Digitaria туқымдасы: Қызылқұмша және оның қолданылуы
Digitaria
Digitaria – тропикалық және қоңыржай аймақтарда өсетін астық тұқымдас өсімдіктер (қызылбас, саусақ шөп). Тұқымдары жеуге жарамды, мал азырағы ретінде қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдіктер туысы (шөптер; крабграсс) және екі жақтаулы моллюскалар туысы.
Genus of plants (grasses; crabgrass)
the genus of bivalves
Digitaria – шөптер тұқымдасына жататын өсімдіктер туысы. Бұл өсімдіктер тропикалық және жылы қоңыржай аймақтарда табиғи түрде өседі, бірақ тропикалық, субтропикалық және салқын қоңыржай аймақтарда да кездеседі. Олардың жалпы атаулары: крабграсс, саусақ шөп және фонио. Олар жіңішке, бір және көп жылдық шөптесін, жайылымдық және мал азырауға пайдаланылатын өсімдіктер; кейбіреулері жиі шөптерге зиян келтіретін қоңыздар саналады. "Digitus" латын сөзі "саусақ" деген мағынаны білдіреді, және олар ұзын, саусақ тәрізді гүлшоғырларымен ерекшеленеді.
Digitaria is a genus of plants in the grass family native to tropical and warm temperate regions but can occur in tropical, subtropical, and cooler temperate regions as well. Common names include crabgrass, finger grass, and fonio. They are slender monocotyledonous annual and perennial lawn, pasture, and forage plants; some are often considered lawn pests. Digitus is the Latin word for "finger", and they are distinguished by the long, finger like inflorescences they produce.
Қолданылуы
Тұқымдары жеуге жарамды, ең әйгілісі – фонио (Digitaria exilis және Digitaria iburua), Digitaria sanguinalis, сондай-ақ Digitaria compacta тұқымдары. Оларды қуырып, ұнға айналдырып, қамыр жасауға немесе сыра дайындау үшін ашытуға болады. Африканың бірнеше аймағында фонио негізгі егіс дақылы ретінде кеңінен қолданылып келеді. Малға шөп ретінде де құнды тағамдық қасиеттері бар.
The seeds are edible, most notably those of fonio (Digitaria exilis and Digitaria iburua), Digitaria sanguinalis, as well as Digitaria compacta. They can be toasted, ground into a flour, made into porridge or fermented to make beer. Fonio has been widely used as a staple crop in parts of Africa. It also has decent nutrient qualities as a forage for cattle.
Шөптесіндер
Солтүстік Америкада Digitaria-ның кең таралған түрлері – ірі крабграсс (D. sanguinalis), кейде түкті крабграсс деп те аталады; және тегіс крабграсс (D. ischaemum). Бұл түрлер көбінесе газон мен бақшаларда зиянды арамшөптерге жатады, әсіресе жұқа, аз суға ие, жеткіліксіз тыңайтылған және нашар дренажға толы газондарда жақсы өседі. Олар бір жылдық өсімдіктер, және бір өсімдік маусым ішінде 150 000-ға дейін тұқым бере алады. Тұқымдар көктемнің соңында және жаздың басында өне бастайды, ал үйретілген газон шөптерінен озып, диаметріне қарай шеңберленіп кеңейеді. Күзде өсімдіктер өлген кезде, газонда үлкен бос кеңістіктер пайда болады. Бұл бос кеңістіктер келесі маусымда крабграсс тұқымдарының өнуі үшін қолайлы орынға айналады. Газонға гербицид қолданудың орнына биологиялық бақылау әдісі артық, себебі крабграсс пайда болуы – газонның нашар күйінің себебі емес, керісінше, оның белгісі. Газонды тыңайту және дұрыс суару арқылы жақсартпаса, ол жыл сайын қайта оралады. Крабграсс сау газон шөптерінен тез озып кетеді, өйткені бір жылдық өсімдік ретінде күзде өліп, келесі көктемде өнуі үшін ашық жағдай қажет.
The prevalent species of Digitaria in North America are large crabgrass (D. sanguinalis), sometimes known as hairy crabgrass; and smooth crabgrass (D. ischaemum). These species often become problem weeds in lawns and gardens, growing especially well in thin lawns that are watered lightly, under fertilized, and poorly drained. They are annual plants, and one plant is capable of producing 150,000 seeds per season. The seeds germinate in the late spring and early summer and outcompete the domesticated lawn grasses, expanding outward in a circle up to in diameter. In the autumn when the plants die, they leave large voids in the lawn. The voids then become prime areas for the crabgrass seeds to germinate the following season. Biological control is preferable over herbicide use on lawns, as crabgrass emergence is not the cause of poor lawn health but a symptom, and it will return annually if the lawn is not restored with fertilization and proper watering. Crabgrass is quickly outcompeted by healthy lawn grass because, as an annual plant, crabgrass dies off in autumn and needs open conditions for its germination the following spring.