Кіріспе
Француз пианині (1909–1987)
Моник Хаас (20 қазан 1909 – 9 маусым 1987) – француз пианині. Парижде туған ол Париж консерваториясында Жозеф Морпан мен Лазар Левиден оқыды және 1927 жылы бірінші сыйлықты жеңіп алды. Кейін Рудольф Серкин мен Роберт Касадеспен де оқыды. Ол әлемді аралап, 20 ғасыр музыкасын орындағаны үшін көп мақтауға ие болды. Композитор Франсис Пуленк, өзі де шебер пианист болған, оны "пианиноны керемет орындайтын әдемі Моник Хаас" деп бағалады, ал Анри Дютильё оны "Равельдің музыкасын ұштап ойнайтын белгілі орындаушы" деп сипаттады.
Monique Haas (20 October 1909 – 9 June 1987) was a French pianist. Born in Paris, she studied at the Conservatoire de Paris with Joseph Morpain and Lazare Lévy, taking a Premier Prix in 1927. She went on to study with Rudolf Serkin and Robert Casadesus. She toured the world, winning much praise for her performances of 20th century music. Composer Francis Poulenc, himself an accomplished pianist, praised her as "the adorable Monique Haas who plays the piano ravishingly", and Henri Dutilleux described her as "a celebrated interpreter of the music of Ravel".
Репертуар, жазбалар
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін өскен көптеген француз пианистері сияқты, Хаас репертуары романтикалық композиторлардан қашықтап, француз музыкасын кеңінен ұсынумен еректелді. Франсуа Куперин мен Жан-Филипп Рамоның шығармалары, сондай-ақ Моцарт пен Гайднның шығармалары оның бағдарламаларында жиі орындалды. Шуман романтизмді елемеудегі маңызды ерекшелік болды, және ол Шопеннің этюдтерін де репертуарына қосты. Дегенмен, Хаас ХХ ғасыр француз музыкасын орындаушысы ретінде ең жақсы танылды. Оның Дебюссидің жазбаларына салыстырмалы түрде аз назар аударған "Douze Études", сонымен қатар "Préludes" кіреді, ал "Douze Études" Grand Prix du Disque жүлдесін жеңіп алды. Ол сондай-ақ Равельдің екі концертін, G мажорды екі рет, және оның барлық соло фортепиано туындыларын жазды. Ол Бартоктың шебер орындаушысы болды және оның үшінші фортепиано концертін Дьердь Сандордың әлемдік премьерасынан кейін бірнеше күн өткен соң орындады. Франциялық емес, бірақ оның шығармалары оған ұнаған тағы бір композитор – Хиндемит болды. Ол оның фортепиано мен скрипкаларға арналған "Төрт темперамент" сюитасын жазды. Ол сондай-ақ Хиндемиттің өзі дирижерлік еткен фортепиано, мырыш аспаптар мен арфаға арналған "Konzertmusik" туындысын жазды.
Стиль
Хаас ұрпағының француз пианистері Маргарита Лонгпен байланысты оңай, көбінесе сынғыш техникадан алыстап кетті (көбінесе "дигги дигги ди" стилі деп аталады). Хаас ескі мектептің тазалығы мен дәлдігін Альфред Кортоның ықпалымен туындаған тонның жылылығымен үйлестірді. Оның сезімталдықтан мүлдем алыс орындаулары, әсіресе Дебюсси мен Равельдің шығармаларында, олардың музыкасына жаңаша көзқарас ұсынады, оларды заманауи де, Куперен мен 18-ғасырдың клавесинистері дәстүрінің жалғасы десе болады. Оның Равельдің соль мажордағы концерттік туындысының екі жазбасында да айқын қарама-қайшылықтар бар. 1948 жылғы бірінші жазбасында туындының 1920-шы жылдардағы джаз стилімен байланысы ерекше атап көрсетілген. Ал 1965 жылғы екінші жазбасы "Моцарттық" сипатқа ие, бұл Равельдің өзі Моцартқа қарыз екенін көрсетеді.
Жеке өмір
Хаас француз-румындық композитор Марсель Михаловичиге үйленген.