Дептфорд тышқандары: Соңғы есептесу

Кіріспе

1990 жылы Робин Джарвис жазған роман

"Соңғы есеп" – британдық автор Робин Джарвис жазған балаларға арналған қараңғы фантастикалық роман. Бұл "Дептфорд тышқандары" трилогиясының үшінші кітабы, алғаш рет 1990 жылы Ұлыбританияда Macdonald & Company, Лондон баспасында жарық көрді. 2002 жылы оны Америка Құрама Штаттарында SeaStar Books баспасы шығарды. Роман жас үй тышқаны Одри мен оның достарының зұлым мысық Юпитердің рухын біржола жоюға жасаған әрекеттері туралы айтады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Қыс мезгілі, Депфордтағы ескі бос үйдегі тышқандар қауымы – Скиртингтерде мерекелік тойлар толық ағып жатыр. Браун аға-інілері Артур мен Одри Феннивольдте өткізген апатты саяхаттан оралды. Феннивольдте оны қарапайым сиқыршы деп айыптап, дарға асудан сақтау үшін Одри Твитке үйленді. Бірнеше алаңдатарлық оқиғалар басталады: психикалық жарғақтар үйдің шатырынан ұшып кетеді, Жұлдыз әйелінің сиқырлы Жұлдыздық әйнегі ұрланады және қалада қанға жанымды тышқан әскерінің өсіп келе жатқаны туралы хабарлар таралады. Депфорд тышқандары көп ұзамай Жейіт рухы мәңгілік қысқа әлемді көмбей, кек алу үшін оралғанын түсінеді, және оны қалай жеңуге болатынын білмейді, өйткені ол бұрыннан-ақ қайтыс болған. Қалалық тышқандарды енді Юпитердің бұрынғы лейтенанты Морган (бірінші кітаптың соңында канализацияға құлап, аман қалған) басқарады, олар Депфордқа барып, барлық тышқандарды қырғынға ұшыратуқа дайындалады. Бірақ Юпитер Морганға көрініп, оны тағы да өзінің қызметіне тартады. Морган өзінің қожайынының базасына, Депфорд электр стансасына жеткенде, шатасып, қорқып қалады, өйткені Юпитер келген бойда оның барлық тышқандарын бірден өлтіріп тастайды. Пикадилли, Томас және Артур Юпитерді Одридің тышқаншабақ сиқырымен жеңуге үміттеніп, электр стансасына барады, ол соңғы рет нәтиже берген. Ол қазір Морганның қолында, ол Пикадиллимен жекпе-жекке шығады, бірақ ақырында Юпитердің бақылауынан босату үшін өзін-өзі өлтіруге шешім қабылдайды. Пикадилли Юпитерге қарсы тышқаншабақты қолданғанда, ол мысық рухының қазір зиян келтіру үшін тым күшті екенін түсінеді. Қалалық тышқанды Морганның тышқандарының арбақтары қоршап алып, өлтіреді, олар мұзды найзалармен шайқалатын жеңілмес армия ретінде қайта тірілген. Мұзды найзадан жарақат алған Томасты Артур Скиртингтерге әкеледі. Жұлдыз әйелі барлығының да тез арада өліп кетеді деп ойласа да, Томасқа көмектесуге келіседі, бірақ тек Одри оған көмектессе ғана. Жұлдыз әйелінің күміс емен бұтағынан жасалған сиқырлы салғанымен, ол емдік сиқырды жібереді, сонымен бірге өз күшін күдіксіз Одриге беру рәсімін орындайды. Ол енді жаңа Жұлдыз әйелі екенін білгенде, ұнаса да, ұнамаса да, ашуланып, салғаны лақтырады. Бұрынғы Жұлдыз әйелі аулаға шығып, өзін құрбандыққа шалуға дайындалады. Оның мұздатылған денесі келесі күні таңертең табылады және оның қалауынша, жерлеу отында өртелді. Көп ұзамай бос үйдің есігінен қағыс естіледі, ол Юпитердің арбақ тышқандарының үйге кіруге тырысып жатқаны болып шығады. Барлық тышқандар Томаспен бірге канализация арқылы Cutty Sark-ке асығыс қашып кетеді, бірақ Одри баққа оралуға мәжбүр ететін дауысты естиді. Қарсылық көрсетсе де, ол солай істейді және Жұлдыз әйелінің отының қалдықтарында жалғыз қарлы гүлді табады. Одри Гринвич обсерваториясына барады, ол ақыры Юпитермен кездеседі, оған қарлы гүлді лақтырады, бұл оған қатты ауырсыну әкеледі. Ол Жұлдыздық әйнекті құлатқанда, ол сынып кетеді. Жасыл жалынмен жанып, Юпитер көктемнің азабына мәңгілікке ұшырауы үшін бос кеңістікке жіберіледі. Барлық тышқан арбақтары да жоғалып кетеді. Мұзды әлем еріп, әдемі көктем күні басталады. Жасыл тышқан пайда болып, Одриге оны босатып жібергені үшін алғыс айтады. Ол сондай-ақ оның анасы Гвен мен Томас Тритонның одағына төрағалық етеді, олар жақын болып кеткен. Бірнеше аптадан кейін Артур және бірнеше тышқан Депфордтағы ескі бос үйге барады. Алайда, Юпитер арбақтарының келтірген зардабын қалпына келтіру мүмкін емес, сондықтан олар Томаспен бірге Cutty Sark-те өмір сүруге оралады. Оларды ертіп келген Одри, тасталған күміс емен салғанын табатынша іздейді. Отбасымен қоштасып, Гринвичке барады, онда ол ақыры жаңа Жұлдыз әйелінің рөлін қабылдайды.

It is winter and Yule festivities are underway in the Skirtings, the mouse community of the old empty house in Deptford. The Brown siblings, Arthur and Audrey, have returned from their disastrous stay in Fennywolde where, to prevent her being hanged as a witch, the latter was married to Twit. Several troubling events begin to occur: the psychic bats leave the house's attic, the Starwife's magical Starglass is stolen, and there are reports of a bloodthirsty rat army growing in the city. The Deptford mice soon reach the horrifying conclusion that the spirit of Jupiter has returned to seek revenge by smothering the world in eternal winter, and they have no idea how to defeat him this time as he is already dead. The city rats, now led by Jupiter's former lieutenant Morgan (who survived his fall into the sewer water at the end of the first book), prepare to go to Deptford and slaughter all the mice there. But Jupiter appears to Morgan and once again ensnares him into his service. Lured to his master's base, the Deptford Power Station, Morgan is confused and horrified when all his rats are immediately murdered by Jupiter on their arrival. Piccadilly, Thomas, and Arthur go to the power station hoping that they can vanquish Jupiter by using Audrey's mousebrass charm, which is what worked last time. It is now in the possession of Morgan, who battles Piccadilly in a one on one duel but ultimately decides to commit suicide to free himself from Jupiter's control. When Piccadilly uses the mousebrass against Jupiter, he finds that the cat spectre is too powerful to be harmed by it now. The city mouse is surrounded and killed by the ghosts of Morgan's rats, returned from the dead as an invincible army wielding ice spears. Thomas, wounded by an ice spear, is brought to the Skirtings by Arthur. Though reluctant as she assumes everyone will soon die anyway, the Starwife agrees to help Thomas, but only if Audrey assists her. With her magical silver acorn pendant, the Starwife casts the healing spell while simultaneously performing a ritual to transfer her powers to the unsuspecting Audrey. When Audrey learns she is now the new Starwife whether she likes it or not, she reacts in fury, tossing the pendant away. The former Starwife goes out into the yard where she prepares to sacrifice herself as part of a final plan to defeat Jupiter. Her frozen body is discovered the next morning and burned in a funeral pyre as she wished. Shortly afterward, a banging is heard on the front door of the empty house, which turns out to be a horde of Jupiter's ghostly rats trying to get in. Quickly, all the mice escape through the sewers to the Cutty Sark with Thomas, but Audrey hears a voice in her head compelling her to return to the garden. In spite of protests, she does so and finds a single snowdrop flower in the remains of the Starwife's pyre. Audrey makes her way to the Greenwich Observatory, where she finally confronts Jupiter, throwing the snowdrop flower at him, which causes him terrific agony. He drops the Starglass and it shatters. Consumed by blistering green flames, Jupiter is sent to the void to be tormented by spring eternally. All the rat ghosts disappear as well. The frozen world begins to thaw and a beautiful spring day begins. The Green Mouse appears and thanks Audrey for releasing him. He also presides over the union of her mother Gwen and Thomas Triton, who have grown close. After some weeks, Arthur and a few other mice go to the old empty house in Deptford. The damage from Jupiter's ghosts cannot be repaired, however, and they return to live on the Cutty Sark with Thomas. Audrey, who accompanied them, searches until she finds the discarded silver acorn pendant. Taking leave of her family, she travels to Greenwich where she finally accepts her role as the new Starwife.

Өмірбаян

Джарвистің айтуынша, "Алдыңғы оқиғаның құлшынысқа толы дамуынан кейін, бұл оқиғаның оқырманды соңғы бетіне дейін тыныш алмайтын, қарқынды сапарға шақыратын күшті басы болуы керек екенін түсіндім". Орын жетіспеуіне байланысты кітаптың аяқталған нұсқасынан Холеборн эпизодтарының бірнеше бөлігі алынып тасталды, бұл Джарвис үшін "үлкен өкініш болды, себебі жойылған бөліктерде мен қатты қадір тұтқан, тәжірибелі кейіпкерлер бар еді". Кітапты жазуға кіріспес бұрын, Джарвис тегіш машина сатып алды. Ол бұрынның барлығын қолмен жазып келгендіктен, бұл оған үлкен жеңілдік берді, соның арқасында оның романдары көлемі жағынан ұзара түсті.

Қабылдау

"Соңғы есеп" туралы Booklist журналынан Салли Эстес "трилогияның жанкүйерлерін қанағаттандыратын әсерлі аяқтамасы бар, керемет оқиға" деп жазды. Kirkus Reviews та кітапты "керемет серияның тамаша қорытындысы" деп бағалады. Library Media Connection журналынан Шарлотта Декер бұл кітапқа оң пікір білдіріп, "Соңғы есеп" романы "ешқандай тыныштық бермейтін, себебі егеуқырлар тағы да Юпитердің зұлым ықпалына ілесіп, тышқандарға қарсы соғыс жасайды. Бұл серияның соңғы кітабы болғандықтан, оқырман жаңадан келсе кейіпкерлерді шатастыруы мүмкін, бірақ бұрынғы кітаптардағы оқиғалар туралы жеткілікті мәлімет бар, осы арқылы олар оқиғаны түсіне алады" деді.