Кіріспе

Dungeons & Dragons-тың айдаһар құдайы

Жұлдыздар мен айдаһарлар

Персонаж алғашқы қосымшасы, Грейхокк (1975) кітабында Гари Гигакс және Роб Кунц арқылы ойынға енгізілді. Бұл кітапта ол тек "Аждаһа патшайымы" және "Хроматикалық аждаһар" деп белгілі болды. Ол сипатталған, бірақ әлі жеке есімі болған жоқ.

Жоғары деңгейдегі Dungeons & Dragons

Персонаж 1977 жылғы "Монстрлар нұсқаулығының" алғашқы басылымында кездеседі. Бұл кітапта Хроматикалық айдаһарға "Тиамат" деген жеке есім берілген және ол "Төртінші тозақтың бірінші қабатын" билейді, онда ол барлық зұлым айдаһарларды тудырады. Тиамат, Хроматикалық Аждаһа, Зұлым Аждаһарлар патшайымы, "Dragon" журналының 38-шы санында (1980) одан әрі сипатталған. "Deities & Demigods" (1980) кітабының бірінші басылымында ол Вавилон құдайы Мардук туралы жазбада ("Тиаматпен болған шайқастары аңызға айналған."), ресми түрде Вавилондық Тиаматпен байланыстырылған. Тиаматтың Төртінші тозақтың бірінші қабаты – Авернусқа билеуші ретіндегі рөлі Эд Гринвудтың "Төртінші тозақтың бірінші бөлігі" атты мақаласында ("Dragon" журналының 75-ші саны, 1983 жыл) егжей-тегжейлі сипатталған. Тиаматтың сыртқы жазықтықтағы рөлі "Жазықтықтар нұсқаулығының" (1987) алғашқы басылымында егжей-тегжейлі баяндалған. H4 модулі "Қан тастың тағы" (1988) Баһамут ойыншы кейіпкерлеріне Оркустың таяғын "Тиаматтың, қараңғылық патшайымының жүрегінен шыққан қара және лас қанға батырып" ғана жоюға болатынын айтады, бірақ Тиамат өлтірілсе, таяқ та қазіргі жазықтықтан ғасырлар бойы алынып тасталады, бірақ соңында қайтадан пайда болады.

Advanced Dungeons & Dragons 2nd edition (Қорқытқыштар мен айдаһарлар 2nd edition)

Тиамат "Жаратылыс мифологиясы" (1992) кітабында құдай ретінде егжей-тегжейлі сипатталған. Кейін Тиамат түпнұсқа Дракономикон (1990) кітабында, "Ұмытылған әлемдер" кампаниясының құдайы ретінде толығырақ сипатталды. Тиамат "Cult of the Dragon" (1998) кітабында да сипатталған. Оның "Планескап" кампаниясының космологиясындағы рөлі "Қасиетті жерде" (1996) еңбегінде жазылған. Тиаматтың бірнеше дракондық балалары "Spawn of Tiamat, Children of Bahamut" мақаласында, "Dragon" журналының 260-шы нөмірінде (1999 жылғы маусым) сипатталған.

Dungeons & Dragons 3-шы басылымы

Тиамат үшінші басылымға арналған алдын ала мақалада, Dragon #272 (2000 жылдың маусым айы) журналында пайда болады. Бұл ақпарат кейіннен "Жазылымдар нұсқаулығында" (2001) жарияланды. Ол сондай-ақ "Ұмытылған әлемдер" кампаниясы аясындағы "Faiths and Pantheons" (2002) кітабында да еске алынады. Тиамат "Сенімді қорғаушылар" (2000) және "Құдайлар мен жартылай құдайлар" (2002) кітаптарында құдай ретінде толығырақ сипатталған.

Dungeons & Dragons 3.5 ойыны

Тиаматтың діни қызметі және оның дракондық құдай ретіндегі рөлі осы басылымда «Дракономикон: Аждаһалар кітабы» (2003), «Толық құдайлық» (2004) және «Аждаһалардың түрлері» (2006) еңбектерінде одан әрі егжей-тегжейлі сипатталған. Тиаматтың Тоғыз тозақтағы рөлі «Фиендиш Кодекс II: Тоғыз тозақтың тирандары» (2006 ж.) кітабында қайта қарастырылған. Тиаматтың ұрпақтары «Монстрлар туралы нұсқаулық IV» (2006) және «Монстрлар туралы нұсқаулық V» (2007) еңбектерінде сипатталған.

Dungeons & Dragons 4-шы басылымы

Тиамат бұл басылымда (2008 жылы) Dungeon Master's Guide-де сипатталған құдайлардың бірі ретінде көрінеді. Ол одан әрі егжей-тегжейлі сипатталған және "Draconomicon: Chromatic Dragons" (2008) кітабында оның статистикалық көрсеткіштері келтірілген. Ол, Аждаһа Культының оны Тоғыз тозақтан Фаэрунға әкелу әрекеттерімен байланысты, осы басылымның алғашқы оқиғалық сюжеттік желісінің басты жауласы болып табылады. Оның болу мүмкіндігі "Аждаһа патшайымы" (2014) және "Тиаматтың көтерілуі" (2014) оқиғаларының мән-жайымен аяқталады. Бұл оқиғалар жаңартылып, 5-ші басылымның бес жылдығына арналған "Tyranny of Dragons" (2019) атты бір томдық жинақ ретінде қайта басылды. "Tyranny of Dragons" 2023 жылдың қаңтарында Тиаматтың суреті бар жаңа мұқабасымен жарық көрді. Аждаһаларға арналған қосымша "Физбанның Аждаһалар қазынасы" (2021) Тиамат пен Бахамуттың шығу тарихын қайта қарастырып, "Ташаның барлық нәрсенің қазандығы" (2020) қосымшасында ұсынылған Бірінші Әлем туралы мифті кеңейтті. "Физбанның Аждаһалар қазынасының" жетекші дизайнері Джеймс Уайт бұл кітаптың "миф түріндегі аждаһалар туралы толыққанды және біріктірілген теория" екенін, сондай-ақ бір аждаһаның әртүрлі нұсқаларының көп қабатты әлемде қалай байланысты екенін көрсететінін мәлімдеді. Уайт сондай-ақ, олар "асыл тас аждаһаларының шығу тарихын Бахамутпен, Тиаматпен және аждаһалардың жалпы тарихымен байланысын түсіндіру үшін жақсартып, нақтылады" деді.

Аждаһалық

Dragonlance кампаниясы аясында Тиаматтың баламасы – Тахисис, Қара Королева. Неоязық басылымдарында Оберон Зелл Рейвенхарт жариялаған кітаптар сериясы Тахисисті Dragonlance әлемінде қарастырып, оны Вавилон және Dungeons & Dragons нұсқаларындағы Тиаматпен салыстырады. Кітап жас сиқыршылар мен неоязықтарға арналған оқулық ретінде жазылған. Тахисис ізгілік пен жамандық арасындағы соғыстағы рөлі тұрғысынан сипатталады. Осы зұлымдық тақырыбының түпкілікті көзі туралы мәселе Швециядағы Лунд университетінің профессоры доктор Стефан Экманның баяндамасында тағы да талқыланады. Доктор Экман Тахисисті және басқа да фантастикалық «қара мырзаларды», мысалы, Лорд Фол мен Сауронды, Киелі кітаптағы Шайтанмен салыстырады. Ол әсіресе былай дейді: «Жоғарыда аталған қара мырзалардың бәрі де зұлымдықтың түпкілікті көзін білдірмесе де, Лорд Фол, Қараңғы және Тахисис оны білдіреді. Олардың барлығы, ең соңында, кейіпкерлер, олардың өмірлік мақсаты – соңғы қауіпті қамтамасыз ету».

Ұмытылған әлемдер

Ұмытылған әлемдер кампаниясы аясында Тиамат – шумер және вавилон мифологиясына негізделген Унтерлік пантеонның тірі қалған санаулы құдайларының бірі. Ол ерте заманда Мардукпен шайқасып, Ионың қызы – Унтердің құдай-патшасы Гилгеамды өлтірген, "Құдайлардың жауы" атанған. Ұмытылған әлемдердің 4-ші нұсқасында ол Унтерлік пантеонның жалғыз аман қалғаны, қазір көбінесе хроматикалық айдаһарлардың құдайы ретінде уақытын өткізеді. Энлил, Гилгеам және Нанна Син 5-ші басылымға оралса да, Тиамат олармен қарым-қатынас жасауға тырыспаған сияқты, драконикалық рөлін бағалап, Унтерге аса қызығушылық танытпайды.

Эберрон

Эберрон науқанында Тиамат – дракондар мен куатл бірлесіп жұмыс істеген, Хайбердің балаларын жер астына байлап қойған Жын дәуірінен келген шектелген жын-шайтан иесі. Қазір ол Аргонессен құрлығындағы Қайғы-Қасірет шұңқырында тұтқында отыр, зұлым айдаһар ұрпағын дүниеге әкеліп, түрмесін күзеткен жақсы айдаһарларды бұзады.

Шығармалық сипаттама

Тиамат қара шашты сиқыршы түрінде көрінуі мүмкін. Дегенмен, көптеген Dungeons & Dragons кампанияларында Тиамат зұлым хроматикалық айдаһарлардың бес басты патшайымы ретінде танылады. Оның әр басы хроматикалық айдаһарлардың әдеттегі түсіне (қара, көк, жасыл, қызыл, ақ) сәйкес келеді, және әр басы сол түстің өкілінің өкіметіне ие. Оның денесі түрлі-түсті айдаһар формаларының үйлесімінен және сәйкес түрлі түсті терісінен тұрады. Денесі вивернге тән қасиеттерге де ие, соның ішінде ұзын, улы тікенегі бар құйрық. Тиамат сонымен қатар аспектілері немесе кішігірім бейнелері бар алғашқы құдайлардың бірі болды. Бұл аспектілер оның хроматикалық балаларының күшті нұсқалары немесе оның өзінің бес басты түрінің нұсқалары түрінде пайда болуы мүмкін. Мұндай көп басты аспектілердің бірі Dungeons & Dragons Miniatures кеңейту жиынтығында – «Аждаһа патшайымының соғысы» шығарылды, ал толық рөлдік ойын статистикасы «Dragon Magic» кітабында келтірілген. Тиаматтың кішірек аспектісі алғаш рет «Миниатюралар нұсқаулығында» пайда болды.

Қарым-қатынастар

Көптеген басқа дракондық құдайлар сияқты Тиамат та айдаһарды жаратқан Ио құдайының ұрпағы. Үш Баатезу ақсүйектері (Бел оған сыйлаған) Тиаматқа қызмет етеді және Авернустағы әскерлеріне басшылық етеді. Малфас 40 әбишай жасағын, Амдусиас 29 әбишай жасағын, ал Гоап үш эриний жасағын басқарады. Тиамат Перзамен бірлесіп алғашқы әбишайды жаратқан. Қазіргі уақытта Тиаматтың әр түрлі түсті айдаһар түрлерінің бес серігі бар. Бұрынғы серіктерінің арасында Апсу, Кингсу, Эфеломон, қызыл айдаһар Этиол және қазір қайтыс болған Драгота айдаһары бар. Тиаматтың үш баласы «Аждаһа» журналының 260-шы нөмірінде сипатталған. Бір Ур, Кезбе Өлім, Эфир жазығын мекендеп, толық жартылай жазықтарды жұтып қояды. Ол Тиаматтың «алғашқы демінен» пайда болған деседі, бұл оның серіктерінің бірінің аты болуы мүмкін, бірақ Ан Ур басқа дракондық түрлерге ұқсамайды, мүмкін эфирлік айтас айдаһарларына ғана ұқсайды. Дхакот Бұзушы Теріс Энергия жазығында дүниеге келген; оның әкесі белгісіз. Мордухавар Қырқып алушы Тиамат пен Кантрумның ұрпағы. Куртулмақ та оның ұлы, кем дегенде кейбір мифтерде осылай делінеді. Тиамат Аркадияда тұратын вавилондық Мардук құдайымен мерзімімен шайқасады. Ол сондай-ақ өзінің заңды жақсы қарсыласы Бахамутпен дауласады. Иеронеус пен Морадин де өздерін оның жаулары санайды. Тиамат одақтасқа мұқтаждығы жоқ екенін мәлімдейді, бірақ Белмен және Хекстор сияқты заңды зұлым құдайлармен көптеген келісімдері бар. 4-ші нұсқасында Тиамат Зехирмен оның Тайтерион патшалығын басып алғаннан бері соғысып келеді. Екі құдай қазір ашық түрде соғыспаса да, олар одақтас емес; қазіргі жағдайды көбінесе уақытша атысты тоқтату деп қарастыруға болады.

Өңір

Тиаматтың патшалығы Ажарұлдың Ажырауық ордасы немесе жай ғана Тиаматтың ордасы деп белгілі. Ол биік төбелер мен таулардың шоғырында, өтірікшілердің азапталған бас-кескілерінен тұрғызылған бағананың жанында және личинкалардың ордасынан – лемурлардың пайда болатын орнынан таралады. Тиаматтың үңгірлеріне жету үшін құрт орнын ұшып немесе жүзіп өту қажет. Тиаматтың ордасы Тоғыз тозақтың екіншісі – Дис қақпасына апаратын басты жол. Оған жету үшін, адам Ашкөздік үңгірі деп аталатын бөлмеден өтуі керек, ол қарғысқа ұшраған қазыналарға толы, олар әлсіз ниеттілерді оларды ұрлауға итермелейді. Тиаматтың кешенінде жеке палатасы бар, сондай-ақ оның бес серігінің әрқайсысының да палатасы бар, бірақ оны алаңдатпай Диске саяхаттау мүмкін. 4-ші басылым космологиясында Тиамат Титерионның Астральдық Иелігін – Соңғысыз Түнді Зехирмен бөліседі. Зехир бастапқы билеуші болған, бірақ Тиамат бүкіл иелікті өзіне қарату ниетімен шабуыл жасады. Ол Зехирді және оның әскерін олар сүйетін үңгірлерден сәтті ығыстырды, бірақ ол Түн ортасының Жыланының күші мен нығайымын дұрыс бағаламады. Соның салдарынан бүгінгі Титерионның ерекше бөлінісі пайда болды: Тиамат Титерионның үңгірлерін, өзі ұнататын аспан мен таулардан әлдеқайда төменде басқарады, ал Зехир оның ізбасарлары ұнататын үңгірлер мен шатқырлардан биік тауларды басқарады. Екеуі де өздерінің иеліктерін алмастыруды қаласа да, олар оны іске асыруға тым мақтанды. Ұмытылған Әлемде Тиаматтың патшалығы әлі де Тоғыз тозақта орналасқан. Кейіннен ол билікке ие болып, өзінің иелігін құрды, бірақ ол кейіннен жойылды. Жеңілістер мен сәтсіздіктер тізбегінен кейін және Бахамуттың билікке көтерілгенін көргеннен кейін, ол Бейнге адалдыққа ант берді және қазір Қара қолдың Бейнхолд иелігінде тұрады.

Дін

Тиамат – ашкөз, мақтаншыл және текетірес әйел құдай, ол зұлым айдаһарлардың барлық күшін, ал олардың аз ғана әлсіз жақтарын бейнелейді. Зұлым айдаһарлардың патшайымы өзіне бағыныштылардан құрмет, құрмет көрсету, жалбарыну және сыйлық талап етеді. Оны кейде "Қараңғы Әміршісі" немесе жай ғана "Қараңғы патшайым" деп атайды. Тиаматтың ең басты мақсаты – жамандықты тарату, жақсылықты жеңу және түрлі-түсті айдаһарларды көбейту. Ол ешқашан ең кішкентай қорлықты кешірмейді. Кез келген ауылды қиратуға дайын болғанымен, оның нағыз жоспарлары жасырын және оларды анықтау өте қиын. Ол көлеңкеден өзінің туындыларын басқаратын қуыршақ ойнатушыға теңеуге болады.

Дін

Ол барлық зұлым айдаһарларға үстемдік ететінін (және оның адастыратын атағы Хаос патшайымы) айтса да, Вирмлердтер немесе Вирмкиперлер деп аталатын Тиаматтың діни қызметкерлері не нейтралды зұлымдық, не заңды зұлымдық. Тиаматтың шіркеуінде қатаң иерархия бар, Бауыздық тостағанның қарапайым күзетшілерімен басталады және көтеріліп бара жатқан қатарда күміс қалқанның қорғаушылары, электролық поштаның күзетшілері, алтын таяқтың күзетшілері, платиналық тәждің сақшылары, ақ Wyrm таразылары, қара аңның мүйіздері, жасыл Gargantua қанаттары, көк Baatoran тырнақтары, қызыл Ravager тынысы және олардың барлығын басқаратын қарақалпақтылар бар. Тиаматтың адам тәрізді діни қызметкерінің салтанатты киімдері – формаға сәйкес келетін қабыршақтан жасалған костюм. Бұл аждаһалар немесе олардың денесін табиғи түрде жабушы қабыршақтар үшін қажет емес. Көшпенді киімдерге әдетте қабыршақтық пошта кіреді, ал діни қызметкерлер қазына жинаумен және басқа діндерді әлсіретумен айналысады. Адамдар мен басқа да адам тәрізділер Тиаматқа сиынып, құлшылық етеді, бірақ оның балалары, хроматикалық айдаһарлар, оның билігін мойындайды. Көк және жасыл аждаһалар оған ең ерікті түрде мойынсұнады. Тиаматтың ұрпағы деп аталатын сұмдық рептилиялық жандар оны анасы ретінде құрметтейді. Кобольдтар оны өздерінің бабалары ретінде құрметтейді. Аждаһалар патшайымына арналған дұғалар әлемді зұлым айдаһарлармен толтыру және оны жою немесе оған толыққанды билік ету уәдесіне бағытталған.

Әдет-ғұрыптар

Тиаматқа арналған ғибадатханалар көбінесе ұзақ уақыт бұрын өлген айдаһарлардың қоныстарында салынады. Олар Хромдық айдаһарға құрбан ету үшін жиналған байлыққа және адал еместер мен дінсіздерді ұстап тұруға арналған тұзақтарға толы. Көптеген айдаһарлар өз қоныстарында оған арнап киіз үйлер салмайды, себебі олардың қазыналарын байқап, одан үлес талап етуінен қорқады. Күнделікті ең маңызды екі рәсім – ондық және құрмет көрсету рәсімі. Біріншісі – қадірлі құдайға аз көлемдегі қазына сыйлау; ондық дін қызметкерінің алақанына немесе тырнағына салынады, ал дұға аяқталғаннан кейін құнды заттар кейде (10% жағдайда) жай ғана жоғалып кетеді. Құрмет көрсету рәсімін айдаһарлар емес, орындайды; бұл айдаһардың немесе Тиаматтың басқа ұрпағының қатысуымен иіліп сәлемдесудің күрделі рәсімі. Жаман айдаһарлар үлкен жеңістерді тұтқындарды азаптап және Тиамат атынан басқа да қылмыстар жасау арқылы тойлайды.

Құс

Тиамат пен Бахамуттың араздасуы олардың жаратылуына дейін барады, кезде Ио оларды жасады; олар бір-бірін толықтырып, серік болу үшін ниеттеніп жаратылған, бірақ олардың мінездері мүлдем үйлеспеді. Тиамат үлкен ағасы Ворелді өлтіріп, оның қылмысын Бахамутқа таңбалауға тырысты. Ио кімнің кінәлі екенін анықтады және Тиаматты өзінің жанынан қуды.

Тиаматтың орнының бұзылуы

Бір кобольд жасалу мифінде, Куртулмак өзінің пайда болуын Тиаматқа ұрылар армиясы жасаған шабуылға қарыздар етеді, ол жұмыртқаларын салғаннан кейін көп ұзамай. Ауыр жарақат алған және оның қамалы қираған, ол жұмыртқаларының біреуін жарып, осылайша Куртулмақты дүниеге келтірді. Жаңа туған құдайша тез арада қорғаныс тұзақтарын құрып, үңгірлерді қалпына келтіруге кірісті. Осы процесте Куртулмак ұядан түсіп қалған Тиаматтың жұмыртқасын тауып алды және оның табиғи түрде жарылуға тым ұзақ уақыт кеткенін ойлап, оны жарылуға мәжбүрлеу үшін өзінің сиқырын қолданды, осылайша өзінің кішкентай көшірмелерін – алғашқы кобольдтарды жаратты.

Тиаматтың жер аударылуы

Көптеген аңыздарда Тиамат Материялық жазықта ұзақ жылдар бойы өмір сүрген, оны зұлым айдаһарлармен және қара магиямен себіп қалдырған делінеді. Соңында Бахамут пен аспан/күн құдайы (мүмкін Пелор немесе Герон) оны Тоғыз тозаққа қуды.

Қабылдау

Тиамат сондай-ақ журналдың соңғы басылымы Dragon #359-да Dungeons & Dragons тарихындағы ең үлкен зұлымдардың бірі деп аталды. Forbes журналының Дэвид М. Эвальт Тиаматты "D&D тарихындағы ең қорқынышты айдаһар" деп атайды. Оның бейнесі кейде жамандық ретінде бейнеленген әйел кейіпкерлердің стереотиптері ретінде сипатталады: бетке ұстаушы, жалғаншы, мәкір, сатқын, қызғанышпен қараушы. Джеффри Эндрю Вайнсток, "Ашгейт энциклопедиясы әдеби және кинематографиялық монстрлар" кітабында Тиаматтың тарихи шығу тегі және Dungeons & Dragons бейнесі туралы жазғанда: "Ол айдаһарларды жаратқан құдай Іоның ұрпағы ретінде ұсынылған. Бұл ашкөз, мақтаншы, пендешілікке бой алған құдай әйел өзінің інісі Багамутпен үнемі күресіп тұрады, бұл, мүмкін, Бегемотқа сілтеме". Тиамат екі Screen Rant тізіміне енді: "#5 Dungeons & Dragons: 15 ең күшті зұлымдар, рейтингте" және "#4 Dungeons & Dragons: 10 ең күшті айдаһарлар, рейтингте". Мэтью Гида: "Барлық зұлым айдаһарлардың құдайы ретінде Тиамат өзінің егіз інісі Багамуттың толық қарсы тұрады. [ ] Ең жаман жағы, Тиамат жеңілгенімен, ол мультивсекундаға хаос тарату үшін қайта оралады". Тиамат CBR-дің 2020 жылғы "10 бірегей (& күшті) зұлымдар жоғары деңгейдегі Dungeons & Dragons кампаниясын жандандыру үшін" тізімінде #8 орында. Мақалада: "Тиаматтың D&D-де Tyranny of Dragons-та статистикалық блогы бар. Ол басқа құдайлар сияқты күшті емес, бірақ айдаһарларға билік етеді және оларға өз еркін орындауға бұйрық бере алады. Бұл оны қауіпті етеді, ал күшті айдаһар және құдай болу оны одан да күшейтеді. [ ] Егер партия тек айдаһарлармен күресуді қаласа, ол жақсы таңдау". Алекс Лукард, DieHard GameFan үшін, "Тиаматтың өрлеуі" (2014) фильміндегі Тиаматтың бейнесін талқылағанда, оның 5-ші басылымындағы статистикалық блогын атап өтті және: "Айдаһарлармен күресуді ұнатасыз ба? [ ] Тіпті Тиаматпен де шайқасуға болады". Лукард кітаптың мұқабасындағы суретін де атап өтті: "Алдыңғы және артқы жағында Тиаматтың әдемі суреті салынған жылтыр қаптамасы - шынымен таңғажайып көрініс. Өмірінде ешқашан үстел RPG ойнамаған әйелім [ ], D&D-дегі Тиаматты (шумерлік емес) бірден таныды және оны жақсы көрді. [ ] Жақсы мұқабаның күші зор". Бұл мұқаба ең үздік мұқабасы үшін ENnie алтын сыйлығын алды. Майкл Лонг, Tribality үшін, Тиаматтың 5-ші басылымындағы статистикалық блогын атап өтті және Тиаматпен соңғы шайқас туралы: "Тиамат сізбен ғана емес, көптеген айдаһарлармен күреседі, сондықтан партия жеңілуі мүмкін. [ ] DM Тиамат көтерілген жағдайда әлемді қайтадан құтқару үшін жоғары деңгейдегі кейіпкерлер тобы болуы мүмкін дегенге дайындалуы керек". The Gamer басылымы "Тиаматтың аспектісі" статистикалық блогын (Fizban's Treasury of Dragons, 2021) "қатты қорқынышты" деп атады. ScreenRant пікірінше, "оған қарсы тұру ойыншылар үшін мүмкін емес, өйткені ол 1000-нан астам хит-баллы бар CR 30 монстр". Брентон Стюарт, CBR үшін, "Тиаматтың аспектісі" "жаңа DM үшін" өте қиын деп есептеді, өйткені "жоғарғы деңгейдегі" кездесулерді теңестіру қиын. Стюарт: "Таррасктың CR рейтингі бірдей болғанымен, Тиамат ойынның барлық ережелерін қажет ететін әлдеқайда үлкен қауіп. Тиамат бес басты айдаһар ретінде көрінеді, ол барлық зақым түрлеріне иммунды, 20-дан төмен кез-келген құтқаруды тастай алмайды және егер Тиамат жеңілген жағдайда 500 хит-баллын қалпына келтіру үшін Chromatic Wrath-ты қолдана алады. Бұл мифтік әрекеттермен біріктіріледі, бұл кезде Тиаматтың аспектісі кез-келген қорғанысты қиратуға болатын түрлі тыныс алу шабуылдарын шығарады". Бернье: "Мен CR 30 Aspect of Tiamat-ты бұрыннан жарық көрген "Тиаматтың өрлеуі" басылымынан асырауға болатын жағдайды көре алмаймын". Dungeons & Dragons кейіпкеріне ұқсас Tiamat деп аталатын түрлі монстрлар басқа да фантастикалық ойындарда, әсіресе бейне ойындарда пайда болды. 2011 жылғы "Ол жабайыларды өлтіреді" пьесасында соңғы сахна Тиаматпен жекпе-жектен тұрады.