Кіріспе
Уэльстік қасиетті Қаддок немесе Кадог (; сондай-ақ қазіргі уэльстік тілінде Catawg немесе Catwg; шамамен 497 жылға дейін – 497 жыл немесе одан ертерек туған) – Уэльстің Гламорган аймағындағы Коубридж маңындағы Ланкарфан монастырінің 5–6 ғасырлардағы аббаты. Бұл монастырь британдық шіркеу дәуірінен бері білім орталығы ретінде танымал болған, онда Иллтуд діни өмірінің алғашқы кезеңін Кадоктың жетекшілігімен өткізді. Кадок Корнуолл, Бретань, Дивед және Шотландияда көптеген шіркеулерді құрғандығымен әйгілі. Ол Cattwg Ddoeth, яғни «Дана» деп аталды, ал оның мақал-мәтелдері мен моральдық нақылдары Мивирия археологиясының III томына енгізілген. 2004 жылғы Римдік мартирологиясының басылымында 21 қыркүйек күні тіркелген. Оның нормандық дәуірде жазылған «Өмірі» – Артурдың тарихи тұлға екенін дәлелдейтін маңызды агиографиялық еңбек, өйткені ол Жеффри Монмуттың «Британ патшаларының тарихынан» тәуелсіз Артурды есімдерімен атап көрсеткен жеті қасиеттілердің өмірінің бірі. «Бұл еңбек Ланкарфан монастырын құрметтеу және оның иеліктерін бекіту мақсатымен жазылған». Осы себепті, оның тарихи құндылығы шектеулі болғанымен, кейбір деректері қызығушылық тудырады. Ланкарфан Норман билігінің Оңтүстік Уэльске енуінен зардап шегіп, шамамен 1086 жылы таратылды. Кадок өмірін зорлық-зомбылыққа толы жағдайларда бастады. Оның әкесі, Гвинлиу Бородалы, Уэльстің кіші патшаларының бірі, қасиетті Петроктың інісі және қарақшылардың басшысы болды. Ол көршілес әмірші Брайханның қызы Гвладис ханшайымына үйленуді ұсынды, бірақ Брайхан Гвладисқа күйеу сұраған елшілерді кері қайтарды. Гвинлиу мен Гвладис бір-біріне қатты ғашық болғандықтан, Брекон қаласындағы әкесінің сарайынан қашып, таулар арқылы құтылып кетті.
Saint Cadoc or Cadog (; also Modern Welsh: Catawg or Catwg; born c. no – c. 497 or before) was a 5th–6th century Abbot of Llancarfan, near Cowbridge in Glamorgan, Wales, a monastery famous from the era of the British church as a centre of learning, where Illtud spent the first period of his religious life under Cadoc's tutelage. Cadoc is credited with the establishment of many churches in Cornwall, Brittany, Dyfed and Scotland. He is known as Cattwg Ddoeth, "the Wise", and a large collection of his maxims and moral sayings were included in Volume III of the Myvyrian Archaiology. He is listed in the 2004 edition of the Roman Martyrology under 21 September. His Norman era "Life" is a hagiography of importance to the case for the historicity of Arthur as one of seven saints' lives that mention Arthur independently of Geoffrey of Monmouth's Historia Regum Britanniae. "it was clearly written at Llancarfan with the purpose of honouring the house and confirming its endowments". Consequently, it is of limited historical merit though some details are of interest. Llancarfan did not survive the intrusion of Norman power into South Wales, being dissolved about 1086. Cadoc began life under a cloud of violence. His father, Gwynllyw the Bearded, was one of the lesser kings of Wales, a brother of Saint Petroc, and a robber chieftain. He wanted to propose to Princess Gwladys, daughter of King Brychan of Brycheiniog, a neighboring chieftain, but Brychan turned away the envoys asking for Gwladys' hand. Wildly in love, Gwynllyw and Gwladys eloped from her father's court at Brecon and escaped over the mountains
Born into the royal families of Gwynllwg and Brycheiniog, it is said, he worked miracles even before his birth. Strange lights shone in his parents’ house and the cellars were miraculously filled with food. Cadoc was born in Monmouthshire around the year 497. An angel announced his birth and summoned the hermit Meuthi to baptise and teach him. A holy well sprang up for his baptism and afterwards flowed with wine and milk. After the birth of his son, Gwynllyw went on a wild celebratory raid with a new band of fearless warriors. Among other livestock, he stole the cow of an Irish monk, St. Tathyw of Caerwent. This is probably Tathan, a reputed early abbot of nearby Caerwent whose dedications appear around Llantwit Major. Tathyw was not afraid of Gwynllyw and boldly went to confront him, demanding the return of the cow. On a sudden impulse, or perhaps guided by divine inspiration, Gwynllyw decided Cadoc would go to live under the monk's care, and he was sent away to be educated at Tathyw's monastery in Caerwent. Cadoc picked up a basic knowledge of Latin and received a rudimentary education that prepared him for further studies in Ireland and Wales. Most important, Cadoc learned to appreciate the life of a monk and a priest. In adulthood Cadoc refused to take charge of his father's army, "preferring to fight for Christ". He founded his first monastery at Llancarfan in the Vale of Glamorgan, and from there he went to Ireland to study for three years. Returning to Wales, he studied with Bachan or Pachan, a teacher of rhetoric from Italy. He then travelled to Scotland where he founded a monastery at Cambuslang. Back at Llancarfan, his influence helped it to grow into one of the chief monasteries in South Wales. An alternate tradition holds that Llancarvan monastery or "Church of the Stags", in Glamorgan, and not far from the Bristol Channel, was founded in the latter part of the fifth century by Cadoc. Here he established a monastery and college, which became the seminary of many great and holy men. The spot at first seemed an impossible one, an almost inaccessible marsh, but he and his monks drained and cultivated it, transforming it into one of the most famous and attractive religious homes in South Wales. The plan of the building included a monastery, a college, and a hospital. Having got the community established, he went off to Ireland to study and teach. When he returned three years later, he found the monastery in ruins. Furious, he forced the monks back to manual labour, dragging timber from the woods to begin the work of reconstruction. Two stags came out of the forest to help them, which is said to be why the stream running past the monastery is called the Nant Carfan, the Stag Brook.
Гвинлиу және Брайхиниогтың патшалық отбасыларына жататын Кадоктың туғаннан кейін кереметтер жасағаны айтылады. Оның ата-анасының үйінде таңғажайып жарықтар көрініп, жертөлелері тамаққа толы болды. Кадок шамамен 497 жылы Монмутширде дүниеге келді. Періште оның туғанын жариялап, Меути атты шұғылға шомылдырып, оқытуын тапсырды. Шомылдыру рәсімінен кейін құдық пайда болып, одан шарап пен сүт ағып шықты. Ұлының туылғаннан кейін Гвинлиу жаңадан құрылған батыл жауынгерлер тобымен бірге тойлауға аттанды. Ол басқа малдардың арасында ирландтық монахтың сиырын ұрлап алды. Бұл, мүмкін, Каэрвенттің ертедегі абысы болған Татан, оның арнаулары Ллантвит Мажор маңында кездеседі. Татиу Гвинлиуден қорықпады және оған батыл қарсы шығып, сиырды қайтаруды талап етті. Кенеттен, немесе, мүмкін, Құдайдың жетелеуімен, Гвинлиу Кадокты монахтың қамқорлығына беруге шешім қабылдады және оны Татиудің Каэрвенттегі монастырына оқуға жіберді. Кадок латын тілінің негізгі білімдерін алып, Ирландия мен Уэльстегі одан әрі білім алуға дайындық жасайтын негізгі білім алды. Ең бастысы, Кадок монах және діни қызметкердің өмірін бағалай білді. Есейгеннен кейін Кадок әкесінің әскерін басқарудан бас тартты, «Мәсіх үшін күресуді жөн көрді». Ол өзінің алғашқы монастырын Гламорган аңғарындағы Ланкарфанда құрды, содан кейін үш жыл бойы Ирландияға оқуға барды. Уэльске оралғаннан кейін ол Италиядан келген риторика мұғалімі Бачан немесе Паханмен бірге оқыды. Содан кейін ол Шотландияға барып, Камбуслангте монастырь құрды. Ланкарфанға оралғанда оның ықпалы Оңтүстік Уэльстегі маңызды монастырлардың біріне айналуына көмектесті. Басқа бір дәстүр бойынша, Гламорган қаласында және Бристоль каналынан алыс емес жерде орналасқан Ланкарван монастыры немесе «Еліктер шіркеуі» Кадокпен V ғасырдың соңында құрылған. Мұнда ол көптеген ұлы және қасиетті адамдардың семинариясына айналған монастырь мен колледж құрды. Алғашында бұл жер мүмкін емес болып көрінді, өйткені ол қолжетімді емес батпақ еді, бірақ ол және оның монахтары оны сумен құйып, өңдеп, Оңтүстік Уэльстегі ең әйгілі және тартымды діни орындардың біріне айналдырды. Ғимарат жоспарына монастырь, колледж және аурухана кірді. Қоғамды құрғаннан кейін ол Ирландияға оқуға және оқытуға кетті. Үш жылдан кейін оралғанда, монастырь қираған күйде екенін көрді. Ашулы күйінде ол монахтарды қайтадан қол еңбегіне мәжбүрледі, қайтадан құрылыс жұмыстарын бастау үшін орманнан ағаш сүйретіп әкелді. Оларға көмектесу үшін орманнан екі елік шықты, сондықтан монастырь маңынан өтетін өзен Нант Карфан, яғни «Елік бұғы» деп аталды.
Saint Cadoc or Cadog (; also Modern Welsh: Catawg or Catwg; born c. no – c. 497 or before) was a 5th–6th century Abbot of Llancarfan, near Cowbridge in Glamorgan, Wales, a monastery famous from the era of the British church as a centre of learning, where Illtud spent the first period of his religious life under Cadoc's tutelage. Cadoc is credited with the establishment of many churches in Cornwall, Brittany, Dyfed and Scotland. He is known as Cattwg Ddoeth, "the Wise", and a large collection of his maxims and moral sayings were included in Volume III of the Myvyrian Archaiology. He is listed in the 2004 edition of the Roman Martyrology under 21 September. His Norman era "Life" is a hagiography of importance to the case for the historicity of Arthur as one of seven saints' lives that mention Arthur independently of Geoffrey of Monmouth's Historia Regum Britanniae. "it was clearly written at Llancarfan with the purpose of honouring the house and confirming its endowments". Consequently, it is of limited historical merit though some details are of interest. Llancarfan did not survive the intrusion of Norman power into South Wales, being dissolved about 1086. Cadoc began life under a cloud of violence. His father, Gwynllyw the Bearded, was one of the lesser kings of Wales, a brother of Saint Petroc, and a robber chieftain. He wanted to propose to Princess Gwladys, daughter of King Brychan of Brycheiniog, a neighboring chieftain, but Brychan turned away the envoys asking for Gwladys' hand. Wildly in love, Gwynllyw and Gwladys eloped from her father's court at Brecon and escaped over the mountains
Born into the royal families of Gwynllwg and Brycheiniog, it is said, he worked miracles even before his birth. Strange lights shone in his parents’ house and the cellars were miraculously filled with food. Cadoc was born in Monmouthshire around the year 497. An angel announced his birth and summoned the hermit Meuthi to baptise and teach him. A holy well sprang up for his baptism and afterwards flowed with wine and milk. After the birth of his son, Gwynllyw went on a wild celebratory raid with a new band of fearless warriors. Among other livestock, he stole the cow of an Irish monk, St. Tathyw of Caerwent. This is probably Tathan, a reputed early abbot of nearby Caerwent whose dedications appear around Llantwit Major. Tathyw was not afraid of Gwynllyw and boldly went to confront him, demanding the return of the cow. On a sudden impulse, or perhaps guided by divine inspiration, Gwynllyw decided Cadoc would go to live under the monk's care, and he was sent away to be educated at Tathyw's monastery in Caerwent. Cadoc picked up a basic knowledge of Latin and received a rudimentary education that prepared him for further studies in Ireland and Wales. Most important, Cadoc learned to appreciate the life of a monk and a priest. In adulthood Cadoc refused to take charge of his father's army, "preferring to fight for Christ". He founded his first monastery at Llancarfan in the Vale of Glamorgan, and from there he went to Ireland to study for three years. Returning to Wales, he studied with Bachan or Pachan, a teacher of rhetoric from Italy. He then travelled to Scotland where he founded a monastery at Cambuslang. Back at Llancarfan, his influence helped it to grow into one of the chief monasteries in South Wales. An alternate tradition holds that Llancarvan monastery or "Church of the Stags", in Glamorgan, and not far from the Bristol Channel, was founded in the latter part of the fifth century by Cadoc. Here he established a monastery and college, which became the seminary of many great and holy men. The spot at first seemed an impossible one, an almost inaccessible marsh, but he and his monks drained and cultivated it, transforming it into one of the most famous and attractive religious homes in South Wales. The plan of the building included a monastery, a college, and a hospital. Having got the community established, he went off to Ireland to study and teach. When he returned three years later, he found the monastery in ruins. Furious, he forced the monks back to manual labour, dragging timber from the woods to begin the work of reconstruction. Two stags came out of the forest to help them, which is said to be why the stream running past the monastery is called the Nant Carfan, the Stag Brook.
Шотландия
528 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Кадок Шотландияда, болжам бойынша Килмадокта, әулие атымен аталатын тас монастырь салған, ол Стирлингтің солтүстік-батысында, Эннант Берн өзені Дауннан 2 миль жоғары Тейт өзеніне құятын жерде орналасқан. Ескі Килмадок шіркеуінің қираған қалдықтары мен зиратының жанында, ол жеті жыл өмір сүрген деп саналатын Эрмит Крофт орналасқан. Оның атымен салынған жеті жергілікті шіркеу Инчмахом Приоратының билігінде болды. Сондай-ақ, Кадоктың монастыры "Баннаук тауының төменгі жағында" орналасқан (көбінесе Баннокберн ағып жатқан Стирлингтің оңтүстік-батысындағы төбе деп есептеледі) делінеді. Монастырь қазіргі Сент-Нинианс қалашығының орнында, Стирлингтен екі километр оңтүстікке қарай салынған болуы мүмкін деген болжам бар. Шотландиялық ізбасарлары "Gille Dog" деп белгілі болды, яғни Кадоктың қызметшілері, бұл әулиенің аты ретінде алғаш Ит, кейін Доиг, Док және Доак болып өзгерген.
Кадок пен Артур
Кадок Артурмен қақтығысқа түсті: «Вита» Артурды ұлы және батыл, бірақ еркіндікке құмар деп сипаттайды. Лифрис жазғандай, Кадок Артурдың үш әскерін өлтірген адамға баспана берді, ал Артурға өтемақы ретінде Кадоктан мал табысталды. Кадок оларды жеткізді, бірақ Артур оларды алғанда, олар папоротниктерге айналды. Осы сияқты оқиғалар ортағасырлық өмірбаяндықтарда жиі кездеседі, мысалы, Каранног, Падерн және Гозновий өмірбаяндарында: уақыттық билікпен қарым-қатынастағы кереметтер шіркеу бостандығының мәнін нығайтады. Кейінгі Артурий Уэльс триадаларында Кадок, Иллтуд және Передурмен бірге Киелі Гральды сақтаған үш рыцарьдың бірі ретінде еске алынады. Гвинед патшасы Мэлгвен және Брайхениог патшасы Райн Дремруд та «Вита» да бейнеленген. Алайда, Керлеондағы Әйіпті Кадок шіркеуі, Нормандық дәуірде салынғанымен және көп рет қайта жаңартылғанымен, Рим легионының штаб-пәтерінің негізінде тұрғандықтан, Кадоктың алғашқы келген жерін еске түсіруі мүмкін. Керлеон да Артурмен байланысты болған.
Басқа аңыздар
Кейбір керемет орындар Кадокпен байланысты болды және патша Хьюгельдің (Hywel vab weyn, қарттық шағында шамамен 1041–44 жылдары қайтыс болған) заманына дейін емдік қасиетке ие деп есептелді. Бірақ зұлым күштің әсерінен бұл орын жоғалып кетті. Бұл Кадок, Брихан Брихиниогтың немересі, оның ұрпақтарына Оңтүстік-Батыс Британиясындағы көптеген құдайға табыну орындары арналған. Ол Бриханның ұлы Кадокпен бір адам болуы мүмкін немесе олар шатастырылған болуы мүмкін. Брекон қаласының жанындағы Лланспиддид және Кармартенширдегі Ллангадогтағы шіркеулер, сондай-ақ Кидвелли округіндегі бұрынғы шағын шіркеу оның құрметіне аталған деседі. Кадоктың өмірінен алынған бір эпизодта ол Британиядан (de terra Britannie) бұлттың ішінде Беневентумға көтеріледі. Сондағы белгілі бір монах "Батыс Британиялық" адамның келуі туралы ескертіледі, оған София деген есім берілуі керек. София атанған Кадок абат, епископ және шейіт болады. Оның қабір үстінде үлкен базилика салынды, бірақ британдықтарға оған кіруге рұқсат берілмеді. Оқиғада ойдан шығарылған "Папа Александр" кейіпкер ретінде бейнеленген.
Аңыздар шежіресі
1853 жылы «Камбрийлік қасиеттілер өмірі» еңбегінде пастор У.Дж. Рис былай жазды:
Бақытты Кадоктың әулеті Иисус Христостың дүниеге келген сәтінен бастап, Римнің ең мәртебелі императорларынан тегін алады. Октавиан Август Цезарь, Христостың туған кезінде өмір сүрген, Октавианды дүниеге келтірді, Октавиан Тиберийді, Тиберий Каиусты, Каиус Клавдийді, Клавдий Веспасианды, Веспасиан Титті, Тит Домитианды, Домитиан Неронды дүниеге келтірді. Апостол Петр мен Павел оның тұсында қасірет көрді. Нерон Траянды, Траян Адрианды, Адриан Антонийді, Антоний Коммодты, Коммод Меобусты, Меобус Севернусты, Север Антонийді, Антоний Ауканусты, Аукан Аврелианды, Аврелиан Александерді, Александр Максимусты, Максимус Гордианды, Гордиан Филиппті, Филипп Децийді, Деций Галлусты, Галлус Валерианді, Валериана Клеопатраны, Клеопатра Аврелианды, Аврелиан Титті, Тит Пробусты, Пробус Карозийді, Карозий Диоклесианды дүниеге келтірді, ол христиандарды бүкіл әлемде қуғынға түстірді. Өйткені оның тұсында бақытты шейіттер Албан, яғни Юлиан, Аарон және тағы көптеген адамдар қасірет көрді. Диоклесиан Галлерийді, Галлерий Еленаның ұлы Константинді, Константин Константиусты, Константиус Максимианды дүниеге келтірді. Британдық сарбаздар онымен бірге Британиядан шығып, Рим императоры Грацианды өлтіріп, бүкіл Еуропаны биледі. Ол Ұлыбританиядан ерліктері үшін өздерімен бірге алып келген сарбаздарды елдеріне қайтарып жібермеді, бірақ оларға көптеген провинциялар мен елдерді берді, яғни Юпитер тауының басындағы тоғаннан бастап Кантгуик қаласына дейін және батыс дөңгеге дейін, ол Окис Круинт; және сол сарбаздардан Леттау деп аталатын халық пайда болды. Сондықтан Максимиан Оуэйнді, Оуэйн Норды, Нор Солорды, Солор Гливисті, Гливис Гвинливті, Гвинливті біз айтып отырған ең бақытты Кадокты дүниеге келтірді.
The genealogy of the blessed Cadoc arises from the most noble emperors of Rome, from the time of the incarnation of Jesus Christ, Augustus Cesar, in whose time Christ was born, begat Octavianus, Octavianus begat Tiberius, Tiberius begat Caius, Caius begat Claudius, Claudius begat Vespasian, Vespasian begat Titus, Titus begat Domitian, Domitian begat Nero, under whom the apostles Peter and Paul suffered, Nero begat Trajan, Trajan begat Adrian, Adrian begat Antonius, Antonius begat Commodus, Commodus begat Meobus, Meobus begat Severus, Severus begat Antonius, Antonius begat Aucanus, Aucanus begat Aurelian, Aurelian begat Alexander, Alexander begat Maximus, Maximus begat Gordian, Gordian begat Philip, Philip begat Decius, Decius begat Gallus, Callus begat Valerian, Valerian begat Cleopatra, Cleopatra begat Aurelian, Aurelian begat Titus, Titus begat Probus, Probus begat Carosius, Carosius begat Dioclesian, who persecuted the Christians throughout the whole world; for in his time the blessed martyrs Alban, that is Julian, Aaron, and many others suffered. Dioclesian begat Galerius, Galerius begat Constantine the Great the son of Helen, Constantine begat Constantius, Constantius begat Maximianus, with whom the British soldiers went from Britain, and he slew Gratian the Roman emperor, and held the government of all Europe; and he did not dismiss the soldiers, which he brought with him from Britain to return to their country on account of their bravery, but gave them many provinces and countries, that is from the pool which is on the top of the mountain of Jupiter to the city named Cantguic, and until the western mound that is Cruc Ochideint; and from those soldiers arose a nation which is called Lettau. Maximianus therefore begat Owain, Owain begat Nor, Nor begat Solor, Solor begat Glywys, Glywys begat Gwynlliw, Gwynlliw begat the most blessed Cadoc of whom we are speaking.
Литургиялық мереке
2004 жылғы Римдік мартирологияда Кадок 21 қыркүйекте қайтыс болған деп есептелетін қасиеттілердің тізімінде Cadóci латынша атымен көрсетілген. Ол туралы былай делінген: «Оңтүстік Уэльстегі Ланкарфан монастырында әулие Кадок, оның атымен Корнуолл және Бретаньде көптеген монастырлар салынған». Дегенмен, 21 қыркүйек – апостол Матайдың мерекесі, ал Кардифф қаласында әулие Кадок күні дәстүрлі түрде 25 қыркүйекте тойланады; француз тілінде үлкен кешірім қыркүйектің үшінші жексенбісінде дәстүрлі түрде атап өтіледі. Басқа жерлерде оның дәстүрлі мерекесі 24 қаңтарда болады.