Кіріспе

Чилидің 4-ші президенті Франсиско Антонио Пинто и Диас де ла Пюенте (23 шілде 1785 – 18 шілде 1858) – чилилік саясаткер, 1827-1829 жылдар аралығында Чили президенті қызметін атқарған.

Ерте өмір

Ол Сантьягода Хоакин Пинто мен Мерседес Диас де ла Пюентенің ұлы болып дүниеге келді. Пинто алғашқы білімін сол кездегі ең жақсы мектеп – Конвикторио Каролинода аяқтады, содан кейін Реал Универсидад де Сан-Фелипеде заң оқыды және 1808 жылдың 11 қазанында заңгерлік тәжірибеге қабылданды. Жастығында ол саудамен айналысты. Сол кездегі әлеуметтік нормаларға сәйкес, ол "Регименто дель Рей" (Патша әскері) полкінде милиция офицері болды. 1810 жылы Лимада болғанда ол Корольдіктің Үкіметтік Кеңесінің құрылғанын естіді және дереу елге оралды, онда оған Буэнос-Айреске дипломатиялық миссия тапсырылды. Осы табысты алғашқы миссиядан кейін ол Англияға, содан кейін тәуелсіздік қозғалысына қолдау жинау үшін басқа Еуропа елдеріне жіберілді. Еуропада болғанда ол Ранкагуа шайқасында Чили армиясының жеңіліске ұшырағаны және Чилиді испан әскерлерінің қайта басып алғаны туралы жаңалықты естіді. Содан кейін ол Аргентинаға жаңа әскер құруға көмектесу үшін оралды. Пинто Луиза Гармендия Альдуральдеге үйленді және екі баласы болды: Чили президенті болған Анибал Пинто және президент Мануэль Булнестің болашақ әйелі Энрикетта Пинто. Оның шөбере інісі (және Хосе Мигель Каррераның немересі) Игнасио Каррера Пинто Тынық мұхиты соғысында батырлық көрсетті.

Саяси мансап

1820 жылы ол соңынан Чилиге оралды. Одан кейін оны Бернардо О’Хиггинс Перуге, сол елдің тәуелсіздігіне көмектесу үшін жіберді. 1824 жылы ол Үкімет және Сыртқы істер министрі, ал 1825 жылы Кокимбо облысының әкімі болып тағайындалды. 1827 жылы президент Агустин Эйзагуирре отставкаға кеткен соң, генерал Рамон Фрейре президент болып сайланды, ал генерал Пинто вице-президент болып сайланды. 1827 жылдың 5 мамырында генерал Фрейре өзінің қызметінен бас тарқан соң, генерал Пинто «Уақытша президент» лауазымын иеленді. Осылайша ол 1828 жылғы Конституцияны жасауға қатысты. 1829 жылдың мамыр айында жаңа президенттік сайлау жарияланды. Генерал Пинто 9 үміткердің ішінде 118 сайлаушы дауысымен (29,06%) жеңіске жетті және 19 қазанда сайланғаны жарияланды. Бірақ, 1829 жылғы Чили азамат соғысының басталуына аз уақыт қалды. Революцияға себеп болған мәселе вице-президент сайлауында туды. Жеңімпаз бірінші орын алған Франсиско Руис Тагле (98 сайлаушы дауысы немесе 24,13%) немесе екінші орын алған генерал Хосе Хоакин Прието (61 дауыс немесе 15,02%) болуы керек еді, екеуі де консерваторлар. Алайда, Конгресс либералдардың бақылауында болды және оған либерал Франсиско Рамон Викунья төрағалық етті. Вице-президенттікке үміткерлердің ешқайсысы көпшілік дауысқа ие болмағандықтан, олар сенат президентінің інісі Жоакин Викуньяны таңдады, ол бар болғаны 48 сайлаушы дауысы (11,82%) алған еді. Бұл консерваторларға бүлік көтеруге жеткілікті себеп болды. Пинто 2 қарашада (сайланғанынан екі аптадай кейін) президенттік қызметтен кетті, бұл оның қоғамдық өмірден зейнетке шыққандығын білдірді. Оның барлық өкілеттіктерін Конгресс президенті Франсиско Рамон Викунья өз мойнына алды, ол 1829 жылдың 16 шілдесінен бастап «Уақытша президент» міндетін атқарып келді, ол кезде Пинто сайлау науқаны барысында оған өкілеттіктерін жүктеген еді.

Кабинет

Пинто 1841 жылы конгрессмен ретінде ғана қоғамдық өмірге оралды. Либералдық партия оны 1841 жылғы Чили президенттік сайлауында президенттікке кандидат деп жариялады, оның күйеу баласы генерал Мануэль Булнеске қарсы, ол сайлауда жеңіске жетті. Ол науқанға ешқандай белсенді қатыспады. Дегенмен, ол 30 мамырда 1843 жылы Ла Серена қаласынан депутат болып сайланды және палата төрағасы болды. 1846 жылы сенатор болып сайланды және тұрақты соғыс және теңіз күштері комиссиясының мүшесі атанды. Президент Бульнес оны Жеке Кеңес мүшесі етіп тағайындады. 1846 жылы ботаник Клод Гей Чилиге тән гүлді өсімдіктер тұқымдасы Пинтоаны ашты, ол Zygophyllaceae тұқымдасына жатады және Франсиско Антонио Пинтоның құрметіне аталды. 1847 жылдың 5 шілдесінде ол Сенат төрағасы болып сайланды. 1855 жылы сенаторлыққа қайта сайланды. Пинто 1858 жылдың 18 шілдесінде Сантьягода 72 жасында, сенаторлық өкілеттігінің мерзімі аяқталмас бұрын қайтыс болды.