27-ші бронетанкті бригаданың Стаффордшир еоманрилері және 79-шы бронетанкті дивизияның арнайы бронетехникасы қолдауымен «Миттен» операциясын бастады. Мақсат – немістер басып алған Шато-ла-Лонде мен Шато-ле-Ландельді басып алу. Түске қарай 1-ші батальон бастаған шабуыл кері қайтарылды, бірақ келесі күні таңертеңгі уақытта жаңа шабуылдар мақсаттарға жетіп, бірнеше неміс танкілерін жойды. «Миттен» операциясы кем дегенде үш британдық танк пен 268 адамға шықты. Егер бұл жылдамдаса, 9-бригада 9-Канадалық жаяу әскер бригадасының қолдауымен «Аберлор» операциясын бастайтын еді, ол ла Бижуде, Эпрон, Галмаш, Сент-Контест, Оти және Кюсси ауылдарын басып алу үшін жоспарланған, бірақ Кроккер бұл операцияны тоқтатты. Шато аймағы кейін «Нормандиядағы ең қанды шаршы миль» деп аталды. Батыс герман әскерлерінің (OB West) жоғарғы қолбасшысы генерал-фельдмаршал Герд фон Рундштедт 1 шілдеде Каенді біртіндеп тастап, неміс бронетанкті дивизияларының басым бөлігін АҚШ-тың Бірінші армиясына қарсы плацдармның батыс жағына ауыстыруды бұйырды, бірақ қала мен оның айналасын Вермахттың Oberkommando der (OKW, Қарулы Күштердің Жоғарғы Командасы) Нормандияны қорғау үшін маңызды деп санайды. ОКВ-ның мақсаты – Англияның ағылшын арнасынан Орнаның батыс жағалауына дейінгі қорғанысты жерді ұстау еді. Адольф Гитлер Рундштедтті жұмыстан босатып, оның орнына генерал-фельдмаршал Гюнтер фон Клюгеді тағайындады. Бұл туралы «Ультрадан» білген одақтас құрлық әскерлерінің қолбасшысы генерал Бернард Монтгомери Каенді басып алу және ағылшын-канад секторындағы неміс күштерінің америкалық майданға үлкен көлемде қайта орналасуына жол бермеу үшін шабуыл жасауды жоспарлады. 4 шілдеде 3-Канадалық жаяу әскер дивизиясы «Виндзор» операциясын жүргізді, Карпикетті және оған жақын орналасқан әуежайды 12-ші СС танк дивизиясынан басып алды. Карпике 5 шілдеде құлдырады, бірақ әуежай неміс қол астында қалды.

The initial Overlord plan called for the British Second Army to secure the city and then form a front line from Caumont l'Éventé to the south east of Caen, to acquire space for airfields and to protect the left flank of the United States First Army while it moved on Cherbourg. Possession of Caen and its environs would give the Second Army a suitable staging area for a push south to capture Falaise, which could then be used as the pivot for a swing left to advance on Argentan and then towards the Touques River. The terrain between Caen and Vimont was especially attractive to Allied planners, being open, dry and conducive to swift offensive operations. Since the Allies greatly outnumbered the Germans in tanks and mobile units, creating the conditions for a fluid, fast moving battle was to their advantage. The 3rd Infantry Division came ashore as planned but was hampered by congestion in its beachhead, diversions en route and the late arrival of much of its armoured support. The division was unable to assault Caen in force and its lead elements were brought to a halt short of the outskirts. Later attacks failed as the German defenders were reinforced by the 12th SS Panzer Division Hitlerjugend. The I Corps attack south of the Orne River was halted by the 21st Panzer Division and the XXX Corps attack to the west of Caen was contained near Tilly sur Seulles by the Panzer Lehr Division. To force the Panzer Lehr Division to withdraw the British 7th Armoured Division attacked the western flank of the division on 13 June, through a gap created by the 1st US Infantry Division, to reach high ground near Villers Bocage. In the Battle of Villers Bocage, the 7th Armoured Division vanguard was ordered to retire and the Panzer Lehr Division held its positions until XXX Corps captured Tilly sur Seulles on 19 June. The next British offensive, codenamed Operation Epsom, was launched by VIII Corps on 26 June, after Operation Martlet (also known as Operation Dauntless) a preliminary attack on 25 June, to secure the right flank of VIII Corps. VIII Corps advanced to the west of Caen on a 4 mile (6 km) front from Rauray to Carpiquet. Once across the Odon and Orne rivers, VIII Corps was to make for high ground near Bretteville sur Laize and encircle Caen. The Germans managed to contain the offensive by committing all their strength, including the 9th SS Panzer Division Hohenstaufen and 10th SS Panzer Division Frundsberg of the II SS Panzer Corps, which had been sent from the Eastern Front soon after the D Day and had been intended for a counter offensive against Bayeux. On 27 June, the 8th Infantry Brigade (1st Suffolk Regiment, 2nd East Yorkshire Regiment, 1st South Lancashire Regiment) of the 3rd Infantry Division, supported by the Staffordshire Yeomanry, of the 27th Armoured Brigade, and specialist armour from the 79th Armoured Division, began Operation Mitten. The objective was to seize the German occupied Château la Londe and Château le Landel. The initial evening assault, led by the 1st Battalion, South Lancashire Regiment was repulsed but the following morning further attacks gained the objectives and destroyed several German tanks. Operation Mitten cost at least three British tanks and 268 men. Had it succeeded quicker, the 9th Brigade, supported by the 9th Canadian Infantry Brigade, would have launched Operation Aberlour, to capture the villages of la Bijude, Épron, Galmache, St. Contest, Authie and Cussy but this follow up operation was cancelled by Crocker. The area of the Châteaux was later called the "bloodiest square mile in Normandy". Generalfeldmarschall Gerd von Rundstedt, supreme commander of the German forces in the west (OB West), directed on 1 July that Caen should be gradually abandoned and the bulk of the German armoured divisions be shifted to the west end of the beachhead against the US First Army but the city and its surroundings were considered by Oberkommando der Wehrmacht (OKW, Armed Forces High Command) to be fundamental to the defence of Normandy. OKW wanted an arc of defensible terrain from the English Channel to the western banks of the Orne to be held and Adolf Hitler sacked Rundstedt and replaced him with Generalfeldmarschall Günther von Kluge. Learning of this through Ultra, the Allied ground forces commander, General Bernard Montgomery, planned an offensive to capture Caen and to prevent a large redeployment of German forces from the Anglo Canadian sector to the American front. On 4 July, the 3rd Canadian Infantry Division conducted Operation Windsor, to seize Carpiquet and the adjacent airfield from the 12th SS Panzer Division. Carpiquet fell on 5 July, the airfield remained in German hands.

Достастар

Кейінгі флангтан шабуылдар арқылы Каенді басып алуға сәтсіздікке ұшыраған Монтгомери келесі шабуылдың тікелей шабуыл болатынын шешті. 5 шілдеде «Шарнвуд» операциясы бойынша бұйрық берілді; ол 8 шілдеде таң атқанға дейін бір жарым сағат бұрын, 04:20-де басталуы керек еді. «Шарнвуд» операциясының мақсаты – Орн өзеніне дейін Каенді қорғаушылардан тазалау және, мүмкін болса, Оңтүстік Каендегі көпір бастықтарын бақылауға алу болды. Соңғы мақсатқа жету үшін қала арқылы бронетранспорттық колонна жіберіліп, көпірлерге шабуыл жасау жоспарланды; I корпус жағдайды пайдаланып, Оңтүстік Каен арқылы Верьер және Бургебус қыраттарына қарай жылдамдауға мүмкіндік береді деп үміттенілді, бұл Британдық Екінші армияның Фалезге қарай ілгерілеуіне жол ашады. Кроккердің 115 000 сарбаздан тұратын I корпусына Орн және Одон өзендеріне ену міндеті жүктелді. VIII корпус Каеннің батысындағы жаңа шабуылдарды бастауға 24 сағат бұрын дайындыққа алынды. SHAEF жоспарлаушылары 10 маусымда, тұйыққа тірелуді жолдаудың ең жақсы тәсілі – шабуылға қолдау көрсету үшін әуе күшін пайдалану екенін кеңес берді; Монтгомери RAF бомбалау командасының көмегін сұрағандықтан, бұл әдіс «Шарнвуд» үшін қолданылуы керек еді. Қосымша қолдауды ракета атуға арналған «Тайфун» истребительдері, монитор, жеңіл крейсерлер және 16 дюймдік зеңбіректер қамтамасыз етеді. Бес дивизия неміс позицияларын бомбалау үшін 656 зеңбірекпен көмектеседі. Барлығы, жаяу әскер шабуылы басталмас бұрын Каенге 2000 тонна бомба тастау жоспарланды. Ұзаққа созылған қаныққан бомбалаудан кейін үш жаяу әскер дивизиясы өздерінің жолындағы бекіністі ауылдардан өтіп, тікелей Каеннің солтүстік шеткі аудандарына қарай жылжуы керек еді.

Неміс

Каеннің қорғанысы екі дивизияға түсті; I СС танк корпусының 12-ші СС танк дивизиясы және LXXXVI корпусының 16-шы Люфтваффе далалық дивизиясы. Қалаға шабуыл күтілуде, және Одон аңғарында Орна өзеніне қарай тағы шабуылдар жасалатыны болжалды. Курт Майер басқаратын 12-ші СС танк дивизиясы үш танк-гренадер полкінен тұрды, оның ішінде біреуі – 1-ші СС танк-гренадер полкі – 1-ші СС дивизиясы «Лайбштандарт СС Адольф Гитлер» (1-ші СС танк дивизиясы) дивизиясынан алынған. 61 тірі қалған танкпен 12-ші СС танк дивизиясы Каенге солтүстік-батыс жақтан жолдарды ұстап, қаланы және Карпике әуежайын 3-ші канадтық және 59-шы британдық жаяу әскер дивизияларынан қорғады. Неміс қорғанысының негізгі желісі, солтүстік-шығыстан батысқа дейінгі ауылдардың доғасы, 25-ші СС танк-гренадер полкінің әскерлерімен ұсталды, ал 26-шы СС танк-гренадер полкінің әскерлері батыс фланганы ұстады. 12-ші СС танк полкінің 35 танкысы бар дивизияның қалған бөлігі резервте болды, оның бөлімдері қаланың солтүстігінде, батысында және оңтүстігінде орналасқан. Дивизияның көп бөлігінің артиллериясы Орна өзенінен арғы жаққа көшірілді, ал дивизияның басқару орталығы Арденн аббатханасынан Каеннің орталығындағы Абба-о-Дамске көшірілді. Дивизия жеткілікті жаттығудан өтпеген.

Әуе шабуылы, 7 шілде

7 шілде күні 467 жылы Ланкастер және Галифакс ұшақтары RAF Бомбардировкалық командасының Каенге шабуыл жасап, қалаға көптеген бомбалар тастады. Негізінен ағылшын-канадтықтардың алға жылжуын жеңілдету және неміс күштерінің шайқасқа жетуіне немесе Каен арқылы кері шегінуіне жол бермеу үшін жасалғанмен, екінші мақсат – неміс қорғанысын басып тастау болды. Бірақ бомбалау негізінен сәтсіз аяқталды, Каеннің солтүстігіндегі неміс броньдық техникасы мен жаяу әскерінің негізгі бөлігі зақымсыз қалды. Каен университеті ерекше зардап шекті, химиялық өрттер шығып, олар тез тарады. Екі бригадалық майданда төрт батальон мен екі броньды полк алға жылжыды. Люфтваффе дивизиясының жағдайына алаңдаған Батыс панцер тобының қолбасшысы генерал Генрих Эбербах 21-панцер дивизиясына Каеннің солтүстік-шығысына қолдау көрсетуді бұйырды. Маневр байқалды және 21-панцер Каен каналын кесіп өтуге тырысқанда, оларға қарсы теңізден артиллериялық оқтар жаудырылды. Үлкен шығынға ұшырау қаупі болғандықтан, бұл әрекеттен бас тартылды. 197-бригада Галманштан өтіп, түске қарай Сент-Контестке жетті. Буронның оңтүстігінде 12-ші СС танк полкінің Panzer IV және Panther танктерінің қарсы шабуылын 17 фунттық SP Achilles және 17 фунттық танкке қарсы пулеметтері, 62-ші танкке қарсы полкінің 245-ші батареясы жеңіп шықты. Осы науқандағы ең табысты танкке қарсы шайқастардың бірінде 13 неміс танкысы жойылды, ал төрт танк жойғыштан айырылып, тағы төртеуі зақымдалды. Гручи салыстырмалы түрде аз қиындықпен басып алынды, 7-ші канадтық жаяу әскер бригадасы Аутиге қарай жылжу кезінде тек миномет пен артиллерия отына тап болды. Аутиді басып алу 59-шы жаяу әскер дивизиясының Сент-Контестке шабуыл жасауына мүмкіндік берді, ал бұл ауыл да құлап, Каенге қарай жол ашылды. Британдық 3-дивизия 16-шы Люфтваффе дивизиясын жеңіп, солтүстік-шығыстан Каеннің шеттеріне жақындады. 19:15-те Мейер мен Эбербах 12-ші СС танк дивизиясының ауыр қару-жарағы мен Люфтваффе дивизиясының қалдықтарын Орна өзенінен Каеннің оңтүстік жағына қайтаруға рұқсат берді. Бұл әскердің кері қайтқаны туралы хабарлар ағылшын-канадтық командасына жетті, бірақ неміс позицияларын зерттеп жатқан патрульдер кері қайтпаған деген жалған түсінік тудырды. Түске қарай 3-ші британдық жаяу әскер дивизиясы Орнның солтүстік жағалауына жетіп, сол процесте Орнның батысында орналасқан 16-шы Люфтваффе далалық дивизиясының элементтерін іс жүзінде жойды. 12-ші СС танк дивизиясы (жауынгерлік күштері батальонға дейін қысқарды) 20 жауынгерін жоғалтты. Қаланың оңтүстігін қоршап тұрған жерді иеленбесе, Каенде одан әрі жетістіктерге жету мүмкін болмады, сондықтан 9 шілдеде түстен кейін Шарнвуд операциясы аяқталды. Неміс әскерлері қарсы жағалауда оңтүстікке қарай қозғалыс жасауға кедергі жасайтын позицияда тұрды. Монтгомери Орннан тыс алға жылжуды тоқтатты, өйткені одан әрі шабуыл жасау жасалынған табыстарға өте қымбат болады, бұл қорғаушыларға көп зиян келтірді. Француз жұртшылығы үшін бұл операция төңкеріс болды; азаматтық тұрғындар енді Францияны азат ету басталды деп сенді. Честер Уилмот Монтгомери үшін неміс басқарған Парижге қауіп төндіретінін, оның фабрикалары мен байланыс желісі бар Каеннің оңтүстік маңы маңыздырақ сыйлық болар еді деп жазды. Соғыстағы жоғарғы қолбасшы генерал Дуайт Эйзенхауэр қашудың мүмкін еместігіне алаңдаушылық білдірді. Монтгомери басқаша болды; неміс қорғанысының табандылығы оның ұзақ өмір сүруінің көрсеткіші емес еді. Фельдмаршал Эрвин Роммель подполковник Цезарь фон Хофаккерге Францияның алдыңғы шебінің тағы үш апта ғана ұсталуы мүмкін екенін айтты. Хофаккер неміс қарсыласының мүшесі болды және Гитлерді өлтіру туралы жоспармен байланысты болды. Трюдің айтуынша, Роммельдің түсініктемесі жоспардың уақытын анықтауға әкелді. Маусым айында статикалық қорғанысты сақтау кезінде болған ауыр шығындар неміс жоғары командасында сынықтарға әкелді. 1 шілдеде Панцер тобының батыс командашысы Лео Гейр фон Швеппенбургтің орнын Генрих Эбербах алды, бұл Гитлермен науқанды қалай жүргізу керектігі туралы келіспеушіліктерден кейін болды. Көп ұзамай Герд фон Рундштедт еріп келді; сол түні ОКВ басшысы генерал-фельдмаршал Вильгельм Кейтельмен телефон арқылы сөйлескенде Рундштедт "Тыныштық орнатыңыз, ақымақтар" деді. Ол Швеппенбургтің әскерді кері қайтару туралы ұсынысын қолдағаны үшін сынға алынып, "егер сіз біздің не істеп жатқанымызға күмәнданасыз болса, осында келіп, осы үйінділерді өзіңіз алып шығыңыз" деді. Келесі күні, денсаулығының "енді тапсырманы орындауға жеткіліксіз" болуы мүмкін екенін естігеннен кейін Рундштедт отставкаға кетті және оның орнына Гүнтер фон Клюге OB West болып тағайындалды. Немістер ауыр қатыгездікке ұшырады, бұл Гитлерді Армия тобы B-ге уақытша үлкен қарсы шабуылдардан бас тартып, күштерді нығайтуға дейін қорғаныста қалуға бұйырды. Бакли Шарнвудті жақсы идея деп санайды, бірақ оның орындалуынан гөрі тұжырымдамасы жақсырақ болды, өйткені ол 21-ші армия тобына нәтижелер шығару үшін күшейіп бара жатқан саяси қысымға ұшырады. Копп кең майдандық шабуыл жұмыс істеді, немістерге кез келген формацияға басым күшін жұмсауға мүмкіндік бермеді деп жазды. Бакли броньдық техника мен жаяу әскер бөлімдері арасындағы нашар ынтымақтастықты одақтастардың жоғары шығындарының себептерінің бірі деп атап көрсетеді; ол танктардың неміс позицияларынан қашықтап тұрып, жаяу әскерді нысанаға алып, артиллерия сияқты атуын сынады, оның орнына жақын қолдау көрсету үшін алға жылжудың орнына. Ол сондай-ақ неміс тарапынан қарағанда, ағылшын-канадтық күштері өз артықшылықтарын пайдалануға немесе қабілетсіз болды, Курт Мейердің пікірін келтіре отырып, шайқас кезінде одақтастар оның 12-ші СС танк дивизиясын жою мүмкіндігіне жол берді. Бакли британдық және канадтық формациялардың қорғаныс күшіне назар салады. Немістердің жоғалған жерді қайтару үшін дереу жергілікті қарсы шабуылдар жасауы олардың ең жақсы әскерлерінің көптеген шығындарына әкелді, олар мұны көтере алмады. Ол осыны британдық танкке қарсы пулеметтеріне 13 танкты жойған типикалық әрекетпен көрсетеді. Роммель мен Эбербах Каеннің оңтүстігіндегі қорғаныс позицияларын нығайтты, 1-ші, 9-шы және 12-ші СС танк дивизиялары Бургёбюс және Верьер жоталарын қауіпті кедергіге айналдырды. 17 шілдеде Роммельдің машинасы британдық истребительдерімен атқыланды, фельдмаршал ауыр жарақат алды және ауруханаға жатты. Роммель Нормандияға қайтып оралмады; 20 шілдеде Гитлерге жасалған қастандыққа қатысқандықтан, 14 қазанда өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр болды. Каеннің жартылай басып алуы генерал Омар Брэдлиге, Бірінші АҚШ армиясының қолбасшысына, қашу жоспарларын жеделдетуге мүмкіндік берді. 18 шілдеде сегіз күндік шайқастан кейін қаланың 95 пайызы қиратылып, VII корпусы 5000-нан астам жарақат алғаннан кейін Сент-Ло американдықтарға түсті. Сол күні Екінші армия британ әскери тарихындағы ең ірі броньдық шайқаста 1100-дан 1300-ға дейін танкты қолданып, Гудвуд операциясын бастады. 11-ші, Гвардия және 7-ші броньдық дивизияның элементтері Бургёбюстің солтүстігіндегі LXXXVI корпусының позицияларына шабуыл жасады, бірақ бастапқы табысқа қарамастан, күшті қарсылық VIII корпусының жотасын басып алуына кедері келтірді. Сонымен қатар, лейтенант-генерал Гай Симондстың жаңадан белсенді II канадтық корпусы Верьер жотасына шабуыл жасады, ол Атлантика операциясы деп аталды. II корпусы қатты қарсылыққа тап болды; Верьер жотасының шайқасы кезінде канадтықтар 2800 жарақат алды. Верьер жотасы 8 тамызға дейін немістердің қолында қалды.

On the night of 7 July 467 Lancaster and Halifax aircraft of RAF Bomber Command attacked Caen, dropping over of bombs on the city. Although intended mainly to facilitate the Anglo Canadian advance and to prevent German reinforcements from reaching the battle or retreating through Caen, a secondary consideration was the suppression of the German defences. In this the bombing largely failed, the main German armour and infantry positions to the north of Caen remained intact. Caen University was particularly hard hit, starting chemical fires that soon spread. four battalions and two armoured regiments advancing on a two brigade front. Concerned about the state of the Luftwaffe division, General Heinrich Eberbach, in command of Panzer Group West ordered the 21st Panzer Division to redeploy north east of Caen in support. The manoeuvre was spotted and when 21st Panzer attempted to cross the Caen Canal, a naval bombardment was directed against them. Facing the possibility of heavy losses, the move was abandoned. The 197th Brigade bypassed Galmanche and by noon had reached St Contest. South of Buron, a counter attack by Panzer IV and Panther tanks of the 12th SS Panzer Regiment was defeated by 17pdr SP Achilles self propelled anti tank guns and 17 pounder anti tank guns of the 245th Battery, 62nd Antitank Regiment. Thirteen German tanks were destroyed in one of the most successful antitank engagements of the campaign, for the loss of four tank destroyers and a further four damaged. Gruchy was captured with relatively less difficulty, with the 7th Canadian Infantry Brigade encountering only mortar and artillery fire in their drive to Authie. The capture of Authie facilitated the 59th Infantry Division assault on St Contest and that village fell too, clearing the way for an advance on Caen. The British 3rd Division brushed aside 16th Luftwaffe and approached the outskirts of Caen from the north east. At 19:15, Meyer and Eberbach authorised the withdrawal of the 12th SS Panzer Division heavy weapons and the remnants of the Luftwaffe division across the Orne to the southern side of Caen. Reports of this withdrawal came into the Anglo Canadian command but patrols probing German positions, created a false perception that no withdrawal was taking place. By noon the 3rd British Infantry Division had reached the Orne's north bank, virtually destroying the elements of the 16th Luftwaffe Field Division, positioned west of the Orne, in the process.#tag:ref|These elements were reported to have sustained 75 per cent losses. The 12th SS Panzer Division (by the end of the battle the division's infantry strength had been reduced to that of a battalion) for the loss of 20. Without possession of the terrain flanking the south of the city, no further gains could be made within Caen so by mid afternoon on 9 July, Operation Charnwood was over. German forces were dug in on the opposite bank in position to block a move south. Montgomery called off an advance beyond the Orne as further attacks would be too costly for the gains made, which had inflicted much attrition on the defenders. For French public opinion the operation was a coup; civilians now believed the liberation of France had begun. Chester Wilmot wrote that for Montgomery to maintain a threat to German occupied Paris, Caen's southern suburbs with their factories and communications network would have been a more significant prize. The Supreme Allied Commander, General Dwight D. Eisenhower expressed concern that a breakout was unlikely. Montgomery differed; the tenacity of the German defence was no barometer of its longevity. Field Marshal Erwin Rommel mentioned to Lieutenant Colonel Caesar von Hofacker that the front line in France could only be held for another three weeks. Hofacker was a member of the German resistance and linked with the Hitler assassination plot and according to Trew, Rommel's comment led to the plot timetable being decided. The serious losses sustained in maintaining a static defence during June led to fractures in the German high command. On 1 July, Panzer Group West commander Leo Geyr von Schweppenburg had been replaced by Heinrich Eberbach, following disagreements with Hitler over how the campaign should be conducted. Gerd von Rundstedt soon followed; that evening, in a telephone conversation with Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel, head of OKW, Rundstedt said "Make peace, you fools". Taken to task over his endorsement of Schweppenburg's recommendation for a withdrawal, he replied "If you doubt what we're doing, get up here and take over this shambles yourself". The following morning, informed that perhaps his health was "no longer up to the task", Rundstedt resigned and was succeeded as OB West by Günther von Kluge. The Germans had suffered heavily, leading Hitler to order Army Group B temporarily to abandon big counter attacks and stay on the defensive until more reinforcements could arrive to bolster the front. Buckley believes Charnwood to have been a good idea but one that proved better in concept than in execution, influenced as it was by the mounting political pressure on 21st Army Group to produce results. Copp wrote that the broad front attack had worked, preventing the Germans bringing to bear superior firepower on any one formation. Buckley singles out poor cooperation between armoured and infantry units as one of the reasons for such high Allied losses; he is critical of the habit of tanks standing off from German positions and firing the infantry onto the objective like artillery, instead of moving forward to give close support. He further notes that from the German perspective, the Anglo Canadian forces apparently lacked the desire or ability to press home their advantages, citing Kurt Meyer's opinion that during the battle the Allies allowed the opportunity to destroy his 12th SS Panzer Division to elude them. Buckley comments on the defensive power of the British and Canadian formations. The German practice of conducting immediate local counter attacks to retake lost ground cost them many of their best troops, losses they could ill afford. He illustrates this with a typical action during which the Germans lost 13 tanks to British self propelled anti tank guns. Rommel and Eberbach consolidated defensive positions in and around southern Caen, the 1st, 9th and 12th SS Panzer Divisions turning the Bourguébus and Verrières Ridges into formidable barriers. On 17 July, Rommel's staff car was strafed by British fighters, severely injuring the Field Marshal and confining him to hospital. Rommel never returned to Normandy; implicated in the 20 July plot against Hitler, on 14 October he was forced to commit suicide. Caen's partial capture allowed General Omar Bradley, commander of the First US Army, to accelerate his plans for a breakout. On 18 July, after eight days of fighting during which 95 percent of the town was destroyed and VII Corps had more than 5,000 casualties, Saint Lô fell to the Americans. The same day, the Second Army began Operation Goodwood with from 1,100 to 1,300 tanks in the largest armoured battle in British military history. elements of the 11th, Guards and 7th Armoured Division assaulted the positions of LXXXVI Corps north of Bourguébus but despite early gains of around , strong resistance prevented VIII Corps taking the ridge. Simultaneously, Lieutenant General Guy Simonds's newly activated II Canadian Corps launched an offensive on the Verrières Ridge, codenamed Operation Atlantic. II Corps ran into fierce opposition; during the Battle of Verrières Ridge that followed the Canadians sustained 2,800 casualties. Verrières Ridge would remain in German hands until 8 August.

Жауынгерлік марапаттар

Британдық және Достастық жүйесіндегі шайқас құрметтері, 1944 жылдың 4-18 шілдесі аралығында Каенді басып алуға қатысқан 55 бөлімге «Каен» құрметін беру арқылы шайқасты мойындайды. 1956-1959 жылдары табысталған бұл құрмет, «Чарнвуд» операциясына қатысқандары үшін де марапаттаумен бірге болды. 8-9 шілде аралығында Каенді басып алуға қатысқан үш бөлім «Орне» құрметімен, тоғыз бөлім «Орне» құрметімен, ал екі бөлім «Орне (Бурон)» құрметімен марапатталды.

Бомбалау

Хастингс бомбалауды көптеген адамдар "соғыстың ең нәтижесіз әуе шабуылдарының бірі" деп қарады, ал Бивор шабуылды "апатқа толы" деп атады. Әуе коммодоры Э.Кингстон МакКлаури және Солли Цукерман сараптама жүргізіп, әскери маңызы бар ешқандай нысанаға шабуыл жасалмағанын, сондай-ақ нысана аймағында қару-жарақ, танктер немесе неміс әскерлерінің денелері болмағанын анықтады. Олар 3-ші жаяу әскер дивизиясының сарбаздарымен сұхбаттасты, олар бомбалаушыларды не үшін қолданғанын түсінбегенін айтты. 3-ші дивизияның тарихшысы жазғандай, әуе шабуылынан кейін сарбаздар апталар бойы алғаш рет еркін тыныс алды. Әуе күштерінің толық қолдауы олардың жүректерін қуантты және сарбаздарды жігерлендірді. Норман Скарф. Канаданың ресми тарихшысы С.П. Стейси бірнеше канадалық құралымдардың моральдық жағдайының жақсарғанын жазды. Вилмот бомбалаудың маңызды болғанын, себебі ол Екінші армияның моральдық рухын көтеріп, неміс қорғаушыларының рухын түсіргенін жазды. Британдық ресми тарихшы Л.Ф. Эллис, Треу және Бадси рейдтің мақсаты – неміс күштерін майданнан бөліп, Орна өзенінің оңтүстігіне шегіну әрекетіне кедергі келтіру болғанын жазды. Операциялық зерттеулер бөлімінің №2 (ORS2) жүргізген талдау, Каеннің солтүстік-батысындағы бірінші нысананы бомбалаудың дәл болғанын көрсетті, 90% аймақтың орталығы (бомбалардың 90% түскен аймақ) нысанадан шығысқа қарай орналасқан, ал оңтүстік және батысқа қарай шашыраңқы түскен. Аймақты басып алғаннан кейін тексеру жүргізілгенде, неміс техникасының бір бөлігі қираған, соның ішінде рейд кезінде аймақта болған деп есептелген қырық жүк көлігінің ондайы жойылған. Бомбалау мен одақтастардың аймақты басып алуы арасындағы 48 сағат немістерге шоктан және дезориентациядан қалпына келуге, сондай-ақ зақымдалған жабдықтарын құтқаруға мүмкіндік берді. Екінші нысана, "Солтүстік Каен" тексерілгенде 90% аймақ анықталмады, бірақ қала маңында бомбалаудың кедергісі айтарлықтай болды және екі тараптың да көліктеріне үлкен кешігу тудырды, себебі жолдар бұзылып, кедергі келтірді. ORS2 Шарнвудтың табысы бомбалаумен байланысты емес деген қорытындыға келді және бірден жарылатын бомбаларға ауысу, кішігірім персоналға қарсы бомбалардың санын азайту және бомбалаудың негізгі әсерін пайдалану үшін жердегі күштермен дереу жалғастыру, яғни немістердің қарсы тұруға деген ықыласын уақытша басу туралы ұсыныстар жасады. Гудвуд операциясы, "Көк пальто" операциясы, "Кобра" операциясы, "Тотализ" операциясы және "Трактабель" операциясында 21-ші армия тобы стратегиялық бомбалаушылардың дайындық шабуылдарының әсерін жақсы пайдаланды, шабуылдарды дереу жалғастырып. Британдықтар әуе шабуылы кезінде шамамен 6000 азамат өлтірілгенін хабарлады, ал 21-ші армия тобына қосылған кеңес әскери тілшісі, подполковник Краминов бұл санды 22000 деп атады, бұл мәлімдеме француз коммунистері соғыстан кейінгі британдықтарға қарсы насихатта қолданды. Кейіннен бұл шабуылда 300-400 азамат қаза тапқаны анықталды. Каен тұрғындары жеңілдеп, азат етушілерін ыстық қарсы алды, бұл әскерлерге қатты әсер етті; француз деректері сол кезде "Каеннің барлығы оларды қарсы алу үшін көшеге шықты" деп мәлімдеді. Эллис француздық қарсы алуды "көңілсіз" деп атағанмен, одақтас бірліктерінің ешқайсысы оларға көрсетілген қабылдау туралы шағымдарын тіркеген жоқ. Стейси тұрғындардың "өз қалаларының Канададан келген ер адамдардың күшімен жартылай азат етілгеніне қатты қуанғанын" айтты.

Hastings wrote that the bombing came to be seen by many as "one of the most futile air attacks of the war" and Beevor called the attack a "disaster". Air Commodore E. J. Kingston McCloughry and Solly Zuckerman conducted a survey and concluded that no targets of military value had been attacked, nor were there any gun positions, tanks or German dead in the target zone. They interviewed men of the 3rd Infantry Division, who were reportedly bewildered as to why the bombers had been employed. The 3rd Division historian, wrote that in the wake of the air raid the men

for the first time for weeks breathed freely. The full support of the Air Force gave them full hearts and the men were encouraged.|Norman Scarfe

The Canadian Official Historian, C. P. Stacey wrote that several Canadian formations reported an increase in morale. Wilmot wrote that the bombing was essential because it raised the morale of the Second Army and depressed that of the German defenders. L. F. Ellis, the British Official Historian, Trew and Badsey all wrote that the raid was intended to cut off German reinforcements from the battlefield and hinder an attempt to withdraw south of the Orne river. Analysis by Operational Research Section Number 2 (ORS2) concluded that the bombing of the first aiming point north west of Caen was accurate, finding that the centre of the 90 percent zone (the area where 90 percent of the bombs fell) was east of the aiming point, with some spillage to the south and west. Examination of the area after its capture, indicated some destruction of German equipment, including the wreckage of ten of the forty trucks believed to be in the area at the time of the raid. The 48 hours that elapsed between the bombing and the Allied occupation of the area, allowed the Germans time to recover from any shock and disorientation and to salvage some damaged equipment. Examination of the second aiming point, "Northern Caen", failed to reveal a 90 percent zone but it was noted that the obstructive effect of bombing a suburb was significant and had caused substantial delays to vehicles of both sides, by cratering and blocking roads. ORS2 concluded that the success of Charnwood owed little to the bombing and made recommendations including changing to instantly fused bombs, dropping larger numbers of smaller anti personnel bombs and rapidly following up a bombardment with ground forces to take advantage of its main effect, which was the temporary suppression of German will to resist. In Operation Goodwood, Operation Bluecoat, Operation Cobra, Operation Totalize and Operation Tractable the 21st Army Group exploited better the effect of preparatory attacks by strategic bombers by following up the attacks immediately. The British initially announced that around 6,000 civilians had been killed during the air raid and a Soviet war correspondent attached to the 21st Army Group, Lieutenant Colonel Kraminov, put the figure as high as 22,000, a claim that was used by French communists in post war anti British propaganda. It was later found that 300–400 civilians were killed in the raid. Caen citizens were relieved and provided their liberators with a welcome that the troops found very moving; French accounts of the time claim that "All [of] Caen was in the streets to greet them". Although Ellis called the French welcome "pathetic", no Allied unit recorded any complaints about the reception they were given. Stacey wrote that the populace were "particularly delighted to find their city freed in part by men from Canada".