Форт-Дофен, Мадагаскар: тарихы, француз тіліндегі кәсіпкерлердің ұлттықтандырылуы, портының маңызы, экономикалық құлдырау. Туризм мен сауда туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін және 1975 жылы Дидье Рацирака президент болғанға дейін Форт-Дофинде мадагаскарлық, француздық, қытайлық және пәкістандық саудагерлердің өркендеген қауымдастығы болды. Қаланы батыстағы Толиараға және Фианаранцоаға, содан кейін солтүстікке байланыстыратын жеткілікті жолдар салынған. Бұл порт Маврикийге мал экспорттауға және Франциядан және басқа елдерден түрлі тауарлар импорттауға мүмкіндік берді. Филипп Циранана Мадагаскар президенті болған кезінде Форт-Дофинге ұшып баруды жақсы көретін. 1975 жылы француздық кәсіпорындар ұлттандырылды, француз азаматтарының мүлкі тоңдырылды және бірнешеуі қысқа мерзімге түрмеге қамалды.
After World War II and until Didier Ratsiraka took the presidency in 1975, Fort Dauphin had a thriving community of Malagasy, French, Chinese and Pakistani merchants with adequate roads connecting the city to Toliara to the west and Fianarantsoa to the west and then north. The port provided a means of exporting cattle to Mauritius and importing various goods from France and elsewhere. During the time Philibert Tsiranana was President of Madagascar, he enjoyed flying down to Fort Dauphin. In 1975, the French businesses were nationalized, French citizens’ assets were frozen and several were briefly imprisoned.
Қазіргі заман
1970-ші жылдардың басынан бастап Форт-Дофин елдің қалған бөлігімен жақсы жол байланысының болмауына байланысты экономикалық құлдырауды бастан кешірді, оның порты тек жергілікті маңызы бар деңіз портына айналды. Бұл, тірі лобстерді экспорттан түскен айтарлықтай шетелдік валютаға (1990 жылдан 2005 жылға дейін жылына 250 тоннадан 350 тоннадан астам) және сапфирлерге қарамастан болды. Форт-Дофинге жақын орналасқан Мандена илменит кенішін QIT Madagascar Minerals 1986 жылы ашты, бұл жұмыс орындарының көбеюіне, аймаққа көші-қонға, жолдардың салынуына және орманды жоюдың күшеюіне әкелді. Кенішпен байланысты Толагнародан батысқа қарай 10 шақырым жерде Эхоала порты салынды. Бұл аймақтың инфрақұрылымына көп жылдар бойы жасалған алғашқы маңызды инвестициялар. Кен 2014 және 2015 жылдары Бесарой көлін ластады және жергілікті тұрғындардың әртүрлі реакцияларына тап болды, олар 2013 және 2022 жылдары наразылық акцияларын өткізді. Бүгінде Толагнарода кеңселерi бар көптеген халықаралық үкіметтік емес ұйымдар жұмыс істейді.
Since the early 1970s, Fort Dauphin suffered an economic decline due to lack of good road connections to the rest of the country, rendering its port of local importance only. This in spite of significant foreign exchange earned from the export of live lobster (250 to over 350 tonnes per year from 1990 to 2005), and sapphires. The Mandena ilmenite mine near Fort Dauphin was opened by QIT Madagascar Minerals in 1986 prompting a boost in employment, migration to the area, development of roads and exacerbation of deforestation. Associated with the mine the port d'Ehoala was built, 10 km west of Tolagnaro. These are the first major investments in the region's infrastructure for many decades. The mine contaminated Lake Besaroy in 2014 2015 and has been met with mixed reactions from local communities, who held protests in 2013 and 2022. Today there are a large variety of international non governmental organizations with offices in Tolagnaro.
Білім
Форт-Дофин ауданында 161 мемлекеттік бастауыш мектеп, сондай-ақ 8 колледж және 1 мемлекеттік лицей бар. Жекеменшік мектептер: 32 бастауыш мектеп, 5 колледж және 2 лицей. Бастауыш білім беру деңгейінде бір сертификатталған француз мектебі бар, ол – École primaire française de Fort Dauphin. Әрі орта мектеп және жоғары мектеп (колледж және лицей) AEFE, Lycee La Clairefontaine.
There are 161 public primary schools in the district of Fort Dauphin, furthermore 8 colleges and 1 public Lycée. Private schooling: 32 primary schools, 5 colleges and 2 lycées. There is one certified French School at the primary level, École primaire française de Fort Dauphin. And also a middle school and high school (college et lycée) AEFE, Lycee La Clairefontaine.
Зерттеу
1995 және 2006 жылдары Мадагаскар агрономдары мен американдық саяси экологтар Форт-Дофин және Амбовомбе маңындағы Катарантус розеус өндірісін және оның винкристин, винбластин және басқа винка алкалоидтарынан жасалған қатерлі ісікке қарсы дәрілерді жасау үшін қолданылатын алкалоидтардың табиғи көзі ретіндегі экспортын зерттеді. Олардың зерттеуі жол бойындағы және егістік жерлердегі шақырдың тамырлары мен жапырақтарын табиғи жолмен жинау және оны ірі шаруашылықтарда өнеркәсіптік тұрде өсіруге қатысты.
In 1995 and 2006 Malagasy agronomists and American political ecologists studied the production of Catharanthus roseus around Fort Dauphin and Ambovombe and its export as a natural source of the alkaloids used to make vincristine, vinblastine and other vinca alkaloid cancer drugs. Their research focused on the wild collection of periwinkle roots and leaves from roadsides and fields and its industrial cultivation on large farms.
Португалдықтар ашқан Форт-Дофин шығанағы
1500 жылы португалиялық кеме капитаны Диого Диас, Лиссабоннан Шығыс Үндістанға қарай жүзіп бара жатқан Педро Альварес Кабрал басқаратын 13 кемеден тұратын флоттың бір бөлігі болды. 23 мамырда Жақсы Үміт мүйісінің (Оңтүстік Африка) батысында флоттан айырылып, оңтүстікке қарай жел соғып кетті. Флотқа қайта қосылу үшін солтүстікке қайта жүзіп бара жатып, 10 тамызда ол және оның экипажы Мадагаскарды көрген алғашқы еуропалықтар болды, бұл Аносідегі болашақ Форт-Дофинге жақын жерде болды. Диас сол күні тойланатын Сан-Лоуренс мерекесінің құрметіне аралды Сан-Лоуренс (француз тілінде Сен-Лоран) деп атады. 1506 жылы португалиялық саяхатшы Фернандо Соарес Үндістаннан Португалияға қайтып келе жатқанда, болашақта Форт-Дофин (қазіргі Толагнаро) порты болатын жердің жанынан өтті. Оның кемесіне жол жүзінде найзағай шағып, бірақ ол мұнда тоқтаған жоқ. 1508 жылы Португалиялық капитан Диого Лопес де Секейра Аносі жағалауында дауылға тап болған кезде, желден жақсы қорғалған зәкір беретін кішкентай түбекке тығынды. Олар жергілікті малагаси халқынан ірі қара мал, жабайы шошқа, ямс және күріш сатып алды, олар өте достық болды. Бұл жер Таоланара деп аталды және Үндістанға және одан қайтып келетін еуропалық кемелер үшін аялдама пунктіне айналды.
1500 – Diogo Dias, captain of a Portuguese ship which was part of a fleet of 13 ships commanded by Pedro Álvares Cabral, sailing from Lisbon to the East Indies, became separated from the fleet on May 23 west of the Cape of Good Hope (South Africa) and was blown south. In sailing back north to rejoin his fleet, on August 10 he and his crew become the first Europeans to see Madagascar, somewhere near what was to become Fort Dauphin in Anosy. Dias named the island São Lourenço (Saint Laurent in French) in honor of the Feast of São Lourenço held on that day. 1506 – Fernando Soares, a Portuguese explorer sailing back to Portugal from India, sailed past what was to become Fort Dauphin (now Tolagnaro) harbor. While his ship was hit by lightning during his passage, he didn't anchor there. 1508 – Captain Diogo Lopes de Sequeira of Portugal, faced with a storm while off the coast of Anosy, sought shelter behind a small peninsula which provided an anchorage that was well protected by the wind. Here they were also able to buy cattle, wild boar, yams and rice from the local Malagasy, who they found to be very friendly. This site was called Taolanara, and became a stopping off point for European ships on their way to and from India.
Француздардың Аносидегі Форт-Дофинде колония құруға алғашқы әрекеті (16421674)
1642 – Француз шығыс Үнді компаниясы Манафиафиде, Толагнародан солтүстік-шығысқа қарай 40 шақырым қашықтықтағы жағалауда Аносидегі алғашқы француз отарлау орнын құрды. 1643 – Манафиафидегі 40 қоныстың 26-сы алғашқы айларда қайтыс болғаннан кейін француз қонысы Толанаро шығанағына қараған жарым аралға көшіріліп, Форт-Дофин деп аталды. 1645? Форт-Дофин қолбасшысы Пронис Рамаканың немересіне үйленіп, сауда қарым-қатынасын нығайтты. 1646 – Рамаканың отбасы колонияның қоймаларын өздеріне алған кезде қоныс аударушылар көтеріліс жасады. Пронис 6 ай тұтқында болды, тек Societe кемесімен келгендердің талабымен босатылды. Пронис жергілікті Антаносимен қарым-қатынасты нашарлатты, ол жергілікті роандрияны (бастықты) өлтіріп, 73 мадагаскарлықты қамалға алдап кіргізіп, құлдыққа сатты, ал оларды босатып алған кеменің капитанына берді. Губернатор Пронис өзіне қарсы көтеріліс жасаған 12 француз бен бірнеше малагаси әйелдерін Реюньонға жер аударды. 1648 – Этьен де Флакур Форт-Дофин губернаторы болып келді, ол 1655 жылға дейін осы лауазымда болды. Оның ұсыныстарының бірі – колонияның дамуындағы аралас некелердің маңыздылығы. Аносидің осы кездегі картасын Флакурдан қараңыз. Форт-Дофин картасын қараңыз. Франциядан келген алғашқы лазарист миссионерлері де Форт-Дофинге келді. Олар безгек, дизентерия және соғыстан қаза болғандықтан бастапқыда келгендерден кем қоныстанды. Келесі Societe кемесіне 5 жыл болды және жергілікті тұрғындармен қарым-қатынас нашар болғандықтан Флакур Аносиде мал ұрлауды бастады. Оның әскерлері мылтықпен қаруланған жалғыз болғандықтан, олар жергілікті дауларды шешуге көмектесуді сұрады. 1650 – Флакурдың осы кездегі Форт-Дофиннің қалай көрінгенін білу үшін "Тарих" бөліміндегі жоғарыдағы картаны қараңыз. 1653 – Флакур португалдардың Trano Vato-дағы капитанның қабірін белгілеу үшін қолданған мәрмәр тасты қайта жазды және оны Форт-Дофинге әкелді. Мәрмәрге ол қайтадан: "Ой, жаңа келген адам, біздің кеңесімізді оқы: ол сізге, сіздің жақындарыңызға және өміріңізге пайдалы болады: жергілікті тұрғындардан сақ болыңыз. Сау болыңыз." деп жазды. 1655 – Флакур 5 жылға Францияға оралды. Губернатор Понистің оралуын тойлау кезінде Форт-Дофиннің көп бөлігі өртеніп кетті. Тағы екі католик миссионері және Франциядан жолда келген үш жаңа миссионер қаза тапты. 1656 – Флакурдың орнына келген Шаммаргу Форт-Дофинге келді, француздықтар екі роандрияны өлтіргенін, бірақ форт өртенгенін және Пронистің қайтыс болғанын анықтады. Шаммаргу жауап ретінде жергілікті Антаносиді жаулап алуға қатыгез әрекет жасады, бұл фортта тұратын адамдарды оқшаулады. 1658 – Флакурдың "Мадагаскардың Ұлы аралы тарихы" Парижде алғаш рет жарияланды. 1660 – Флакур Парижден Форт-Дофинге қайтып келе жатып, кемесі корсарлармен батып кеткен кезде қайтыс болды. 1660 жылдары – Жаңа Compagnie des Indes Orientales Форт-Дофинді қайта құруға тырысқанда мыңдаған жаңа отарлаушылар мен әскерлер келді, бірақ олардың көпшілігі соғыстан және қызудан қайтыс болды. Алайда, Компанияның нашар табысынан патшалық оны өзіне алды. 1663 – Рождество күні 4 ересек және 15 бала шомылдырылды, бірақ көп ұзамай тағы бір католик миссионері қайтыс болды. 1665–67 – 9 жаңа католик миссионері, 4 иргелі бауырлас және 2 реколет шаруасы Форт-Дофинге келген кезде, онда шіркеу, монастырь және кітапхана болды. 1668 – Форттың солтүстік жағында, портыны бақылайтын екі "бастионы" бар екені, ұзындығы 50 фут, ені 26 фут, батысқа қарап тұрған есігі батысқа қарайғы шалғынға, ал екінші есігі шығысқа қарай теңізге қарап тұрғаны сипатталды. 1670 – Аносидің соғысқа ұшыраған, жауласқан аймағында 200 қоныстанған адам қалды. 1671 – Ла Кейс қайтыс болды. Оның қызы мен жесірі басқа француздықтарға үйленді. Адмирал де ла Хей король Людовик XIV-ке Форт-Дофинді тастап кету керектігін айтты. 1672 – Қазан айында "Данкеркуаз" кемесі Форт-Дофин портына тоқтады, ішінде Реюньонда француз қоныстанғандардың әйелдері болу үшін жіберілген ? ? француз әйелдері болды. Алайда олар кемеден секіріп түсіп, көп ұзамай француз қоныстанғандарына үйленді, ал олар өз кезегінде малагаси әйелдерінен ажырасты. Бұл Антаносимен қарым-қатынасты нашарлатты, сол жылдың Рождествосының түн ортасында француз колониясының жартысынан астамы қырғынға ұшырады. Қалғандары қамалға қашқан немесе қамалға тығылып, кеме келгенше күтіп отырды. 1674 – Қыркүйекте, екі жылға жуық өткен соң, "Ақ Көгершін" компаниясының кемесі келді және барлық аман қалған қоныстанғандарды Реюньонға эвакуациялады. 1675 – Форт-Дофинге тоқтаған кеме қоныстың күліне айналғанын анықтады. Француз корольі Людовик XIV колонияны тастауға шешім қабылдады, онда 30 жылдан астам уақыт ішінде шамамен 4000 француз (және одан да көп малагаси) қаза болды және акционерлеріне 10 миллион ливр (Версаль сарайын салуға кеткен шығынның жетіден бірінен астам) шығын келді. Осы уақытқа дейін Форт-Дофинге Франциядан жіберілген 37 француз католик миссионерлерінің тек 2-і ғана Францияға орала алды, бірақ олар кеткен кезде жүздеген Антаноси шомылдырылды, француз-антаноси сөздігі және Антаноси тіліндегі катехизис қалды. Форт-Дофин француздықтар үшін келесі 60 жылға дейін пайдалануға тым қауіпті порты деп есептелді. 1697 – Үнді мұхитының қақпасы Авраам Самуэль, Мартиникадан қашқан аралас құл, оның қарақшылық кемесі Форт-Дофин шығанағында жағалауға шығып, тасталып қалды, ол жергілікті ханшайыммен французбен болған баласы екені анықталды. Осылайша ол вакант тәждің мұрагері деп жарияланды, Самуэль король болды және кем дегенде 45 қарақшымен бірге, олардың кейбіреулері оның күзетшілері болды, ол портыға тоқтаған кемелерді қарақшылыққа салып, Зәфираминидің ескі орталық жеріне билік етуді талап еткен көрші Антаноси патшалығымен соғыс жүргізді. Бұл қарақшылық қоныс қысқа мерзімге Сент-Мэримен бәсекелесті.
1642 – First French colonial settlement in Anosy established by the French East India Company at Manafiafy, on the coast 40 km. northeast of Tolagnaro. 1643 – After 26 of the 40 settlers died within the first several months in Manafiafy, the French settlement was moved to a peninsula overlooking what was known as the Tolanaro bay and was named Fort Dauphin. 1645? Pronis, Fort Dauphin's commander, married Ramaka's niece, cementing trade relationships. 1646 – Mutiny by the settlers when Ramaka's family made the colony's stores their own. Pronis was held captive for 6 months, only released at the insistence of those on a passing Societe ship. Pronis seriously strained relationships with local Antanosy by killing a local roandria (prince)and enslaving 73 Malagasy he tricked into coming into the fort and then gave to the captain of the ship which had gotten him released. Governor Pronis sent 12 Frenchmen who had mutinied against him, together with several Malagsy women, to exile on Réunion, where they became the first foreign residents of that island. 1648 – Etienne de Flacourt arrived to become governor of Fort Dauphin, a post he held until 1655. One of his recommendations was the importance of mixed marriages in the colony's development. For a map of Anosy at this time created by Flacourt see. For his map of Fort Dauphin, see. First Lazarist missionaries, sent from France by St. Vincent de Paul, also arrived in Fort Dauphin. What they found was a Colony which was quite a few less in number than had originally arrived due to deaths from malaria, dysentery and warfare. As it was 5 years before the next Societe ship arrived and due to poor relationships with local inhabitants, Flacourt began to conduct cattle raids in Anosy. As his troops were the only ones armed with muskets, they also were requested to help settle local feuds. 1650 – For what Fort Dauphin looked like per Flacourt at this point in time, see the map above under "History." 1653 – Flacourt reinscribed the marble stone the Portuguese had used to mark their captain's grave at the Trano Vato and brought it back to Fort Dauphin. On the marble he reinscribed, "Oh newcomer, read our advice: it will be useful for you, yours and your life: beware of the locals. Farewell." 1655 – Flacourt returned to France for 5 years. Most of Fort Dauphin burned down during festivities celebrating the return of Governor Ponis. Two additional Catholic missionaries died as did three new ones who were en route from France. 1656 – Champmargou, Flacourt's replacement, arrived at Fort Dauphin to find the French had executed two roandria, but the Fort was burnt and Pronis was dead. In response Champmargou leads a ruthless attempt to conquer the local Antanosy, which only left those living at the Fort more isolated. 1658 – Flacourt's Histoire de la Grande Isle Madagascar is published for the first time in Paris. 1660 – Flacourt died during his return from Paris to Fort Dauphin when his ship was sunk by Corsairs. 1660s – While thousands of new colonists and troops arrived as part of the new Compagnie des Indes Orientales' efforts to rebuild Fort Dauphin, many in turn die from warfare and fever. However, the Compagnie's poor profits result to the Crown taking it over. 1663 – On Christmas Day, 4 adults and 15 children were baptized, but another Catholic missionary died soon thereafter. 1665–67 – By the time 9 new Catholic missionaries, 4 lay brothers and 2 Recollet farmers arrived in Fort Dauphin, it had a chapel, monastery and library. 1668 – Fort described as having two "bastions" on the north side which commanded the harbor, was 50 feet long by 26 feet wide with a main door which overlooked s small meadow to the west while the other door looked east towards the sea. 1670 – 200 remaining colonists left at Fort Dauphin living in a war torn, hostile part of Anosy. 1671 – Death of La Case. Both his daughter and widow married other Frenchmen. Admiral de la Haye told King Louis XIV he should abandon Fort Dauphin. 1672 – In October the Dunkuerquoise anchored in Fort Dauphin's harbor, carrying amongst other things ? ? French women who were being sent to Reunion to become wives of the French settlers there. They jumped ship, however, and were soon all married to the French settlers, who in turn divorced their Malagasy wives. This soured relationships with the Antanosy to the point that at midnight of Christmas that year, over half the French colony was massacred. The rest of the colony was either already in or fled to the fort where they stayed until a ship came to rescue them. 1674 – In September, almost two years later, the White Pigeon, a company ship, arrived and evacuated all the surviving settlers to Reunion. 1675 – A ship stopped at Fort Dauphin to find the settlement in ashes. French King Louis XIV decided to abandon the colony which by then over 30 years had resulted in about 4,000 French deaths (and most likely even more Malagasy) and cost its shareholders 10 million livres (over 1/7 the cost of what it took to build the Versailles Palace). While only 2 of a total of 37 French Catholic missionaries sent to Fort Dauphin by that time were able to return to France, by the time they left there were hundreds of baptized Antanosy, a French Antanosy dictionary and a Catechism in the Antanosy language left behind. Fort Dauphin considered too dangerous a port to be used by the French for the next 60 years. 1697 – Abraham Samuel, Indian Ocean Pirate, a runaway mulatto slave from Martinique, whose pirate ship washed ashore in Fort Dauphin bay, occupied the abandoned fort and is identified by a local princess as the child she had borne to a Frenchman during the occupancy of the colony. Thus he is declared heir to the vacant throne of the kingdom, became king Samuel and, together with at least 45 other pirates, some who served as his bodyguards, he conducted both piracy of ships stopping in the harbor and engaged in warfare with a neighboring Antanosy kingdom after claiming rule over the old heartland of the Zafiraminy. This pirate settlement rivaled that of St. Mary for a brief period of time.
18 ғасыр
1705 жылы Самуилдің патшалығы оның қайтысымен аяқталады. 1706 жылы голланд капитаны жергілікті Антаноси патшасынан Абрахам Самуилге не болғанын біле алмайды. 1730 жылы пират Оливье Левассер Форт-Дофин маңынан тұтқындалып, Реюньонға жеткізіліп, дарға асылды. 1745–61 жылдары Форт-Дофин – Индия компаниясының бекінісі. 1766–70 жылдары француз теңіз офицері Форт-Дофинде колонияны қайта құрды, соның ішінде Феноаривода аумағында шаруашылық концессиясын беруге тырысты. 1769 жылы ол Форт-Дофиннің теңіз жағын қарақшылар мен күшті дауылдардан қорғау үшін Мексикадан теректі перә кактусын әкелді. Келесі ғасырда ол Мадагаскардың оңтүстігіне тарады, себебі ол мал мен ауылдарды қоршау және қорғау үшін өте ыңғайлы болып танылды.
1705 – Samuel's kingdom ends with his death. 1706 – A Dutch captain is unable to find out what happened to Abraham Samuel from the local Antanosy king. 1730 – Pirate Olivier Levasseur was captured near Fort Dauphin, taken to Reunion and hanged. 1745–61 – Fort Dauphin a Compagnie des Indes outpost. 1766–70 – A French naval officer reestablished a colony at Fort Dauphin, including an attempted agricultural concession at Fenoarivo???. In 1769 he introduced prickly pear cactus from Mexico to Fort Dauphin to protect the seaward side of the Fort from pirates and strong storms. In the next century it spread across southern Madagascar, as it became very popular as a way to enclose and protect both cattle and villages.
Имерина Форт-Доффинді және оның айналасындағы кейбір аумақтарды басқару (1825-1895)
1825 жылы Аносыны 4000 Имерина әскері жаулап алғаннан кейін, олар Форт-Дофиндегі француз гарнизонына кірді, онда француз туын жыртып, оның орнына Имерина патшасы Радама I-нің туын көтерді. Фортта болған 5 француз сарбазы мен 1 офицер Манафиафи аралына қашып кетіп, онда құтқарылып, Сент-Мари аралына жіберілді. Имерина Аносыда тұратын халықтан салық алуды бастады. Форт-Дофинде 800 Хова және біраз уақыт бойы Сакалава әскері орналасқан. Имеринаның Аносының бір бөлігін басып алуы Антаносы халқының бір бөлігінің Безахаға жақын орналасқан Онилахи аңғарына батысқа көшуіне себеп болды. 1852 жылы Антаносының алты айлық қоршауы Ламберт жіберген Имерина күштерінің қалаға жетіп кіруімен бұзылды. 1869 жылы Имерина патшайымы Рановалона II христиан дініне кірді, және елдің айналасындағы өкілдеріне шіркеулер салуды бұйырды. Осыдан кейін Форт-Дофинде Имерина халқы шіркеу салды, ол Форт-Дофинде тұратындар үшін міндетті түрде ғибадатханаға баруды енгізді. 1880 жылы Лондон Миссиялық қоғамы екі малагаси христиан евангелисін оңтүстікке, Аносыға жіберді, олар ондағы шіркеумен жұмыс істей бастады және ақырында оның басшылығын өз қолына алды. 1888 жылы Антананаривудан 6 аптадан астам уақыт бойы құрлықпен саяхаттағаннан кейін, американдық пастор Джон және Лена Хогстад, сол кезде Норвегиялық миссиялық қоғамның (НМС) демеушілігімен, Форт-Дофинге келді, олармен бірге NMS-тің пасторы Нильсен Лунд болды, ол оларға сапарға көмектесіп, ол кеткенге дейін сонда қоныстануға көмектесті. Пастор Хогстад және оның әйелі Форт-Дофинде лютерандық шіркеу құру жұмысын бастады (бұл жұмыс ақырында Аносы, Андрой және Махафали аймақтарын қамтыды), ал Мадагаскардың оңтүстігінде және ақырында солтүстігінде және келесі 100 жыл бойы ұлттық деңгейде жұмыс істеген американдық лютерандық пасторлардың, евангелистердің, педагогтардың және медициналық қызметкерлердің көп саны болды). Имерина патшайымының батасымен жіберілген олар форттың сыртында орналасқан, Имерина халқының ортасындағы Имерина қауымымен жұмыс істеуді тапсырды. Бұл әрекеттерде оларды Имерина губернаторы қолдағанмен, бұл қолдау оларды, кем дегенде бастапқыда, Аносы халқы жек көретін Имеринаның серіктестері ретінде қарастырды. 1889 жылы Р. Хогстад Антаносыда 7 жас адамды алғаш рет баптизациялады. Одан кейін Хогстадтар лютерандық бастауыш мектеп ашып, Антананаривуда оқып-жазуды үйренген жас жергілікті құл Рабенджаминаның бостандығын сатып алды, ол осы мектептің алғашқы мұғалімі болды. Ұзақ уақыт өткен соң Хогстад евангелистерді даярлау мектебін де ашты (бірақ алғашқы 10 оқушының 8-і Бетсилео немесе Имерина болды). 1890 жылдары Аносы аймағында жиналған 1500 тоннадан астам каучук (табиғи резеңке) Форт-Дофиннен Еуропаға экспортталды. Оның бір бөлігі Мишлен компаниясының алғашқы шиналарын жасауға пайдаланылды. 1890 жылы француз зерттеушісі Луи Катат Форт-Дофинді былай сипаттады: "Форт-Дофинді құрайтын жарты аралда форт пен француз цитаделі тұрды: ол шамамен бір шаршы километр жерді алып, жартастардың үстінде орналасқан жарты аралдың жазық бөлігінде орналасқан. Жергілікті тұрғындар үшін Форт-Дофиндегі әскери пост қауіпсіз бекініс болды, бірақ бәрі тасталып кетті және ешкім бұл өкінішті жағдайды түзетуге асықпаған сияқты. Әр қадам сайын, әр үйдің артында біздің бұрынғы билігіміздің қайғылы естеліктері сақталып қалады. Солтүстікте, бұрынғы шекарадан тыс жерде (Форт) Форт-Дофин ауылы пайда болды, бұл маңызды елді мекен, онда 200-ге жуық үйлер бар". 1892 жылы Лондон Миссиялық қоғамы өз жұмысын аяқтады, Хогстадқа олардың қауымының басшылығын тапсырды. 1895 жылы осы уақыттағы Форт-Дофин туралы толық түсінік алу үшін, Мадагаскарды француздың жаулап алу әрекеттері туралы хабарлау үшін жасырын түрде кірген The Times газетінің тілшісі Найттың (1896) еңбегін қараңыз. Ол Форт-Дофинді "көктерек шатырлы шағын қалашық ретінде сипаттады, ал теңізге қарайтын жартастан 1646 жылы алғашқы басып алу кезінде салынған ескі француз бекінісі тұр" (10 бет). Кейіннен ол қаланың көшелерін "шағын дүкендермен шектелген тар" деп сипаттады, онда сатуға жергілікті өнер жоқ, тек "Еуропаның арзан жабдықтары, Америкадан келген мата, жергілікті жасалған құралдар, қыш ыдыстар, жемістер мен көкөністер" (17 бет) бар. Антаносы халқының ер адамдарының көпшілігі тек жамбас киіп, кейбіреулері қалқан мен найзамен қаруланған. Ал Имерина халқының кейбіреулері еуропалық киім киген, ал көпшілігі ақ "ламба" (шаль) және кең жиекті, биік тәжді Имерина шапанын киген. Осы уақытқа дейін Форт-Дофин гарнизонында тек 100 "жалыққан және өте әскерлік емес көрінетін Хова сарбазы, тот басқан Snider мылтықтарымен" және "қоршауда қалған және барлық жағынан жаулармен қоршалған" болды, олардың ең жақын Хова бекеті 150 шақырым солтүстікке, Вангаиндранода (13 бет) орналасқан, ал Аносы халқы Имерина билігіне ашық қарсылық көрсетіп жатқан. Қаланың француздық дүкендері тоналған. Ол Форт-Дофиндегі 50 француз тұрғыны қаңтардың 16-сы күні Имерина патшайымының бұйрығымен қуылғанын, бір ғана Проктер Бразерс агенті мен оннан астам ағылшын және неміс және бір норвегиялық миссионер әйел қалғанын көрсетті. Форт-Дофинде католиктердің тұрақты миссиялары басталды, оны Паулист ділмандары және қайырымдылық әпкелері басқарды. Форт-Дофинде қыздарға арналған лютерандық пансион ашылды (1902 жылы Манафиафиге көшірілді, ал Бехарада тағы бір қыздар мектебі ашылды). 1897 жылы Форт-Дофинде ұлдарға арналған лютерандық пансион ашылды (1921 жылы Мананантантелиге көшірілді, онда миссиялық баспахана да болды).
1825 – After Anosy was conquered by 4,000 Imerina soldiers, they entered the French garrison at Fort Dauphin where they tore down the French flag and raised the Imerina King Radama I's instead. The 5 French soldiers and 1 officer who were at the fort fled to an island off Manafiafy where they were rescued and sent to Isle St. Marie. Imerina begin to extract taxes from the people living in Anosy. Fort Dauphin had 800 Hova and some Sakalava troops for some time. Imerina occupation of parts of Anosy resulted in some of the Antanosy people moving west to the Onilahy valley near Bezaha. 1852 – A six month siege of Fort Dauphin by the Antanosy was finally broken by Imerina reinforcements sent by Lambert who broke through to the town. 1869 – Ranovalona II, Queen of the Imerina, became a Christian, requiring her representatives around the country to build churches. Some time after this a church was built in Fort Dauphin by the Imerina living there, who eventually made attendance mandatory for those living in Fort Dauphin. 1880 – Two Malagasy Christian evangelists were sent by the London Mission Society south to Anosy where they began to work with the church there, eventually taking over leadership of it. 1888 – Having spent over 6 weeks travelling overland from Antananarivo, American Rev. John and Lena Hogstad, at that time sponsored by the Norwegian Mission Society (NMS), arrived in Fort Dauphin, accompanied by the Rev. Nilsen Lund of the NMS, who helped them with their journey and to settle there before he left. Rev. Hogstad and his wife began work on establishing a Lutheran church in Fort Dauphin (work which eventually expanded to encompass all of Anosy, Androy and the Mahafaly regions), with significant numbers of American Lutheran pastors, evangelists, educators and medical staff working in southern Madagascar and eventually in the north and nationally as well for the next 100 years). Having been sent with the blessing of the Queen of Imerina, they were asked to start working with an existing Imerina congregation located just outside the fort which was located in the midst of where the Imerina lived. While they were supported by the Imerina Governor in these efforts, this support meant they were at least initially viewed as collaborators with the hated Imerina by the people of Anosy. 1889 – First 7 Antanosy youth baptized by Rev. Hogstad. Shortly thereafter the Hogstads began a Lutheran primary school, purchasing the liberation of Rabenjamina, a young local slave who'd been taught how to read and write in Antananarivo, who became the first teacher at this school. Before long Hogstad had also started an evangelist training school (though 8 of the 10 first students were either Betsileo or Imerina). 1890s – Over 1,500 tonnes of Caoutchouc (natural rubber) collected in Anosy region exported to Europe from Fort Dauphin. Some of it is used in the first tires made by Michelin. 1890 – French explorer Louis Catat described Fort Dauphin as follows: "On the peninsula that made up Fort Dauphin, there rose the fort and the French citadel: it covered an area measuring about a square kilometer and was situated on the flat part of the peninsula that sat on top of the cliffs Landing there was absolutely impossible because of the high cliffs and on the ground the only place that natives might access had been protected by digging moats, raising walls and forming artillery posts in the shape of a circle, all of which made for a first class defense system. Thus for the natives the military post at Fort Dauphin was an impenetrable citadel But all of that was abandoned and no one seems in a real hurry to redress this unfortunate event. With each step, behind almost every hut, one finds some heartbreaking memory of our former domination. To the north, outside of the former borders (of the Fort) rose the village of Fort Dauphin, an important settlement which counts about 200 huts." 1892 – London Mission Society ended their work in Fort Dauphin, having handed over leadership of their congregation to Rev. Hogstad. 1895 – For an in depth explanation of Fort Dauphin at this time see Knight (1896), a reporter from The Times, who was sneaking into Madagascar to report on the French attempts to conquer the island. He described Fort Dauphin as a "little town of thatched huts [which] nestles in verdure; while on a bluff commanding the sea stands the old French fort, built at the time of their first occupation, in 1646—a strong place in its day, whose ruined walls surround the residence of the Hova Governor and the ill equipped arsenal" (p. 10). He later described the town's streets as "narrow bordered by little stalls" with no native art for sale, only "cheap hardware of Europe, cloth from America, native made implements, pottery fruits and vegetables" (p. 17). Most of the Antanosy men only wore a loin cloth, some of them armed with both a shield and a spear. On the other hand, some of the Imerina people wore European dress while most wore a white "lamba" (shawl) and a broad brimmed high crowned Imerina hat. By this time the Fort Dauphin garrison had only 100 "listless and very unsoldierly looking Hova soldiers, armed with rusty Sniders" and "was isolated and surrounded by enemies on all sides," their nearest Hova post 150 miles up the coast to the north (p. 13) in Vangaindrano, with the people in Anosy in open rebellion to Imerina rule. The town's French owned stores had been pillaged. He indicated the 50 French residents in Fort Dauphin had been expelled January 16 at the Imerina Queen's order, leaving a Procter Brothers agent and a dozen other English and Germans and one Norwegian lady missionary. Permanent Catholic Missions started in Fort Dauphin, led by Paulist priests and the Sisters of Charity. Lutheran Boarding School was established in Fort Dauphin for girls (moved to Manafiafy in 1902, with another girls school established in Behara). 1897 – Lutheran Boarding School was established in Fort Dauphin for boys (moved to Manantantely in 1921, where there also was a mission printing press).
Аносидің француздық бақылауы, соның ішінде Форт-Дофин (1895-1960 жж.)
1896 жылы Мадагаскар Апостольдық викариаты құрылды, оның штаб-пәтері Форт-Дофин қаласында болды. Оңтүстік Мадагаскар Апостольдық викариаты да құрылды (Аноси аймағындағы Рим католик шіркеуінің қызметі туралы толық ақпарат алу үшін Толагнаро Рим католик епархиясына жүгініңіз).
1896 – Apostolic Vicariate of Madagascar established Apostolic Vicariate of Southern Madagascar, with its headquarters in Fort Dauphin (see Roman Catholic Diocese of Tôlagnaro for more information on the work of the Roman Catholic Church in Anosy.)
20 ғасыр
1900-жылдардың басында Форт-Дофин арқылы мика экспорты басталды. 1901 жылы ағылшын Union Castle Line компаниясы Кейптаундан Таматавқа, Форт-Дофинде тоқтаумен, жүйретін кемелерді иеленді. Дженни (швейцариялық-неміс) отбасы Форт-Дофинге қоныстанған алғашқы еуропалықтардың бірі болды және 1901 жылы швейцариялық «бизнес үйін» құрды, бастапқыда Форт-Дофиннен жылына 4–5 миллион француз франкісіне каучук экспорттады. Бірақ, бұл бірнеше жыл ғана сарқып, каучук өсімдіктері жинау кезінде түбірінен жұлынып алынды. 1902 жылы Форт-Дофинде алғашқы мемлекеттік аурухана салынды. 1904–05 жылдары Аноси ауылдық аймағындағы француз билігіне қарсы Антасака көтерілісі салдарынан, аймақта тұратын көптеген шетелдіктер мен малагаси христиандары сол кездегі бұрынғы бекініске, Форт-Дофинге қайтырды. Бұл көтеріліс 5 айға созылды және француз әскері, сенегалдық Tirailleurs көмегімен басып тасталды. Аноси аймағы шегіртке мен обадан зардап шекті. 1909 жылы Форт-Дофинде евангелистерге арналған лютерандық мектеп және семинария ашылды. 1911 жылы Форт-Дофиннен солтүстікке қарай 100 шақырым жердегі Манантинада әйелімен бірге жұмыс істеп жүрген алғашқы американдық лютерандық миссионер Джон Хогстад безгекке шалдығып, ауыр халде болды. Ол емделу үшін Форт-Дофинге жеткізілді, бірақ қайтыс болып, қала зиратындағы лютерандық миссионерлер бөлігіне жерленді. 1915 жылы Клара Дизланд Форт-Дофинге лютерандық миссионерлер балаларына арналған американдық мектеп ашу үшін келді. Ескі американдық мектеп ғимараты (қазіргі балабақша) және Trano Vato (қазіргі Mahavoky қонақ үйі) 1923 жылы осы мақсатта салынды. 1930 жылы оқу бағдарламасына жоғары мектеп курстары қосылды. 1926 жылы қатты дауыл мемлекеттік ауруханаға елеулі зақым келтірді. 1928 жылы Генри де Хеулм әйелі мен сәби ұлымен бірге Harley Davidson мотоциклімен Тананаривтен Форт-Дофинге келді. Ол Форт-Дофинде кеңсе ашып, батыс Аносидан (сондай-ақ шығыс Андройдан) мика мен сизалды экспорттауды жоспарлады. 1940 жылы Виши Франциясы Мадагаскарды бақылауға алды. Форт-Дофиннен экспортталатын мика бастапқыда Остік державаларға, содан кейін Одақтас елдерге жіберілді. 1942 жылы Мадагаскар шайқасында британдық күштер Виши Франциясының Мадагаскарды бақылауын еркін француз күштерімен алмастырды, бұл Форт-Дофинге британдық сарбаздарды тасымалдауды қамтыды. Мадагаскарды еркін француз күштері бақылауға алғаннан кейін, швейцариялық Дженни отбасы Форт-Дофинде тұтқындалды, ал сол кезде Форт-Дофин портының басқарушысы болған М. Сейриг француздармен тұтқындалып, азапталды. Ол Тананаривтегі түрмеде қайтыс болды. 1947 жылы француз билігіне қарсы малагаси көтерілісінің басында Форт-Дофинге қысқа мерзімді шабуыл жасалды. Осы кезеңде Форт-Дофинде тұратын MDRM мүшелері француз билігімен тұтқындалып, азапталды. Форт-Дофиндегі көптеген шетелдіктер көтерілісшілердің шабуылынан қорқып, қатты күзетілетін Дженни үйінде немесе фортта түнді өткізді, бірақ бұл ешқашан болған жоқ. 1950–60 жылдары Форт-Дофин порты арқылы жабайы касторовый майлы бұршақтар, ірі қара мал (жылына 10–30 000 бас), ағаш (жылына 1000 м³-тен астам, оның көп бөлігі қатты ағаш), мика және сизал экспортталды. 1956 жылы Форт-Дофинде алғашқы лицей салынды, бірақ аймақтағы білім берудің нашар деңгейіне байланысты, мектеп 400 оқушыға арналған болса да, оған тек 30 оқушы ғана қабылдауға лайықты болды. 1957 жылы Форт-Дофиннің сыртында SIFOR сизал тоқу фабрикасының құрылысы басталды. 1958 жылы Анри де Хеулм Мадагаскардың тәуелсіздігін жақтады және провинциялық ассамблеяның президенті және Ұлттық ассамблеяның вице-президенті болды. Ол Филипп Циранана және Монжа Жаонамен бірге Мадагаскардың жаңа конституциясына қол қойды. Форт-Дофиннен Рози Перивинкл экспорттау басталды.
early 1900s – Beginning of the export of Mica through Fort Dauphin. 1901 – The English Union Castle Line ran regular ships from Cape Town to Tamatave, with a stopover in Fort Dauphin. Jenny (Swiss German) family is one of the first Europeans to settle in Fort Dauphin, by 1901 having established a Swiss "house of business," initially exporting 4–5 million French francs per year of Caoutchouc from Fort Dauphin. However, this only lasted several years as the caoutchouc plants were pulled out by the roots in their harvesting. 1902 – First government hospital built in Fort Dauphin. 1904–05 – Rebellion by the Antaisaka against French rule in rural Anosy results in many of the expatriates living in the region along with many Malagasy Christians retreating to the by then rundown fort in Fort Dauphin. This revolt lasted for 5 months, eventually put down by French with aid from their Senegalese Tirailleurs. Anosy region suffered from both Smallpox and Locusts. 1909 – Lutheran school for Evangelists and a Seminary opened in Fort Dauphin. 1911 – First American Lutheran Missionary John Hogstad, by this time working with his wife in Manantenina, about 100 km north of Fort Dauphin, became very ill with Malaria and was carried down to Fort Dauphin for medical care, but died and is buried in the Lutheran Missionary part of the city's cemetery. 1915 – Miss Clara Dysland arrived in Fort Dauphin to open the American School for Lutheran Missionary children, with the old American School building (now a maternelle) and the Trano Vato (now the Hotel Mahavoky) built specifically for this in 1923. High school courses were added to the curriculum in 1930. 1926 – Cyclone severely damaged the government hospital. 1928 – Henry de Heaulme arrived in Fort Dauphin, having driven down from Tananarive in a Harley Davidson motorcycle with his wife and baby son in the side car. He established an office in Fort Dauphin with the intent to export mica and sisal from western Anosy (and eventually eastern Androy as well) through Fort Dauphin. 1940 – Vichy France took over control of Madagascar. Mica exported from Fort Dauphin initially to Axis then to Allied countries. 1942 – In the Battle of Madagascar British forces replace Vichy France's control of Madagascar with that of the Free French, which included landing British soldiers in Fort Dauphin. With Free French in control of Madagascar, the Swiss Jenny family is imprisoned in Fort Dauphin and M. Seyrig, an Alsatian who was the Fort Dauphin Harbormaster at that time, was arrested and tortured by the French. He died in prison in Tananarive. 1947 – Short lived attack in Fort Dauphin at the start of the Malagasy rebellion against the French. MDRM members living in Fort Dauphin were arrested and tortured by French authorities during this time. While many of the foreigners in Fort Dauphin slept either in the heavily guarded Jenny house or at the fort due to fear of an attack by rebels, this never happened. 1950s–60s –Exports of wild Castor Oil beans, cattle (10–30,000/year), lumber (over 1,000 m3/year, most of it hardwood), mica and sisal through Fort Dauphin port. 1956 – First Lycee built in Fort Dauphin, but due to what had historically been poor education in the area, only 30 students qualified for entry, even though the school was equipped to handle 400. 1957 – Construction of the SIFOR sisal weaving factory just outside Fort Dauphin. 1958 – Henri de Heaulme becomes president of the Provincial Assembly and vice president of the National Assembly, urging independence for Madagascar. He is present with Philibert Tsiranana and Monja Jaona at the signing of the new Malagasy constitution. Beginning of the export of Rosy Periwinkle from Fort Dauphin.
Екінші республика
1975 жылы президент Дидье Рацираканың төңкерісі аясында "Форт-Дофин" атауы "Толагнаро" болып өзгертілді. Бірақ муниципалитет әлі күнге дейін өзінің атын қолданады: Форт-Дофин. "Дебора" циклоны Аноси аймағының көп бөлігін, соның ішінде Толагнароны зардапқа ұшыратып, бірнеше күнге электр қуаты мен сумен жабдықтауды тоқтатты. Президент Рацирака шетелдік кәсіпорындарды мемлекеттік меншікке алуға бұйрық берді, нәтижесінде Женни отбасы Швейцарияға қайтып оралды, ал олардың Форт-Дофиндегі мүліктері мемлекеттендірілді. Бір жыл өткен соң де Гито отбасы өздерінің сизаль плантациясын басқаруды Имерина өкілдеріне тапсырып, үйлерін жабыстырып, Францияға оралды. Форт-Дофинде аралдың түкпір-түкпірінен келген малагасилер тұрып, жұмыс істеді, олардың көпшілігі Антаноси емес еді. Сонымен қатар, онда көптеген Тацимо, Антандрой, көбінесе әкімшілік және бизнес саласында жұмыс істейтін жоғары жазықтықтағы орта тап малагасилер, еуропалықтар, пакистандықтар, креолдар және американдықтар да болды. 1978 жылдың қыркүйегінде Форт-Дофин түрмесінде тағы 4 шетелдік тұтқындалды. 1979 жылы тұтқындалған шетелдіктер ақпан айына дейін қамауда болды. 1990 жылдары Форт-Дофин маңызды туристік орынға айналды. 1990-2005 жылдары Форт-Дофинден жылына 250-350 тоннадан астам лобстер экспортталды.
1975 – Name of "Fort Dauphin" changed to "Tolagnaro" as part of President Didier Ratsiraka's revolution. But the municipality still uses today its name: Fort Dauphin. Cyclone Deborah damages much of Anosy, including Tolagnaro, knocking out electricity and water supply for several days. President Ratsiraka orders the nationalization of foreign owned businesses, resulting in Jenny family moving back to Switzerland, their holdings in Fort Dauphin nationalized. A year later the de Guitaut family turned over management of their sisal plantation to Imerina overseers, shuttered their house, and returned to France. Fort Dauphin had Malagasy from all over the island living and working there, of which the Antanosy were not the majority. It also included many Tatsimo, Antandroy, mostly middle class Malagasy from the highlands working in administration and business, as well as Europeans, Pakistanis, Creoles and Americans. 1978 – September: arrest 4 other foreigners who were held in the prison of Fort Dauphin. 1979 – Imprisoned foreigners held until February. 1990s – Fort Dauphin became a major tourist destination. 1990–2005 – 250 to over 350 tons/year of lobster exported from Fort Dauphin.
Климат
Форт-Дофинде тропикалық жаңбырлы ормандарға тән климат, бірақ Мадагаскардың шығыс жағалауының солтүстігіне қарағанда жаңбыр аз жауады. Мадагаскардың басқа аймақтарына қарағанда субтропикалық антициклон орталығына жақын болғандықтан, жауын-шашынның көп бөлігі орографиялық сипатта болады және тропикалық дауылдар аралдың солтүстік бөліктеріндегідей жиі кездеспейді.
Fort Dauphin has a tropical rainforest climate, though it is less rainy than areas further north on the eastern Malagasy coast. Being closer to the centre of the subtropical anticyclones than other parts of Madagascar, most rainfall is orographic, and tropical cyclones are not as common as in more northerly parts of the island.