Кіріспе

Фриц Моравец (1922–1997) – австриялық таушы және жазушы. Ол ең белгілісі Қарақорым қатарындағы көптеген экспедицияларымен, онда ол Гашербрум II (8 034 м, 26 358 фут) тауына алғашқы қарқынды шабуылға қатысқандығымен танымал. Моравец Глокнер Капрун таушылық мектебінің негізін қалаушы болды.

Өмір

Фриц Моравец 1922 жылғы 27 сәуірде Австрияның Вена қаласындағы Фаворитен ауданының оныншы бөлімінде дүниеге келген. Мотор механикінің шәкірті болғаннан кейін, ол Вена Техникалық университетінде машина жасау мамандығы бойынша оқыды. Тауға деген сүйіспеншілігін әкесінен алған, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста Доломиттердегі әскери тау нұсқаушысы болған локомотив жүргізушісі еді. 1942 жылы Моравец Екінші дүниежүзілік соғыста Кавказдағы тау бөлімдерінің бірінде қызмет етті. 1946 жылы соғыстан кейін Австрияға оралғаннан кейін Моравец психология және педагогиканы оқып, құлып жасау мектебінде мұғалім болды. Бос уақытын Гесэузе сияқты тауларда жасөспірімдер тобымен өткізіп, альпинизм курстарын жүргізді. Моравец мұзға қарумен көтерілуге маманданған. 1950 жылдан кейін ол Батыс Альпі тауларына көтеріле бастады, ал 1954 жылы алғаш рет Гималай тауларына, Сайпалға шықты. 1956 жылғы 7 шілдеде Йозеф Ларх және Ханс Вилленпартпен бірге Гашербрум II шыңына көтерілді. Келесі жылдары ол Шпицберген, Дхаулагири және Африкаға көптеген экспедицияларға қатысты. Біраз уақыт бойы Моравецтің Гашербрум II-ге көтерілуі күмәнді болды, өйткені ол шыңдағы суреттерде көрінбеді. 1995 жылғы 25 қыркүйекте Вена қалалық үйінде өткен Гималай тауларына арналған лекцияда Моравец былай деді:

1959 жылы Моравец Австрия экспедициясын Дхаулагириге жетекшілік етті. 1959 жылғы 27 мамырда команда шыңға жақындағанда, нашар ауа райына байланысты мақсатына 300 метр жетпей кері қайтуға мәжбүр болды. Шыңға көтерілу әрекеті сәтсіз аяқталғанымен, Моравецтің командасы жолды дайындады және келесі жылы швейцариялық экспедиция қолданатын солтүстік-шығыс қырқадағы бағытты анықтады. 1962 жылы Моравецке Нидерланд Гималай экспедициясына қатысу туралы ұсыныс түсті. Сол кезде оған альпинизм мектебін құруды сұраған табиғат зерттеушілері де келді. Моравец соңғы жобаны таңдады және көп ұзамай Глокнер Капрун альпинизм мектебін құрып, трица жыл бойы оның директоры болды. Ол 10-13 жастағы балаларға арналған оқу бағдарламаларын жасады, олар әлі де бүкіл әлемде танымал. Моравец 1997 жылғы 17 наурызда Венада қайтыс болды. Ол Хайцингер зиратында жерленген. Оның өлімінен кейін альпинизм мектебі оның құрметіне Фриц Моравец жоғары тау мектебі деп аталды.