Кіріспе

Австриялық альпинист және жазушы (1912–2006)

Генрих Харрер (; 6 шілде 1912 – 7 қаңтар 2006) – австриялық альпинист, саяхатшы, жазушы, спортшы, географ және СС сержанты. Ол Альп тауларының «соңғы қиындығы» деп саналған Эйгердің солтүстік беткейіне алғашқы болып шыққан төрт адамнан құралған альпинисттер тобының мүшесі болды. Үндістанның Гималай тауларындағы экспедиция кезінде Харрер мен оның тобы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан британдық әскерлерге ұсталды. Ол Тибетке қашып, 1951 жылға дейін онда тұрды және ешқашан жауынгерлік қимылдарға қатыспады. Ол «Тибетте жеті жыл» (1952) және «Ақ өрмекші» (1959) кітаптарын жазды.

Ерте өмір

Генрих Харрер 1912 жылғы 6 шілдеде Австрияның Хюттенберг қаласында, Каринтия штатының Санкт-Вейт-ан-дер-Глан округінде дүниеге келді. Оның әкесі Йозеф Харрер пошта қызметкері болған. 1933-1938 жылдары Харрер Грацтағы Карл Франценс университетінде география және спортты оқыды. Харрер ATV Graz студенттік корпорациясының мүшесі болды. 1935 жылы Харрер 1936 жылғы Гармиш-Партенкирхендегі Қысқы Олимпиада ойындарында альпілік шаңғы спортынан жарысуға шақырылды. Алайда, Австрияның тау шаңғысы командасы шаңғы жаттықтырушыларының кәсіби статусына байланысты туындаған дауға байланысты бұл жарыстан бас тартты. Осының салдарынан Харрер қатыспады. 1937 жылы Харрер Зелл-ам-Сиде өткен студенттердің әлем чемпионатында таудан сырға түсу жарысын жеңіп алды.

Айгердің солтүстік беті

Тауға өрлеу Харрердің шын құмарлығы еді. Ерекше бір табысқа қол жеткізу оған Гималай экспедициясына қатысу мүмкіндігін беретінін білген Харрер және оның досы Фриц Каспарек Швейцариядағы Эйгердің (3967 м, 13025 фут) солтүстік беткейіне ең бірінші болып көтерілуді көздеді. Дәл тік қабырға, "Ақ жәндік" деп аталатын мұздық алаңымен бірге, көптеген адамның өмірін алған еді; тіпті Берн билігі оған көтерілуге тыйым салған. 1938 жылдың шілдесінде университеттегі соңғы емтихандарын тапсырғаннан кейін Харрер мен Каспарек Эйгердің етегіндегі Клейне-Шейдегге сапар шегіп, көтеріліс бастады. Таудың ортасында Харрер мен Каспарек Германиядан келген Людвиг Вёрг пен Андерл Хекмайрмен кездесті. Төртәүі қалған жолды тәжірибелі Хекмайрдың басшылығымен бір команда ретінде аяқтауға келісті. Эйгердің солтүстік беткейіне алғашқы көтеріліс туралы итальяндық альпинист Рейнхольд Месснер: «Тау өрлеу тарихындағы мағыналы сәт және үлкен сенсация, себебі бұл беткейде бұрын бірнеше альпинист қаза тапқан», – деп сипаттады. Бұл жаңалық әлемді дүркілдетті және Харрердің 1959 жылы жарық көрген «Ақ жәндік» кітабында кеңінен баяндалған.

Нацистердің қатысы

1996 жылы ORF редакторы және кинорежиссері Джеральд Лехнер американдық архивтерден Харрердің 1933 жылғы қазан айында Штурмбаттафлинге (SA) қосылғандығын көрсететін мүшелік картасын тапты. 1938 жылғы наурызда Австрияны Германия аннексиялағаннан кейін, ол 1 сәуірде Шутцштаффельге (СС) қосылды. Ол Oberscharführer (сержант) шеніне ие болды және 1 мамырда нацистік партияға мүше болды. Эйгердің солтүстік беткейіне шағылысқаннан кейін, төрт альпинист Адольф Гитлермен кездесіп, суретке түсті. Харрер кейінірек өзінің СС формасын бір рет ғана кигенін, ол әйгілі зерттеуші және ғалым Альфред Вегенердің қызы Шарлотта Вегенерге үйленген күні болғанын айтты.