Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Манасирдің материалдық мәдениеті өте қарапайым және негізінен пальма өсірудің қосалқы өнімдеріне негізделген (сағ. Дар-әл-Манасирдегі құрма өсіру). Дар-әл-Манасирде құрма ағаштары тек негізгі табыс көзі және маңызды тағамдық көз ғана емес, сонымен қатар, манасирлер пальманың барлық бөліктерін тиімді пайдаланады. Олар олардан әртүрлі тұрмыстық заттар, бау-бақша құралдары және дәстүрлі саз үйлер үшін құрылыс материалдарын жасайды. (Қол. Дар әл-Манасирдегі сәулет). Келесіде құрма пальмасынан алынатын шикізаттар мен олардан жасалатын өнімдердің тізімі берілген.
The material culture of the Manasir is very basic and primarily relies on the by products of palm tree cultivation (cf. Date cultivation in Dar al Manasir). Date trees not only constitute the main source of income and an important supply of nutrition in Dar al Manasir, but the Manasir also make intelligent use of all different parts of the palm tree. From it they produce diverse household items, garden tools and building material for their traditional mud houses. (cf. Architecture in Dar al Manasir). What follows is a list of raw materials gathered from the date palm and the products that can be manufactured from them.
Гарида (جريدة)
Гарида – пальма жапырағының орталық тігірі. Шикізат ретінде қолдану үшін Гаридадан жапырақшалары мен тікенектері алынып, кең жапырақ сабағы жойылады. Гаридат – берік ыдыстар мен жиһаз жасауға қадірлі шикізат. Манасирлер одан кішкентай қораптар (Сундук, صندوق) жасап, апталық Суқ Саламат (سوق سلمات) базарына көкөністерін апарып сатады. Сонымен қатар, Гарида – жақсы қоршау материалы, одан құстарды жабайы жануарлардан қорғау үшін Қафас (قفص) деп аталатын шағын қоршаулар жасалады. Манасирлер оны дәстүрлі саз үйлерін (Галус, جالوص) жабу үшін де пайдаланады.
Garidah is the midrib part of the palm leaf. In order to be used as a raw material the Garidah is stripped of its leaflets and spikes and its broad petiole is removed. Garidat are an esteemed raw material for the production of robust containers and furniture. The Manasir use it to manufacture small boxes (Sunduq, صندوق) in which they carry vegetables to the weekly market at Suq Salamat (سوق سلمات). Additionally, Garidah is a good fencing material used for making small hutches called Qafas (قفص) to protect the chicken against wild animals. The Manasir also use it as roofing material to thatch their traditional mud houses (Galus, جالوص).
Лиф (ليف) немесе Ашмик (أشميق)
Жас жапырақтар арасындағы байланыстырғыш тіндер, ақырында кептірілген қоңыр тамырлы қатаң талшықтарға айналады, олар ағаш сабағын жабатын қабықтың төменгі жиектеріне бекітіледі, өте берік және мықты талшық құрайды (ZAID 2002-ге қараңыз). Лифтен әртүрлі күштіліктегі арқандар тоқылады, олар Hibal (жекеше: Hibl, حبل) деп аталады. Арқандар себет саптарына, есектер мен түйелерге жетектеуге, таяққа байланған су ыдыстарын көтеруге және дәстүрлі төсектердің жақтауларын байлауға қолданылады. Лиф, әсіресе Гау құрмасынан алынған, Lihaf (لحاف) деп аталатын жұмсақ, бірақ берік толтыру материалы ретінде де қолданылады. Ескі Манасир тайпасы матрастарды толтыру үшін мақтадан гөрі Лихафты артық көреді және оны өте пайдалы деп санайды. Лиф есек мүжілдерінің төменгі бөліктерін толтыру үшін де қолданылады, бұл ыдырысқа қарсы жараларды алдын алуға көмектеседі және Libdah (لبدة) немесе Bedidah (بديدة – "ة" әрпі "ى" әрпімен алмастырылуы мүмкін) деп аталады. Бедуин Манасир тайпасы Лифті түйе мүжілдерінде де осы мақсатта қолданады және оны Tillah (تلّة) деп атайды. Лиф судандық кофе дәстүрінде маңызды рөл атқарады, Габнаның (جبنة) құйымшағында сүзуге арналған Lifei (ليفي) ретінде қолданылады.
The connective tissue between young fronds, which eventually develops into a dried brown vascular bundle of rough fibre, attached to the lower edges of the midribs ensheathing the trunk, makes up a very durable tough fibre (cf. ZAID 2002). Lif can be woven to different strengths of ropes called Hibal (sing. Hibl, حبل). Ropes are used for the handles of baskets, the bridles for donkeys and camels, for carrying water containers attached to a stick and to string the frames of the traditional beds. Lif, preferably from Gau date trees is also used as a soft but durable filling material called Lihaf (لحاف). Among the older Manasir Lihaf is preferred to cotton for filling mattresses and considered very healthy. Lif is further employed to fill of the lower parts of donkey saddles in order to prevent sores by friction and called Libdah (لبدة) or Bedidah (بديدة – the "ة" can be substituted by a "ى"). The Bedouin Manasir employ Lif for the same purpose in their camel saddles and call it Tillah (تلّة). Lif further plays an important role in the Sudanese coffee tradition as the straining plug Lifei (ليفي) in the spout of the Gabenah (جبنة).
Сабитаха (سبيطة)
Әйел пальманың жеміс шоғыры Шаклуб (شخلوب) деп аталады және орталық сабақтан және шамамен 100-150 тікенектен тұрады. Тұтас шоғырды жерді сыпыру үшін пайдалануға болады, осылайша ол Ханкука (حنقوقة) деп аталады. Аймақтағы ең жақсы тоқу бұйымдары пальма жапырақтарын, әсіресе Дум пальмасының жапырақтарын тікенектің басына орау арқылы жасалады. Содан алынған жіп спираль тәрізді тоқылып табақтарға айналады. Олар тамақты жабу үшін немесе топырақтан жасалған су ыдыстарын (Сэр, زير) жабу үшін Кабетт (كبّت) ретінде, немесе арнайы жағдайларда дәстүрлі Кисра нанын (كسرة) ұсыну үшін жалпақ табақ (طبق) ретінде қолданылады. Табақтардың орталық бөлігі былғарыдан жасалуы мүмкін. Жұмысты көріктей және су өткізбейтін ету үшін жапырақшаларға матадан немесе пластиктен жасалған жолақтар қосылуы мүмкін.
The fruit bunch of the female palm tree is also called Shakhlub (شخلوب) and consists of a central stem and about 100 to 150 strands of spikelets. The whole cluster can be used as a broom to sweep the ground whereby it is called Hanquqah (حنقوقة). But also some of the finest basketry of the region is created by wrapping palm leaflets, preferably of the Dum palm around a strand of spikelets. The resulting strand is spirally plaited to dishes. They are either used as a Kabbet (كبّت) for covering meals or the earthen water containers (Sir, زير), or as a Tabaq (طبق) in the shape of flat bowl for serving the traditional Kisrah bread (كسرة) on special occasions. The central part of Tabaqat can be worked from leather. Straps of cloth or plastic may be added to the leaflets in order to make the work more colourful and water resistant.