Кіріспе
Стереоизомерлер тобы
пара-октопаминнің изомері
infobox drug
| Verifiedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 408985899
| IUPAC атауы = (RS) 4 (2-амино-1-гидроксиэтил)фенол
| drug name = Октопамин
| image = Octopamin.svg
| image2 = (S) Октопамин молекуласының шарлы моделі.png
| alt2 = Октопамин молекуласының шарлы-сабақты моделі
| Verifiedfields = changed
| verifiedrevid = 408985899
| IUPAC name = (RS) 4 (2 amino 1 hydroxy ethyl)phenol
| drug name = Octopamine
| image = Octopamin. svg
| image2 = (S) Octopamine molecule ball. png
| alt2 = Ball and stick model of the octopamine molecule
| tradename =
| pregnancy category =
| legal US = Тамақ және диеталық қосымшаларда қолдануға тыйым салынған.
| legal status = Rx / Бақыланбайды / Дүниежүзілік допингке қарсы агенттікпен тыйым салынған
| routes of administration = Ауызға қабылдау
| pregnancy category =
| legal US = Prohibited from use in food or supplements. | legal status = Rx / Uncontrolled / Banned by World Anti Doping Agency
| routes of administration = Oral
| bioavailability = 99.42 %
| metabolism = p-гидроксимандель қышқылы; N-ацетилтрансфераза; фенилэтаноламин N-метилтрансфераза
| elimination half life = Жәндіктерде 15 минут. Адамдарда 76 мен 175 минут аралығында
| excretion = 24 сағат ішінде сіңген октопаминнің 93%-ға дейін несеппен шығарылады. Октопамин Epirenor, Norden және Norfen сияқты саудалық атаулармен симпатомиметик препарат ретінде рецепт бойынша сатылған.
| metabolism = p hydroxymandelic acid; N acetyltransferases; phenylethanolamine N methyltransferase
| elimination half life = 15 minutes in insects. Between 76 and 175 minutes in humans
| excretion = Up to 93% of ingested octopamine is eliminated via the urinary route within 24 hours Octopamine has been sold under trade names such as Epirenor, Norden, and Norfen for use as a sympathomimetic drug, available by prescription.
Ұяшық әсері
Октопамин жасуша бетінде орналасқан рецепторларға байланысып, оларды белсендіру арқылы әсер етеді. Бұл рецепторлар негізінен жәндіктерде зерттелді, онда оларды ерекше түрлерге бөлуге болады: OctαR (альфа-адренергиялыққа ұқсас), олар сүтқоректілердегі норадренергиялық альфа 1 рецепторларына құрылымдық және функционалдық жағынан ұқсас. OctαR рецепторының бірнеше субтипі бар. Мысалы, өлім құртқа (Rhodnius prolixus) Octα1 R, Octα2R бар. OctβR (бета-адренергиялыққа ұқсас) сүтқоректілердегі норадренергиялық бета рецепторларына құрылымдық және функционалдық жағынан ұқсас. OctβR рецепторының бірнеше субтипі бар. Мысалы, жеміс шыбығы (Drosophila melanogaster) DmOctβ1R, DmOctβ2R және DmOctβ3R бар. OAMB. Бұл рецептордың әртүрлілігі салыстырмалы түрде белгісіз. Жеміс шыбығының (Drosophila melanogaster) функционалдық жағынан екі түрлі изоформасы бар: OambK3 және OambAS. TyrR (октопамин/тирамин қоспалы рецепторлары), олар сүтқоректілердегі норадренергиялық альфа-2 рецепторларына құрылымдық және функционалдық жағынан ұқсас. Алайда, TyrR класындағы рецепторлар тираминмен октопаминге қарағанда күштірек белсендіріледі. Омыртқалы жануарларда октопаминге қатысты ешқандай рецепторлар анықталған жоқ. Октопамин норэпинефрин және эпинефрин рецепторларына әлсіз байланысады, бірақ бұл қандай да бір функционалдық мағынаға ие екені белгісіз. Ол іздік аминге байланысты рецепторларға (TAAR), әсіресе TAAR1-ге күштірек байланысады. Бұл алғаш рет сегізаяқтың сілекей бездерінде табылды және одан бері омыртқасыз жануарларда нейротрансмиттер, нейрогормон және нейромодулятор ретінде әрекет ететіні анықталды. Ерспамер оның табиғи түрін ашқан және оған ат қойғанмен, октопамин көптеген жылдар бойы фармацевтикалық өнім ретінде де болды. Ол барлық жәндіктер, қабықшалылар (қабылдақтар, омарлар, шағалақайлар) және өрмекшілерде энергияға қажетті мінез-құлықтарда кеңінен қолданылады. Мұндай мінез-құлықтарға бұлшықет кернеуін реттеу, ұшу, овуляция және жұмыртқа салу, секіру жатады.
OctαR (alpha adrenergic like), are structurally and functionally similar to noradrenergic alpha 1 receptors in mammals. There are multiple subtypes of the OctαR receptor. For example, the kissing bug (Rhodnius prolixus) has Octα1 R, Octα2R. OctβR (beta adrenergic like), are structurally and functionally similar to noradrenergic beta receptors in mammals. There are multiple subtypes of the OctβR receptor. For example, the fruit fly (Drosophila melanogaster) has DmOctβ1R, DmOctβ2R, and DmOctβ3R. OAMB. The diversity of this receptor is relatively unknown. The fruit fly (Drosophila melanogaster) has two distinct isoforms which are functionally distinct: OambK3 and OambAS. TyrR (mixed octopamine/tyramine receptors), which are structurally and functionally similar to noradrenergic alpha 2 receptors in mammals. Receptors in the TyrR class, however, are generally more strongly activated by tyramine than by octopamine. In vertebrates no octopamine specific receptors have been identified. Octopamine binds weakly to receptors for norepinephrine and epinephrine, but it is not clear whether this has any functional significance. It binds more strongly to trace amine associated receptors (TAARs), especially TAAR1. in the salivary glands of the octopus and has since been found to act as a neurotransmitter, neurohormone and neuromodulator in invertebrates. Although Erspamer discovered its natural occurrence and named it, octopamine had actually existed for many years as a pharmaceutical product. It is widely used in energy demanding behaviors by all insects, crustaceans (crabs, lobsters, crayfish), and spiders. Such behaviors include modulating muscle tension, flying, ovulation and egg laying, and jumping.
Жәндік емес омыртқасыз жануарларда
Омарларда октопамин орталық жүйке жүйесінде нейрогормондарды белгілі бір деңгейде басқарады және үйлестіреді, сондай-ақ октопамин лобстер мен рактерге инъекцияланғанда аяқтар мен ішек кеңейетіні байқалды. Нематодаларда октопамин ересектерде жоғары концентрацияда табылады, бұл серотониндік әсерге қарсы жұмыртқа салу және жұтқыншақ қозғалыстарын азайтады. Жұмсақ денелілердегі октопаминергиялық жүйкелер жүрекке орналасқан болуы мүмкін, сонымен қатар жүйке жүйесінде жоғары концентрацияланған.
Дрозофила емес жәндіктерде
Бөжәктерде октопамин таңдалған нейрондармен бөлінеді, бірақ ол орталық мида, барлық сезім мүшелерінде және бірнеше нейрон емес тіндерде кеңінен әрекет етеді. Кеуде ганглияларында октопамин негізінен DUM (дорсальды жұптаспаған медиан) және VUM (вентральды жұптаспаған медиан) нейрондарымен бөлінеді, олар октопаминды жүйке, бұлшықет және шеттік нысаналарға бөліп шығарады. Бұл нейрондар энергияға зор талап қоятын моторлық мінез-құлықтарды, мысалы, қашу арқылы секіру және ұшуды қамтамасыз ету үшін маңызды. Мысалы, шегірткенің DUMeti нейроны октопаминды созылғыш тібіет бұлшық етіне бөліп, бұлшықет кернеуін және демалыс жылдамдығын арттырады. Бұл әрекеттер секіру үшін аяқ бұлшықеттерінің тиімді жиырылуын қамтамасыз етеді. Бал арасында октопамин оқу және есте сақтау процесінде маңызды рөл атқарады. Жарықшылдақта октопаминнің бөлінуі фонарьда жарық пайда болуына әкеледі. Шығыс армия құртының дернәсілдерінде октопамин иммундық тұрғыдан пайдалы, тығыз популяцияларда тірі қалу деңгейін арттырады. Зүлмәт қоңыз-паразит қожайынды (қоңыздың дернәсілін) бас ганглионында (миында) шағып алады. Уыт октопамин рецепторларын бұғаттайды, ал қоңыз қалыпты қашу реакциясын көрсетпейді, артық күтіммен өзін тазалайды. Ол бағынышты болады және қоңыз оның антеннасын бау сияқты тартып, өз уясына жетеледі.
Омыртқалы жануарлар
Омыртқалы жануарларда октапамин моноамин оксидаза ингибиторларын ұзақ қолдану кезінде симпатикалық нейрондарда норэпинефриннің орнын басады. Бұл препараттармен байланысты ортостатикалық гипотензияның жиі кездесетін қосалқы әсеріне себеп болуы мүмкін, бірақ бұл әсер N-ацетилсеротонин деңгейінің артуымен байланысты екенін көрсететін дәлелдер де бар. Бір зерттеуде октапаминнің моноамин оксидаза ингибиторлары сияқты ингибиторлардың терапиялық әсеріне ықпал ететін маңызды амин болуы мүмкін екендігі айтылды, әсіресе жануарлар осы ингибитормен емделген кезде октапамин деңгейінің жоғарылауы байқалды. Моноамин оксидаза ингибиторларымен емделген адамдар, егеуқұйрықтар және қояндар сияқты сүтқоректілердің зәр үлгілерінде октапамин анықталды. Кейбір жануарлар тіндерінде де октапаминнің өте аз мөлшері табылды. Қоян денесінде октапаминнің ең жоғары концентрациясы жүрек пен бүйректерде байқалды. Октапамин, ипрониазидтің қосалқы өнімі ретінде организмде пайда болғаннан кейін, қояндарда 24 сағат ішінде зәрмен 93% бөлінеді. Сүтқоректілерде октапамин май жасушаларынан (адипоциттерден) майдың шығарылуын ынталандыруы мүмкін, осы себепті ол интернетте арықтау құралы ретінде кеңінен танымал. Дегенмен, бөлінген майлар басқа жасушаларға жылдам сіңіріледі және октапаминның салмақ жоғалтуға көмектесетініне ешқандай дәлел жоқ. Октапамин, басқа стимуляторлармен бірге қолданылғанда, кейбір салмақ жоғалту қоспаларындағыдай, қан қысымын айтарлықтай арттыруы мүмкін. Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік 2019 жылғы тыйым салынған тізімде октапаминды жарыс кезінде қолдануға тыйым салынған зат ретінде, "белгіленген стимулятор" деп тізімдеген.
Инсектицидтер
Октопамин рецепторы инсектицидтердің нысанасы болып табылады, себебі оның бұғатталуы циклдік аденозин монофосфаты (cAMP) деңгейінің төмендеуіне алып келеді. Эфир майлары мұндай нейроинсектицидтік әсерге ие болуы мүмкін, ал осы октопамин рецепторының механизмін инсектицидтік фитохимиялық заттары бар өсімдіктер табиғи түрде пайдаланады.
Сүтқоректілер
Октопамин – 3-иодотиронамин, допамин және тираминмен қатар, адамның іздік аминмен байланысты 1-рецепторының төрт негізгі эндогендік агонисттерінің бірі болып табылады.
Омыртқасыздар
Октопамин өзінің тиісті G протеинді жұпталған рецепторларына (GPCR) байланысып, жасушалық сигнал трандукция жолын іске қосады. Октопаминді GPCR-дың кем дегенде үш тобы анықталған. OctαR (OCTOPAMINE1 рецепторлары) α-адренергиялық рецепторларға, ал OctβR (OCTOPAMINE2 рецепторлары) β-адренергиялық рецепторларға жақын. Октопамин/Тирамин рецепторлары (соның ішінде Oct TyrR) екі лигандты да байланыстыра алады және агонистке тән жұптасу қабілетін көрсетеді. Oct TyrR OCTOPAMINE және TYRAMINE РЕЦЕПТОРЛАРЫ гендер тобында тіркелген.
Бөжәктерде
Октопамин жәндіктерде норэпинефринге балама ретінде әрекет етеді және омыртқасыз жануарлардағы агрессияны реттеуге қатысты, түрлі түрлерге әртүрлі әсер етеді. Зерттеулер көрсеткендей, нейротрансмиттер октопамин деңгейін төмендету және тирамин бета гидроксилазасының (тираминді октопаминге айналдыратын фермент) кодталуына жол бермеу, басқа мінез-құлықтарға әсер етпей, Drosophila-ның агрессиясын азайтады.