Кіріспе

Августа Саксониялық Ваймар-Эйзенах (Maria Luise Augusta Catherina; 30 қыркүйек 1811 – 7 қаңтар 1890), Пруссия патшайымы және Вильгельм I, Германия императорының әйелі ретінде алғашқы неміс император қызы. Саксония-Веймар-Эйзенах Ұлы герцогтық үйінің мүшесі және анасы Мария Павловна арқылы Ресей империясының Романовтар үйіне жақын туысқан болған Августа 1829 жылғы маусымда Пруссияның принці Вильгельмге үйленді. Неке қарым-қатынастары шиеленіскен болатын; Вильгельм өзінің туысы Элиза Радзивиллға үйленгісі келді, бірақ Пруссия сарайы оны тиісті деп танымады, сондай-ақ екі жұбайдың саяси көзқарастары мен интеллектуалдық қызығушылықтары да өте алыс болды. Жеке дау-дамайларға қарамастан, Августа мен Вильгельм хат алмасуды және сарайдағы әлеуметтік жиындарды ұйымдастыруда жиі бірлесіп жұмыс істеді. 1831 және 1838 жылдары олардың Фридрих Вильгельм және Луиза есімді екі баласы дүниеге келді. 1840 жылы оның қайын атасы, Пруссия королі Фридрих Вильгельм III қайтыс болғаннан кейін, Августа Пруссия тағына мұрагерлікке үміткердің әйелі атанды. Бұл Августаға саяси ықпал беретін ресми лауазым емес, оның әлеуметтік байланыстары мен Вильгельмге династиялық жақындығы болды. Оның күйеуімен, басқа ханзадалармен, мемлекет қайраткерлерімен, офицерлермен, дипломаттармен, дін қызметкерлерімен, ғалымдармен және жазушылармен кең ауқымды хат алмасуы маңызды рөл атқарды. Ол өзін күйеуінің саяси кеңесшісі деп санады және Пруссия премьер-министрі мен Германия канцлері Отто фон Бисмаркты өзінің басты саяси қарсыласы деп қарады. Бисмарктің өмірбаяндары кейде императрицаның саяси көзқарастарын антилибералды немесе Бисмарктің саясатына бағытталған деструктивті деп сипаттайды, бірақ соңғы зерттеулер оларды либералды деп санайды. Осыған сәйкес, Августа күйеуін Пруссия мен Германияны Ұлыбританияның конституциялық монархиясы үлгісінде қайта құруға көндіруде толыққанды сәттілікке жете алмады. Дегенмен, ол, әрине, таққа мұрагерді тәрбиелеуде, католик халқының қорғаушысы ретінде және корольге қол жеткізу арқылы, сондай-ақ антимилитаристік ұстанымдарды қолдау арқылы саяси мүмкіндіктерге ие болды. XIX ғасырда Августаның монархтың әйелі ретінде қаншалықты ықпал еткені тарихшылар арасында әлі де талқыланып жүр.

Балалық шағы мен жастық шағы (1811-1826): Веймар сотының қалыптасуы

Принцесса Августа 1811 жылдың 30 қыркүйегінде Веймар қаласында дүниеге келді. Ол Саксония-Веймар-Эйзенах мұрагерлік ханзадасы Карл Фредериктің үшінші (бірақ екінші тірі қалған) баласы болды. Бірнеше күннен кейін, 6 қазанда, оның толық аты Мария Луиза Августа Катерина болып берілді. Патшалық және князьдық отбасылардағыдай, Августаның тәрбиесі негізінен ата-анасының қолында болмады, оның балалық шағын Амалия Батш күткен. Оның сарайдағы ұстаздары оған төрт шет тілін үйретті: ағылшын, орыс, француз және латын. Басқа да пәндерге математика, география, дін, тарих, би, сурет салу, атпен жүру және музыка кірді. Оның ұстаздарының арасында сарай суретшісі Луиза Зейдлер, композитор Иоганн Непомук Хуммель және нумизмат Фредерик Сорет сияқты мамандар болды. Бірақ Августа үшін ең маңызды тұлға – ақын және табиғат зерттеушісі Иоганн Вольфганг фон Гёте болды. Гёте Августаның ата-анасымен ақылдасып, оқу бағдарламасын құрастырып, оны Йена университетінің жанында жүзеге асырды. Августа үшін Гёте бала кезіндегі "ең жақсы, ең жақын досы" болды, оның үш жас кіші қарындасы Мария Луиза да осылай ойлады. Екеуі де өз жастастарымен көп араласқан жоқ. Тарихшы Лотар Галлдың сөзіне қарағанда, Августаның саяси көзқарасы ұзақ мерзімде оның салыстырмалы түрде либералды отбасылық ортасымен қалыптасты. Оның әкесі Карл Август, Саксония-Веймар-Эйзенах Ұлы герцогі 1816 жылы Ұлы герцогтікте конституцияны қабылдаған болатын. Моника Виенфорттың пікірінше, бұл Августаның Пруссияны конституциялық монархияға айналдыруды қолдауына әсер етті. Галлдың ойынша, Веймардағы саяси ахуал Августаның кейіннен "апталық парақ партиясы" (Wochenblattpartei) деп аталатын топқа жақындауына себеп болды. Бұл партия Австриясыз Ұлы Германияның бірігуін, сондай-ақ "либералды буржуазияның жетекші күштерімен одақ құруды" және пруссиялық реформаларды жалғастыруды жақтады. Ал ГДР тарихшысы Эрнст Энгельберг Августаның либералды көзқарасын жоққа шығарады: оның саяси ұстанымдары ағартушылық абсолютизм дәстүрінде жатыр. Ол "парламенттік режимге" қарсы болды және "монархтың еркімен қабылданған конституцияны" жақтады. Веймар сарайы Августаның мәдени деңгейіне де үлкен әсер етті. Ол өнерге қызығушылық танытып, білімді адам саналды және әсіресе сарай әдептеріне қатаң бағынуға тәрбиеленді.

Принц Уильяммен неке: одақтастық саясаты мен династиялық позицияның құралдары

Августаның анасы Мария Павловна екі қызын да Пруссияға үйлендіруді жоспарлады, ол Саксония-Веймар-Эйзенахпен бірнеше жағынан шектесіп, сондықтан Ұлы Герцогтыққа қауіп төндірді. Аугустаның принц Вильгельммен және Маридің принц Карлмен, Вильгельмнің кіші інісімен үйленуі Ұлы Герцогтықтың болашағын қамтамасыз етуді көздеді. Мария Павловна Романов-Голштейн-Готторп әулетімен туыстық байланыстардың қамтамасыз еткен қорғанысын жеткілікті деп санамады. 1828 жылы Ұлы Герцогиня болғандықтан, ол некеге тұру ісін жеделдетуге мүмкіндік алды. Пруссия тарапынан Ресеймен династиялық байланыстарды одан әрі нығайту мақсаты болды, себебі Августа император Николай I-нің немересі еді. Наполеонға қарсы жеңістен бері Пруссия мен Ресей одақтастық саясаты тұрғысынан тығыз байланыста болды. Пруссия королі Фридрих Вильгельм III-нің қызы, принцесса Шарлотта 1817 жылы император Александр I-нің екінші ағасы және болашақ мұрагері Николайға үйленген еді. Ал, принц Вильгельм жастығынан бастап бала кезіндегі ойын досы, оның туысы Элиза Радзивилл, оның әпкесі принцесса Луизаның қызына ғашық болған. Алайда, оның әкесі Радзивилл поляк ақсүйек әулетінен шыққандықтан, Элиза теңдес деп есептелмеді. Саксония-Веймар-Эйзенах Ұлы Герцогы Вильгельмнің кіші інісі Карл мен оның қызы Маридің үйленуіне келісімін беру үшін Вильгельмге Элизамен тек морганаттық некеге түсуге рұқсат беру шартын қойды. Фридрих Вильгельм III осындай одақты қалағандықтан, 1826 жылдың маусымында ұлына Элизаға үйленуіне тыйым салды. Сол жылы Вильгельм мен Августа алғаш рет кездесті, Мари Карлға үйленген кезде. Енді Вильгельмнің ағасы, кейіннен Фридрих Вильгельм IV баласыз қалатыны белгілі болғандықтан, Вильгельмге заңды династиялық ұрпақтарды өндіру міндеті жүктелді. Фридрих Вильгельм III осылайша Вильгельм мен Августаның некесін ұйымдастырды. Веймар ханшайымы бұл одақта бірнеше артықшылықтарды көріп тұрды. Үйленуге дейін Августа екінші қыз болғандықтан, сарайдағы дәрежесі ағап әпкесінен төмен болды. Ағап әпкесі Вильгельмнің кіші інісіне ғана үйленбек болғандықтан, Августа Пруссияда Мариден жоғары дәрежеде тұра алатын және таққа мұрагердің әйелі болуға үміттене алатын еді. Келесі жылдары Августа сарайдың ішкі безендірілісіне де белсенді қатысты. Англиялық үлгідегі орын және ландшафттық бақ арқылы ол либералды басқарылатын Ұлыбританияға деген құрметін білдірді. Августа Берлиндегі қысқы резиденциясының – Ескі сарайдың ішкі безендірілісіне де үлкен әсер етті. Онда ол әскерилерді, саясаткерлерді, ғалымдарды, суретшілерді және сарай қызметкерлерін кешкі шайға шақыратын. Олардың сүйікті қонақтарының бірі – саяхатшы Александр фон Гумбольдт болды; ол өзінің саяхаттары туралы айтатын немесе классикалық әдебиет оқитын. Антиквар Эрнст Курций жиі баяндамашы және шахматшы ретінде қатысатын. Саяси тақырыптар да талқыланды, Августа кездесулерді ақпарат жинау үшін пайдаланды. Сонымен қатар, ол әр күні бірнеше газет оқып, олардың негізінде Вильгельм үшін ең маңызды оқиғалардың жазбаша қорытындысын жасады. Кездесулер мен әйелімен алмасулар арқылы Вильгельм (өзінің хатында айтқандай) оның мәлімдемелеріне ресми бағыт-бағдар бере алатынын ойлады. Оның мақсаты – олардың пікірлерін өзіне қалай ыңғайлы ету және араларындағы келіспеушіліктерді жұрттан жасыру еді. Вильгельм Августаға өзінің кейбір хат-хабарларын жазуды тапсырды: ол өзінің жазған мәтіндерін түзету немесе көшіруі керек болды, сондай-ақ оның кейбір хат-хабарларының авторларының бірі болды. Мұндай міндеттерді патшалық жұптар арасында бөлісу XIX ғасырда ерекше емес еді, өйткені әулет "отбасылық бизнес" деп есептелді.

Саясатқа қызығушылықтың артуы

7 маусымда патша Фредерик Вильгельм III қайтыс болғаннан кейін Вильгельм таққа мұрагер атанды. Аугуста Пруссияның жаңа билеушісі, оның қайын інісі Фридрих Вильгельм IV-тің саясатын сынады. Ол реформалардың болмауын халықтың монархияға адалдығын жоғалтатын қателік деп есептеді. Аугуста ерте "ерікті бас иіп беруді" және азаматтардың "жалпы тілектерін" қанағаттандыруды жақтады. Олардың пікірінше, егер тәж саяси қоғамның талаптарына жауап бермесе, монархиялық биліктің өзі қауіп астында болар еді. Ол бұл бағаны британдық королеваның күйеуі, Саксен-Кобург және Гота князі Альбертпен бөлісті: Пруссия ең алдымен британдық үлгідегі конституциялық мемлекет болуы керек, содан кейін ғана Германияның ұлттық бірігіне қол жеткізуі керек. Тарихшы Каролина Галмның сөзіне сүйенсек, Аугуста ұлы Фредерик Вильгельмге өзінің саяси қатысуы арқылы таққа отыру мүмкіндігін беруді міндет деп санады. Сондықтан ол саяси мәселелерге көбірек назар аударды және 1843 жылдан бастап бірнеше меморандумдар жазды, оларды күйеуі мен пруссиялық мемлекеттік қайраткерлерге ұсынды. Аугуста кеңес алу үшін Александр фон Шлейниц және Баден Ұлы Герцогтығының саясаткері Франц фон Роггенбах сияқты адамдармен де байланыс жасады. Роггенбах пен Аугуста арасындағы хат алмасу толық сақталмаған, себебі Аугуста цензурадан қорқып, саяси тұрғыдан қауіпті хаттарды жойды немесе сенген адамдарына қайтарып берді. 1842–1843 жылдары ол паркті абаттандыруды князьге тапсырды. Аугуста мен Пюклер ағылшын коттедж стилін ұнатты және ағылшын үлгілеріне, мысалы, сәулетші Роберт Лугардың еңбектеріне сүйенді. Пюклер Аугустаға өнер саласындағы жақындығын көрсету үшін Браницер паркінде Бабелсберг паркіндегі кішкентай сарайға ұқсас темірші шеберханасы салдырды.

1848 жылғы революция: реформалар мен Бисмаркпен жаулық бастау үшін саяси үндеулер

1848-1849 жылдардағы төңкерістер кезінде Берлинде әскерилер мен азаматтар арасында қақтығыстар болды. Аугустаның күйеуі қантөгіске басты жауапкер деп танылып, Ұлыбританияға жер аударылды. Осы уақытта Аугуста екі баласын Потсдамға қауіпсіздікке алып кетті. Халық оны салыстырмалы түрде сауатты деп есептегендіктен, ол онда қауіпсіз болды. Революцияға жауап ретінде Аугуста жылдам реформалар талап етті. 1848 жылғы 5 маусымда Вильямға жазған хатында ол былай деді: "Қазіргі мәселе – монархияны және оның тірегін, династияны сақтау, бұл үшін ешқандай құрбандық тым үлкен емес". Ол сондай-ақ Пруссияның Германия мәселесінде Вена мен Санкт-Петербургтегі саясаттан тәуелсіздік танытып, ұлттық келісімді ілгерілетуді ұсынды. Пруссия халқының саяси шешімдерге қатысуы керек екенін ол тағы да еске салды. Конституция осыған заңды және анық реттелген негіз құруы мүмкін. 1848-1849 жылғы төңкеріс Аугустаның болашақ канцлер Отто фон Бисмаркпен қарым-қатынасына ұзақ мерзімді әсер етті: 1848 жылғы наурыз төңкерісінен кейін, 23 наурызда, ол оны Потсдам қалалық сарайында қабылдады. Аугустаның айтуынша, Бисмарк оны король Фридрих Вильгельм IV-ке қарсы төңкерілгендерге тартуға тырысқан. Бисмарк күйеуінің қайда екенін біліп, Берлинге шабуыл жасауға бұйрық беруін сұраған. Бұл король Фридрих Вильгельм IV-нің әскерлерін кері шегінуіне қарсы келер еді. Ол сондай-ақ Бисмарктің өзінің інісі, Вильямның кіші інісі, ханзада Карл атынан әрекет еткенін мәлімдегеніне ашуланды. Карл бірнеше күн бұрын король мен ханзада Вильямның тақтан бас тартуын немесе мұрагерлік құқығынан айырылуын ұсынған еді. Сондықтан Аугуста оның патшалық таққа өзі отырып, Бисмарктің көмегімен төңкеріс жасағысы келетініне күдіктенді. Бисмарк өз кезегінде кейіннен Аугустаны 1848 жылы Вильгельмге қарсы сөз байласты деп айыптады: ол өзінің ұлы Фридрих Вильгельмнің регенттігін өз қолына алуға тырысқан. Оның пікірінше, бұл әскери күшпен корольді төңкерістен қорғау туралы болған. Тарихшы және Бисмарктің өмірбаянын жазған Эберхард Кольбтың сөзіне сүйенсек, Аугуста мен Бисмарктің оқиғалар туралы жазбалары өзара қайшылықта болады, сондықтан әңгіменің мазмұнын қайта құру мүмкін емес. Бір анық нәрсе – Аугуста осы кездесуден бастап Бисмаркке деген қарсылығы күшейді. Тарихшы Дэвид Барклей оның рөлін "көктем мен жаз айларында Вильямның мұрагерлік орнын сәтті қорғады" деп бағалайды. Осының нәтижесінде Вильям пен оның әйелі арасындағы қарым-қатынас жақсарды. Барклейдің мәліметінше, ол саяси тұрғыдан да оған жақындады – Аугустаның меморандумдары мен хаттарының ықпалымен. Бұрын абсолюттік көзқарасты ұстанған ханзада "бақытты түрде консервативтік, бірақ конституциялық бағытқа қарай жылжыды". Алайда бұл пікір даулы. Тарихшы Ян Маркерт Вильгельмнің 1848 жылғы төңкеріс кезінде Пруссия монархиясы конституциялық үкімет нысанымен келісуі керек екенін өздігінен түсінгенін айтады. Ал Велер, Ханс Ульрих, Аугустаның Вильгельмнің кейінірек оңшыл либералды Wochenblattpartei партиясына бет бұруына себепкер болғанын санайды. Сонымен қатар либералдық айналымдарда билеушіні алмастыру мүмкіндігі де қарастырылды. Аугустаның кәмелетке толмаған ұлы Фридрих Вильгельмнің регенті болуы талқыланды. Ұлыбритания, Португалия және Испаниядан айырмашылығы, Пруссияда патшайымдар немесе регенттердің билік құрған дәстүрі болған жоқ. Король Фридрих Вильгельм IV реформалар жасауға уәде бергендіктен, бұл жоспар тез арада қабылданбады. Кейін Аугуста төңкеріс жылдарындағы хаттарының бір бөлігін жойды.

Wochenblattpartei, Rheinanlagen, қайырымдылық ұйымының ауласы

1849 жылы король Фридрих Вильгельм IV принц Вильгельмді Рейн провинциясы мен Вестфалия провинциясының әскери губернаторы етіп тағайындады. 1850 жылдан бастап ханзада Пруссияның Рейн провинциясының астанасы Кобленцке көшті. Ол жердегі сайлау сарайында Августа Веймар сотында бала кезінде үйренгендей сарайлық өмір сүруге мүмкіндік алды. Кобленцте ол өзін ұнаған адамдар тобымен қоршап, Рейнланд буржуазиясымен байланыс орнатып, жергілікті халықпен жақын қарым-қатынас орната алды. Олардың католик дініне деген төзімділігі мен қайырымдылық көмегі осыған әсер етті. Баркли оның қызметін «патшалық династиялық» және «халыққа жақын» деп сипаттайды. Августаның Кобленц сотындағы сенімді адамдарының кейбіреуі, көбінесе Wochenblattpartei мүшелері, «Жаңа дәуір» деп аталатын ханзада Вильгельм басшылығымен мемлекеттік министрлер болды. Биліктегі монарх және ішінара принц Вильгельм Августаның салыстырмалы түрде либералды қонақтар таңдауына наразылық білдірді. Вильгельм бұл мәселеде әрдайым ықпал ете алмады, өйткені ол көбінесе Кобленц қамалында болмады. Кобленцте Августа 1856 жылдан бастап Рейннің сол жағалауында серуендеуге арналған саябақ, Rheinanlagen салдырды. Осыған дейін жағалаудың тек сайлау сарайы мен Рейнлахеде ғана өкілдік бөлігі болған. Сонымен қатар, ол Rheinanlagen-ді павильондармен және жаңадан отырғызылған ағаштармен жаңартты. Августа алғаш рет кедейлерге көмектесетін немесе оларға күтім жасайтын ұйымдарды ірі көлемде қолдады. Олардың қатарында Вейтерсбургтегі Мейірімділік бауырларының католик ордені және Кайзерсвертер Диакониясы болды. 1850 жылы ол Евангеликалық әйелдер қауымдастығының (Evangelischen Frauenvereins) қамқоршысы болды, ал екі жылдан кейін Католик әйелдер қауымдастығының (Katholischen Frauenvereins) де қамқоршысы атанды.

Балалардың некелері

Аугуста 1856 жылы либералды саналатын Баденнің Ұлы герцогы Фредерикке қызы Луизаның үйленуіне бастама берді. Екі жыл өткен соң ол Ұлыбритания патшайымының үлкен қызы Викторияға ұлы Фредерик Уильямның үйленуін құптады. Аугустаның өзі осы некеге демеушілік етті және оны Пруссияның одақ саясаты тұрғысынан автократиялық Ресейден алшақтату құралы деп қарады. Оның орнына, Ұлыбритания мен Францияға жақындауы тиіс еді. Моника Виенфорттың сөзіне сәйкес, Аугустаның қайырымдылық көмегі әрқашан "дәстүрлі монархиялық қайырымдылық" саласында болды. Аугустаның осы міндеті оның әлеуметтік тобының мәртебесін көтеруге бағытталған. XIX ғасырдың соңындағы аристократия мен буржуазияның көптеген әйелдері сияқты, ол ерлермен теңдікке қол жеткізуді мақсат тұтпады.

Принц Регенттің әйелі (18581861): саяси ықпал және сәтсіздік

Фредерик Вильгельм IV бірнеше инсульттан кейін билік ете алмайтын жағдайда болғандықтан, 1858 жылы оның інісі Принц-регент болып тағайындалды. Сол жылдың күзінде Аугуста онымен бірге Берлинге оралды, бірақ өмірі бойы жиі саяхаттап, Кобленцпен байланысын сақтап қалды. Вильгельм либералды саясат ұстанған және Кобленц сарайына жиі келген министрлерді тағайындады. Аугустаның сенімді адамы Александр фон Шлейниц Сыртқы істер министрлігіне тағайындалды. Аугуста 1848 жылғы революциялық кезеңнен бері Шлейницпен жақын дос болған. Сондықтан Бисмарк оның қарсыласының "мансабына әйелдердің киімдері себеп болды" деп болжады. Алайда, тарихшы Бастиан Пейффер мұны жала жапқандық деп санайды және Аугуста жаңа үкіметтің нақты негізін қалаушы болмағанын айтады. Біргит Ашман "Аугуста Министрлігі" сияқты заманауи атауларды жаңа саяси бағытты төмендетуге бағытталған консервативті әрекеттер деп қарастырады. Сондықтан Аугуста жаңадан құрылған министрлікке көңіл білдірді. Кейбір министрлер, оның секілді, Ұлыбританиямен одақтасу ішкі саясатқа да пайдалы болады деп сенді. Американдық тарихшы Отто Пфланце айтуынша, ол "Жаңа дәуір" үкіметін "өз министрлігі" деп қарады; олардың қызметтен босатылуы Аугуста үшін үлкен қорлау болды, сондықтан ол кейін Пруссияның премьер-министрі Отто фон Бисмаркқа, оның саясаты либералды немесе консервативті болғандығына қарамастан, қарсы болды. Салыстырмалы түрде либералды кезең үш жылға жуық созылды. Бұған бірнеше себеп болды. Біріншіден, Пруссия мен Ұлыбритания арасындағы байланыстың ең маңызды тұлғасы болған Ұлыбританияның принц-консорты Альберт Саксен-Кобург және Гота 1861 жылы қайтыс болды. Сонымен қатар, Аугуста мен келіні Виктория арасындағы шиеленіс күшейді. Аугуста Фредерик Вильгельмге оның ықпалынан наразы болды. Екіншіден, Пруссия армиясын реформалау барысында Вильгельм Пруссияның Өкілдер палатасымен күрт қайшылыққа келді. Пруссия конституциялық дауының алдында ол үкіметінде консервативті тағайындаулар жасауды ойлады.

Бисмаркке таққа отырғызу және қарсылық

Осы мемлекеттік дағдарыстың ортасында Фридрих Вильгельм IV 2 қаңтар 1861 жылы қайтыс болды. Аугуста Пруссия патшайымы атанды. Оның таққа отырғызу рәсімі сол жылдың 18 қазанында Кенигсберг сарайының шіркеуінде өтті. Вильгельм патшалық тәжді киген соң, әйеліне тәж кигізді. Аугуста Пруссия тарихында тәж киген екінші патшайым болды; оған дейін 1701 жылы Кенигсбергте осындай рәсімге тек Ганновердің София Шарлоттасы ие болған. Күйеуі мен Өкілдер палатасы арасындағы қақтығыс күшейген кезде Аугуста мен Вильгельм Отто фон Бисмаркты премьер-министр етіп тағайындауға қарсы сөйлесуге тырысты. Ол оның біріктіруші және келісімге келтіруші күштің болуына сенбеді және оның ішкі саяси дауды одан әрі қыздыруын күтті. 1864 жылы ол Бисмарктың "кейде сөздері мен істерінің дұрыстығына күмән тудыратын қатаң принципті және бейсақтық танытқан адам" екенін анықтады. Аугуста Бисмарктің Франкфурт Бундестагына елші ретінде келуін дипломатиялық тұрғыдан қабылдамайтын болды. Оның жасырын билік құмарлығымен ол пруссиялықтардың неміс конфедерациясындағы достық үкіметтерге деген сенімсіздігін оятты. 1862 жылғы Пасхада патшайым күйеуіне Бисмарктың премьер-министр болу мүмкіндігі туралы 18 беттік меморандуммен ескертті. Вильгельм 1862 жылдың қыркүйегінде оның кеңесін елемеді. Тақ мұрагері Фридрих Вильгельм оның шешімін былай түсіндірді: "Кедей ана, оның өмірінің жауының тағайындалуы оған қаншалықты ауыр соққы болады". Бисмарк өз кезегінде Вильгельмге ықпал еткені үшін Аугустаны жек көріп, оның әрекеттерін әйелдердің іс-қимыл еркіндігінің шегінен тыс деп санады. Оның пікірінше, әйелдердің әлсіз билеушіге ықпал етуіне жол болмауы керек. Бисмарк Аугустадан басқа, тәжді ханшайым Викторияны да қауіп деп санады. Бисмарк Аугустаның міндеттемеге адалдығы мен асыл мінезін мойындаса да, Викторияда мұндай қасиеттердің жоқтығын айтты. Бисмарк пен оның жақтастарының пікірінше, Аугуста сарайдағы саяси лагерьге қарсы болды. Сондықтан Бисмарк партиясы Аугустаға, ағылшын фракциясының ең көрнекті өкілі ретінде, ашық сынады. Осылайша олардың үкіметтің реакциялық және сыртқы саясатын сынауына күмән тудыруға тырысты. Бисмарк тағайындалғаннан кейін де Аугуста күйеуіне кеңес беруге тырысты. Осы мақсатта ол Франц фон Роггенбахпен байланысын күшейтіп, Баден-Бадендегі бұрынғы Баден сыртқы істер министрімен жиі кездесті, онда ол емделу үшін болды. Аугуста сияқты Роггенбах та Бисмарк саясатын сынады. Роггенбахпен кеңесе отырып, ол Вильгельм I-ге саяси меморандумдар жазды. Бисмарк патша оның кеңесін орындамаса, Аугустаны жауапты деп есептеді. Мұндай жағдайларда ол патшамен таңғы астан бұрын оған қарсы айла-шарғы жасаған. Бисмарк айтуынша, оның саяси қарсыластары Аугустаның айналасында қалыптасады, соның ішінде тәжді ханшайым Виктория және оған қарсы болған сарай фракциясының барлығы. Кейінгі жылдары Бисмарк патшайымды өзінің интригаларымен оның қызмет атқару қабілетін және денсаулығын құлатқаны үшін айыптады.

Милитаризмге және неміс соғысына деген көзқарасы

Аугуста Пруссияның басшылығымен Германияның ұлттық бірігуін қолдады. Алайда, королева бірлікті бейбіт жолмен қамтамасыз етуді қалады және 1864, 1866 және 1870–1871 жылдарғы Германияның үш біріктіру соғысын айыптады. Сондықтан Карин Файерштейн Прассер Аугустаны бейбітшіл ретінде сипаттайды. Біргит Ашманн осы бағалауды королева Аугустаның бағыныштылығында болған және монарх ерекше қолдаған 4-ші гвардиялық гренадер полкіне сілтеме жасай отырып, дұрыс тұрғыдан қарастырады. Дегенмен, Ашманн либералды саяхатшылардың көпшілігінен айырмашылығы, Аугуста тіпті әскери жеңістер кезінде де патриоттық құштарлық танытпағанын атап өтеді. Ол Бисмарктің сыртқы саясатына қатысты сын көзқарасын сақтап қалды. Әсіресе 1866 жылғы Аустрия-Пруссия соғысына дейін ол түрлі сарайларға жіберген хаттары арқылы дипломатиялық аралыққа түсуге және әскери шиеленістің өршуіне жол бермеуге тырысты. Аугуста әсіресе Австрияға қарсы соғыстың қолайсыз бағытқа бұрылуынан қаушады. Ол Пруссияның әскери қақтығыс кезінде Наполеон III-нің жақсы ниетінен пайда көретінін, ал одан әлсіреген жағдайда тәуелділікке түсетінін айтты. Королева британдық королева Викториядан да араласуды сұрады. 1866 жылдың мамыр айынан бастап ол дипломатиялық шаралардан бас тартты. 1866 жылғы соғысқа дейін Аугуста Вильгельм тағы да Бисмаркты қызметтен босатуға көндіруге тырысты. Виктория, Фридрих Вильгельм және Баденнің Ұлы герцогы Фридрих I да Пруссия монархына осындай қадам жасауға кеңес берді. Алайда Вильгельм премьер-министрінің жанында қалды.

Қайырымдылық қызметі

XIX ғасырда қайырымдылық көмегі принцессалардың дәстүрлі қызметі саналды. Көптеген суреттерде ол ұйымның белгісімен суреттелген. Оның бастамасымен бірнеше ауруханалар ашылды, соның ішінде қазірге дейін бар және неміс хирургия қоғамының бас кеңсесі болып табылатын Лангенбек-Вирхов үйі. Хирург Бернхард фон Лангенбек қайтыс болғаннан кейін Аугуста үкіметтен және өз қаржылық көмегінен осы қоғамға өз жұмыс орнын құруға қол жеткізді. Аугуста 1865 жылы жаңадан құрылған Луиза орденін ұйымдастыруға да қатысты. Бұл сыйлық негізінен жараланғандарға күтім көрсеткен немесе зардап шеккен әскерлерге қаржы жинаған әйелдерге берілді. Аугуста католик әйелдерінің де марапатталуын қамтамасыз етті және көптеген үміткерлерді корольге ұсынды. 1866 жылы ол жараланған және ауырған әскерлерге көмек көрсету үшін Vaterländischer Frauenverein (Отандық әйелдер қауымы) ұйымын құрды.

Мәдениет шайқасын сынға алу

Императрицаның католиктік дінмен саяси қарым-қатынасы 1871 жылдан кейін ерекше рөл атқарды: Император сияқты протестанттық дінге жататын Августа, Папаға адал саяси қозғалыс – Ультрамонтанизмді 1850 жылдардан бері католик халқының адалдығына зиян келтіретінін көрді. Тарихшы Каролина Галмның сөзіне қарағанда, Августа католиктерді протестанттық билік әулетімен келістіруге тырысты. Мысалы, 1870 жылы қазан айында католиктер көп тұратын Оңтүстік Германияда Августа күйеуіне Папаның құқықтарын дипломатиялық жолмен қолдауды ұсынды. Бұған Италия Корольдігі әскерлерінің бұрынғы тәуелсіз Папалық мемлекеттерді басып алуы себеп болды. Императрица Бисмарктің Културкампф саясатындағы католиктерге қарсы тұруын дұрыс емес деп санады. Ол 1869 жылғы Бірінші Ватикан кеңесінің мазмұнымен келіспесе де, орташа католик күштерімен келісімге келуге болатынына сенді. 1872 жылы ол Вильгельмге «шүкіршілік саяси жағдай туралы» арнайы жазылған меморандум жіберді. Ол осы құжатта одан «католик шіркеуін тыныштандыруға, жоғалған сенімді қайта орнатуға және қарама-қайшылықтардың қатыгездігін мүмкіндігінше азайтуға» шақырды. Августа католик халқы үшін бірнеше рет билік пен императорға жүгінді. Мысалы, 1872 жылы ол Филипп Кременцтің Вармия епископы лауазымында қалғанын қолдады. Мәдениеттанушы Андреа Микке Серин 1875 жылғы қауымдар заңының жұмсаруын Августаның ықпалымен байланыстырады. Заң Пруссиядағы католик монастырлық ордендерін жабуды жалғастырса да, таза медбикелік ордендерін одан алып тастады.

Бисмаркпен қақтығыстың шыңы

1877 жылы Бисмарк императордан өзін қызметтен босатуды сұрады, себебі Аугустамен және оның төңірегіндегілермен келіспеушіліктер жалғасып жатты. Вильгельм оған бірнеше апталық демалыс берген соң, Бисмарк бірнеше баспасөз мақалаларын жариялады, онда ол отставкаға кету жоспарына негізінен императрицаны кінәлады. Бисмарк туралы өмірбаян жазған Кристоф Ноннның пікірінше, императорлық канцлер монархқа ықпал ету үшін сарайдағы бірнеше тұлғалармен бәсекелесті. Мұнда патшайым мен императрицаның ерекше рөлі болды. Өзінің айтуынша, Бисмарк монархқа олардың ықпалына қарсы тұруға үнемі мәжбүр болды. Америкалық тарихшы Джонатан Штайнберг Бисмарктің жаулықтарын балалық шақтағы психологиялық жарақаттармен байланыстырады. Оның үстемдік танытқан, суыққан анасынан ол әйелдерге деген жек көру сезімін дамытты және әлсіз күйеулерін басып тастаған әйелдерден қорқыныш сезінді. Вильгельмге өзіне сенімді көрінген Августа Бисмарктің жау образына сай келді. Сонымен қатар, Штайнберг императрицаны Бисмарктің империядағы саяси жағдайына оң ықпал ететін фактор деп санайды. Аугустамен болған жанжал императорды кешірімдірек етіп, канцлердің саяси талаптарына бойын үйіруге дайындығын арттырды.

Рейхс канцлеріне жақындау

Католик Орталық партиясы 1878 жылғы рейхстаг сайлауында дауыс жинағандықтан, Бисмарк Културкампфты тоқтатуға мәжбүр болды. Аугуста бұл жеңісті Бисмаркқа қарсы жеке жетістік деп санады. Көп ұзамай императрица Бисмаркке жақындаса бастады. Мұның себебі, бір жағынан, Берлин конгресіндегі оның сыртқы саясаттағы жетістіктеріне деген құрмет еді. Аугуста енді императорлық канцлерді "талантты мемлекет қайраткері" деп сипаттады. Бисмарк рухында ол Вильгельмді Ресейсіз Австриямен екіталай одақ құруға ынталандырды. Екінші жағынан, ол енді Бисмаркты немересі, болашақ неміс императоры Вильгельм II-ні мемлекеттік жұмысына дайындауға лайықты адам деп есептеді. Аугустаның өмірбаяуын жазған Карин Фейерштейн Прассердің айтуынша, Аугустаның Бисмаркке деген жақындасуы оның саясатына емес, отбасы ішіндегі шиеленіске байланысты болды. Императорлық канцлер сияқты, ол ұлы Фредерик Вильгельмді болашақ билеуші ретінде принц Вильгельмге қарағанда кем жарамды деп санады. Ол мұрагер ханзадаға императорлық лауазымға қажетті зиялы қабілеттері мен саяси бейілділігі жетіспеді деп есептеді. Аугуста мен Бисмаркты әсіресе Викторияның Фредерик Вильгельмге деген ықпалын азайтуы алаңдатты. Сондықтан екеуі де саяси үміттерін принц Вильгельмге арнады. Оқуын аяқтағаннан кейін, принц анасы Викториямен жақсы қарым-қатынаста болмағандықтан, әжесі мен әпкесі Луизаға да жақындады.

Өмірінің соңғы жылдарында жыл сайынғы саяхаттары және саяси белсенділігі

Аугуста Берлин сарайынан жиі қашып жүретін. Ол жылдың жартысын ғана Берлинде өткізді. Мамыр айында ол көбінесе Баден-Баденге емделуге барып тұратын. Одан кейін маусым айында Кобленцке барып, қайырымдылық және әлеуметтік жұмыстармен айналысты. Содан ол кейде қызы Луизаны Баденнің Карлсруэ қаласына баратын немесе күйеуі де саяхаттайтын Бад-Эмстегі шипажайда емделтіп тұратын. Күзде Аугуста тағы да Баден-Баденде немесе Констанц көліндегі Майнау аралында болады. Ал қысқы маусымды қарашадан сәуірге дейін Берлинде өткізетін. Императрицаның өзі көп жыл бойы дене мүшелерінің ауруларына (соның ішінде ревматизмге) шалдығып, 1881 жылғы маусымда Кобленцте құлап ауыр жарақат алды. Осыдан кейін ол таяққа және мүгедектер коляскасына тәуелді болды. Дегенмен, Аугуста саяси өмірге қатысуын жалғастыруға және католиктерге демеу болуға тырысты. Осы үшін ол, басқа нәрселермен қатар, қаржылық көмекке де сүйенді. 1888 жылдың 9 наурызында күйеуі қайтыс болғанда, Аугуста Ескі сарайда болды. Содан кейін 99 күн өткен соң, 15 маусымда, Фридрих III таққа отырған ұлы көмей қатерлі ісігінен қайтыс болды. Осының нәтижесінде оның сүйікті немересі Вильгельм II Пруссия патшасы және Германия императоры атанды.

Өлім және мұра

Аугуста 7 қаңтар 1890 жылы 78 жасында 1889–1890 жылдардағы тұмау пандемиясы кезінде Ескі сарайда қайтыс болды. Ол бастапқыда Берлиннің тарихи орталығы және қала орталығы – Миттедегі Унтер-ден-Линден бульварындағы Ескі сарайда көпшілікке қойылды, ал кейін күйеуінің қасында Шарлоттенбург сарайындағы мавзолейге жерленді. Оның өсиеті бойынша Аугуста қоры, басқа да қайырымдылық ұйымдары (әсіресе Берлин мен Кобленцте) және Кобленцтегі Рейн жағалауы қаржылық көмек алды.

Бисмарк және оның айналасы

Бисмарк 1848 жылғы революциядан бері Августамен жақсы қарым-қатынаста болмағандықтан, ол өзінің "Ойлар мен естеліктер" атты автобиографиясында императрицаның жағымсыз бейнесін жасады: ол I Вильгельмге зиянды әсер етті және француз және ағылшын мәдениетіне деген симпатиясының арқасында патриот емес еді. Бисмарк оны француз елшілігіне мемлекеттік құпияларды өткізген "сатқын" деп жалған айыптады. Олардың бейбітшілдік көзқарасы шындыққа сай емес еді, ал олардың интригалары оған мемлекеттік істерді жүргізуді қиындатты. Пруссияның премьер-министрі және императорлық канцлер императрицаға "қарама-қарсылыққа бейімділік" танытты: ол консервативті бағытқа бұрғанда, либералды топты қолдауға тырысты. Ал егер ол либералды әрекет етсе, императрица консерваторлар мен католиктердің жағына шығатын еді. Бисмарк Августаның тек "Жаңа дәуір" деп аталатын кезеңде Пруссия үкіметіне қарсы болмағанын ойлады. Осы кезеңде ол министрлік сайлауында үстемдік танытты. Тарихшы Петра Вильгельми Бисмарк Августаға "біршама әділетсіздік жасады" деген қорытындыға келді. Монарх оның саясатына қарсы негізгі "қарама-қарсылық рухымен" әрекет етпеді, керісінше, рейхс-канцлерден айырмашылығы, салыстырмалы түрде либералды және діни төзімді болды. Бисмарктен басқа, Саксен-Кобург және Гота герцогы Эрнест II өзінің немере інісі, император және мұрагерлік ханшайым Викторияның ықпалына қарсы шықты. "Әйелдер саясатын" ескере отырып, ол "немістерге қарсы және зиянды" әрекеттерден сақтандырды.

Жарияланған беделі

Алайда, жалпы алғанда, 19-ғасырда Аугустаның саяси әрекеттерінің тиімділігі Бисмаркпен болған қақтығысына байланысты төмен деп бағаланды. Пікірлер олардың монархиядағы өкілдік рөліне бағытталды. Басқа ханшайымдар сияқты, ол да қалыптасқан рөл үлгісіне сәйкес болуға тиіс болды, яғни қайырымдылық жұмыстары мен корольдік өкілдік саласында белсенді болу керек, соңғысы, әсіресе, Вильгельмнің соғысқа байланысты қатыспаған кезеңдерінде. Замандастарының пікірінше, Аугуста бұған толыққанды жарамды болған жоқ. Ол көптеген Vaterländischer Frauenverein-нің демеушісі болғанмен, жарақат алғандарға көмектесуден басқа, көп жағдайда жұртшылықтан тыс қалды. 1867 жылдың 27 шілдесінде Illustrirte Zeitung газеті Аугустаның отбасылық өмірге шегініп кетуін сынады. 1848–1849 жылдардағы төңкеріске дейін ол әлі де «Берлиндегі сарайдың жарқын тұлғасы» болды. Бірақ қазір ол көбінесе «отбасылық өмірдің тыныш шеңберінде жасырынып» жүреді және Берлин сарайының өміріне енді қатыспайды. Оның орнына, ол «жылдың көп бөлігін резиденциядан тыс, Кобленцтегі сүйікті үйінде немесе қызымен бірге Карлсруэде, немесе әдеттегі емделу орындарында өткізді». Сондай-ақ, ол елордада монархқа лайықсыз бейтараптықпен пайда болды, яғни әлеуметтік статусын жеткілікті түрде көрсетпеді деген сын да болды. Катрин Фейерштейн Прассердің сөзіне қарағанда, Аугуста өмірінде Кобленцтен тыс жерде танымал болған емес. Тарихшы мұны Аугустаның пруссиялық элитамен тығыз байланыс орнатудағы қиындықтарына байланысты деп санайды. Екінші жағынан, оның француз тілінде сөйлеуі және жазуы да қызығушылық тудырды. Бұл империя құрылған кезде неміс сарайларында кең таралған практика емес еді. Тарихшы Герд Генрихтің пікірінше, Аугуста замандастары арасында «нағыз даулы тұлға» болды. Бір жағынан, оның тәж мұрагері мен қызы Луизаның тәрбиесіне әсері оң бағаланды. Олардың ханшайымдық мінез-құлқы мен әдеп-ғұрыптары кейде орынды деп есептелді; екінші жағынан, Аугустаның тітіркенуі мен көңіл-күйінің өзгеруі жағымсыз бағаланды. Оның Веймарлық ықпалына байланысты зиялылығы мен көркемдікке бейімділігі салыстырмалы түрде экономды Хогенцоллерн сарайында орынсыз көрінуі мүмкін еді. Георг Вагнер Кёраның айтуынша, Аугустаның қайырымдылық әрекеттері Пруссияға халықаралық аренада бедел әкелді. Оның басқа патшалық үйлермен дипломатиялық байланыстары оны көпшілік алдында соғысқа қарсы күш ретінде көрсетті. Бірақ ол империядағы немересі Аугуста Викторияның танымалдығына жете алмады. Вильгельм II-нің әйелі тіпті неміс буржуазиясының арасында да құрметке ие болды. Ал Аугуста Вагнер Кёраның бағалауынша, «династикалық дәстүрлілікке» тым беріліп қалды. Дэвид Барклейдің сөзіне қарағанда, Ваймардың ұлы герцогтық отбасынан шыққан жоғары аристократиялық тегін баса көрсету арқылы ол өзін шеттетіп алды. Ханна Пакула Аугустаның теріс бейнесіне оның жеке басын кінәлі деп санайды. Огуста зиялы және білімді болғанымен, «ешкім оған қарсы болса шыдамады». Оның сарайдағы шараларға белсенді қатысуы сынға ұшырады. Мысалы, Бельгия королі Леопольд I оған Рейн аймалына деген құштарлығын еске түсіретін «Рейннің айдауы» деген лақап ат берді. Пруссияның Рейн провинциясында және әсіресе Аугустаның ұзақ жылдар бойы тұрған резиденциясы Кобленцте императрицаның рөліне оң көзқараспен қарады. Тарихты оқытушы Марко Зервас «протестант Гогенцоллерндер мен Вильгельмге қатысты католик халқының шынайы құрметі» Аугустаның көпшілік арасындағы танымалдығына байланысты деп санайды. 1890 жылы оның қайтысымен байланысты Кобленц қаласы «Кайзерен Августа в Кобленце. 1850–1889» атты естелік басылым шығарды. Бұл еңбек Рейн аймағын Пруссия мемлекетіне біріктірудегі олардың жұмысына заңнама мен әкімшіліктен гөрі үлкен рөл берді.

Эпонимдер мен ескерткіштер

Тарихшы Алекса Гейстхёвельдің сөзінше, императрицаның есімі оның қайтысынан кейін көп ұзамай маңыздылығын жоғалтты. Оның құрметіне көшелерге, қыздарға арналған орта мектептерге және Берлиндегі Кайзерин Аугуста ауруханасына ат берілді. Дегенмен, оған арнап тек "бірнеше ескерткіш" орнатылған. Гейстхёвель 19 ғасырда билік етпеген монархқа ескерткіш қоюдың сирек кездесетін жайт екенін атап көрсетті. Пруссия патшайымдарының арасында Аугуста Мекленбург-Стрелицтің Луизасынан кейін Берлинде оған ескерткіш орнатылған екінші патшайым болды. 1891 жылы "Комитет" императрица Августа ескерткішіне қаржы жинауға шақырды. Нәтижесінде, 1895 жылы Опернплацта (қазіргі Бебельплац) отырған мүсін ашылды. Тарихшы Хельке Рауш Аугуста ескерткішінің "монархиялық өкілдік аймағының ортасында" орнатылуын "саяси мақсатта пайдалану әрекеті" деп түсіндіреді: Германия империясының құрылғанына 25 жыл толуына арналған тойлар жақын болғандықтан, Берлин қалалық кеңесінің бұрынғы басшысы Альберт Штрик ескерткіште сөйлеген сөзінде Аугустаны Вильгельм I, генералдар мен мемлекет қайраткерлерімен қатар Германия империясының бейнесі ретінде қарастыруды ұсынды. Оның сөзіне қарағанда, императрица жас қыздарды медбике болып оқытып, Германияның бірігу соғыстарында жараланған ерлерге күтім жасауға тәрбиелеген. Рауштің пікірінше, замандастары Аугустаны қайырымдылық саласында әйелдердің "міндеті мен құрбандыққа дайындығының" үлгісі етіп алды. 1928 жылы Монбижоу сарайының паркіне көшірілген императрицаның ескерткіші Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қирады. Баден-Баденде қалалық кеңес мүсінші Джозеф Копфке императрица Августаға ескерткіш жасауды тапсырды. Бюст 1893 жылы ашылды және императрицаның қаладағы шипажайларда жиі болып тұруын еске алу мақсатында орнатылды. 1893 жылы олардың тұрғын қаласы Кобленцте Бруно Шмиц жеңіске жеткен ескерткіш салуға арналған сәулеттік конкурс жарияланды. 1896 жылы ол мүсінші Карл Фридрих Мостпен бірлесіп Императрица Августа ескерткішін салдырды. Кешеннің ортасында билеушінің мүсіні тұр. Ескерткіштің артында балдахин орналасқан. Бұл әшекейлер Аугустаның Қызыл Крестке және Кобленц қаласына деген адалдығын көрсетеді. Кельн қаласында 1897 жылдан бастап Кайзер Вильгельм сақинасында императрицаға арналған тағы бір ескерткіш жоспарланып, салынып аяқталды. Конкурс бүкіл ел бойынша жарияланды және құны 60 000 маркамен шектелді. Таңдау Франц Дорренбах және Генрих Стокман мүсіншілеріне түсті. Олар 1903 жылы императрицаның отырған мармар мүсінін аяқтады.

Суретті бейнелеу

Аугуста көрнекі бейнелерді үгіт құралы ретінде пайдаланды. Бірақ буржуазиялық құндылықтарға қарсы, ол көбінесе өзін I Вильгельмнің әйелі ретінде бейнелеуге жол бермеді. Оның орнына ол өзін тәуелсіз монарх ретінде көрсетіп, билеушінің дәстүрлі бейнесін сақтады. Сонымен қатар, ол суреттерінде сол кездегі әскеришілдіктен алшақтады. Вагнер Кёраның сөзіне сәйкес, ол көшірген 1871 жылғы ағаш өрнегі осы тұрғыда типикалық. Суретте ол медальонға Қызыл Крест белгісін тағып отыр. Екі жаралы әскер оны екі жағынан қоршап тұр. Медальонның астында Қызыл Крест пен құлпынайы бар періште бейнеленген. Бір жағынан, сурет Аугустаның соғыс жаралыларына көмек көрсетуді қолдайтынын көрсетеді. Жоғарыда Германия империясының, Эльзас пен Лотарингияның нышандары жаңа құрылған Эльзас-Лотарингия империялық мемлекетіне сілтеме жасайды; Аугуста осылайша жеңіске жеткендей көрінеді. Адольф Мензель Аугустаны «I Вильгельм корольдің армияға аттануы, 31 шілде, 1870 жыл» атты суретінде бейбітшіл ретінде бейнеледі. Франко-прусс соғысы басталғанда, ол қайғымен ақ мата шарфын бетіне басады. Ол соғысты құптаған көпшілікке қарама-қарсы келеді. Вагнер Кёра атап көрсеткендей, суретте нақты тарихи жағдайда болмаған, бірақ Аугустаның бейбітшіл көзқарасын күшейткен Қызыл Крест тулары көрінеді.

Зерттеу

Соңғы 20 жыл ішінде ғана зерттеулер Аугустаға қызығушылықты күшейтті. Осыған дейін Бисмарк қалыптастырған императрицаның бейнесі көбінесе сақталды. Әртүрлі жариялымдарға қарамастан, жалпыға қабылданған ғылыми биография әлі де жоқ. Атап айтқанда, көбірек деректерге негізделген мамандар Бисмарктің императрица туралы айтқандарын күмәндандырып қарастыруда. Тарихшы Моника Виенфорт 2018 жылы «Аугустаны зерттеу» дерлік жоқ екенін айтты. Бауэр хаттарды Аугустаның саяси оқиғаларға қатысуына мүмкіндік берген жалғыз маңызды құрал деп санайды. Вильгельм мен Аугуста арасындағы сақталған хат алмасу шамамен 5800 хаттан тұрады және монархтар арасындағы қарым-қатынастың маңызды көзі саналады. Аугуста басқа князьдармен қатар мемлекеттік қайраткерлермен, офицерлермен, ғалымдармен және жазушылармен де хабарласып тұрды. Бауэрден басқа, Каролина Галм да хат алмасуды талдауға қатысты. Ол әсіресе Вильгельм мен Аугустаның хат алмасуына қызығушылық танытады. Осы арқылы Галм «екі жұбайдың арасында саяси ынтымақтастық болған-жоқпын, болса, ол қандай болды» деген сұраққа жауап табуды көздейді. Галмның сөзіне қарағанда, «саяси көзқарастас топ мүшелерімен» хат алмасу да Аугустаның саяси хаттар желісінде маңызды рөл атқарды. Басты мәселе – британдық королева Виктория немесе Баденнің ұлы герцогы Фридрих II сияқты тұлғалар оны маңызды саяси одақтас ретінде қабылдады ма, әлде неміс императорына жақын «келісімдер жасаушы» ғана деп қарады ма?