Кіріспе

Американдық концептуалдық суретші (1931–2020)

Джон Энтони Балдессари (17 маусым 1931 – 2 қаңтар 2020) – американдық концептуалдық суретші, табылған фотосуреттер мен алынған кескіндерді қолдану арқылы белгілі болған. Ол Санта-Моника және Калифорнияның Венеция қалаларында өмір сүрді және жұмыс істеді. Алғашқыда суретші болған Балдессари 1960-шы жылдардың ортасында туындыларына мәтіндер мен фотосуреттерді қоса бастады. 1970 жылы ол гравюра, кино, бейне, инсталляция, мүсін және фотосурет салаларында жұмыс істеді. Ол мыңдаған туындылар жасады, олар сурет өнері шегінде бейнелердің повестволық мүмкіндіктерін және тілдің ассоциативтік күшін көрсетеді және оларды жиі біріктіреді. Оның өнері АҚШ және Еуропада 200-ден астам жеке көрмелерде көрсетілді. Оның еңбектері Синди Шерман, Дэвид Салл, Аннет Лемио және Барбара Крюгер сияқты суретшілерге әсер етті.

Ерте өмір және мансап

Балдессари Калифорния штатының Национал-Сити қаласында Даниялық медбике Хедвиг Мари Дженсеннің (1896-1950) және итальяндық құтқарушы-дилер Антонио Балдессаридің (1877-1976) отбасында дүниеге келген. Балдессари мен оның үлкен әпкесі Оңтүстік Калифорнияда өсті. Ол Свитуотер орта мектебінде және Сан-Диего мемлекеттік колледжінде оқыды. 1959 жылы Балдессари Сан-Диего мектеп жүйесінде өнер сабақтарын бастады. Ол үш онжылдыққа жуық мектептерде, колледждерде және университеттерде сабақ берді. Калифорния университеті Сан-Диегода кампус ашуға шешім қабылдағанда, Визуалды өнер кафедрасының жаңа меңгерушісі Пол Брач 1968 жылы Балдессариден бастапқы құрамының мүшесі болуын сұрады. UCSD-де ол Дэвид Антинмен бірге кабинет бөлісті. 1970 жылы Балдессари Санта-Моникаға көшіп, көптеген суретшілер мен жазушылармен танысып, CalArts-та сабақ беруді бастады. Оның алғашқы сыныптарына Дэвид Салл, Джек Голдштейн, Майк Келли, Кен Файнгольд, Тони Оурслер, Джеймс Веллинг, Барбара Блум, Мэтт Мулликан және Трой Браунтух кірді. CalArts-та Балдессари "әйгілі Post Studio класын" оқытты, ол "адамдарды кенепке бояу немесе тасқа қашап отырудан ауыртпау үшін, басқаша оқу ортасы болуы мүмкін екенін көрсетуге" бағытталған. Ортаға ерекше талаптар қоймайтын бұл сынып CalArts-та студенттердің өнер практикасын қарастыру контекстін қалыптастыруға ықпал етті және Майкл Ашер сияқты суретшілер тарапынан жалғастырылған тұжырымдамалық сын дәстүрін орнатты. Ол 1986 жылы CalArts-та сабақ беруден бас тартып, UCLA-да сабақ берді, ол 2008 жылға дейін жалғасты. Одан кейін суреттері жойылды және күлге айналдырылды, ал нәтижесіндегі өнер инсталляциясы жойылған суреттердің туған және қайтыс болған күндерін көрсететін қоладан жасалған естелік тақтадан және печенье жасау рецептінен тұрады. Көтеру рәсімі арқылы Балдессари көркемдік тәжірибе мен адам өмірінің циклі арасындағы байланысты көрсетеді. Осылайша, бас тарту әрекеті Жан Тингели сияқты өзін-өзі жоятын суретшінің жұмысындай, жаңа нәрсені тудырады.

Мәтінді суреттермен қатар қою

Балдессари фотосуреттерді (мысалы, фильм кадрлары), біріктіріп, оларды бастапқы контекстінен алып, формасын қайта құрастырумен, көбінесе сөздер мен сөйлемдерді қосып белгілі. Оның ертедегі мәтіндік суреттерімен байланысты, «Қате» (1966–1968) сериясы, фотосуреттерді әуесқой фотосурет кітабынан алынған мәтін жолдарымен жұптастырып, фотосурет композициясының негізгі «ережелерін» бұзуға бағытталған. Бір туындысында Балдессари өзін пальма алдында суретке түсірді, нәтижесінде ағаш оның басынан шығып өскендей көрінеді. Оның «Калифорния картасы» (1969) фотожобасы, «Калифорния» әріптеріне ұқсайтын физикалық нысандарды жасады, олар географиялық тұрғыдан картадағы басылған жерлерге жақын орналасқан. «Бинарлық код» сериясында Балдессари суреттерді ақпарат сақтаушы ретінде пайдаланды, екілік кодтың «қосулы-өшіру» күйін білдіретін фотосуреттерді алмастырды; мысалы, әйелдің аузына параллель тұрған темекіні ұстап, кейін тастап кететін суреттер. Балдессаридің тағы бір сериясы, шыны немесе ағаш блок сияқты заттың суретімен, «Шыны – шыны» немесе «Ағаш – ағаш» фразасын, сондай-ақ «бірақ сигара – жақсы темекі» және сигара тартатын суретшінің суретін үйлестірді. Бұл тікелей Рене Магритттің «Бейнелердің алдауы» туындысына сілтеме жасайды; суреттер де сипатталған объектілерді алмастыру үшін қолданылды. Дегенмен, серияда Зигмунд Фрейдтің «Кейде сигара – тек сигара» және Рудьярд Киплингтің «әйел – әйел ғана, бірақ жақсы сигара – темекі» деген әйгілі айтылған сөздеріне де сілтеме бар. 2012 жылғы «Қос бағдарлама» сериясындағы үлкен сиялы баспаларда Балдессари екі суретшінің (мысалы, Джованни ди Паоло мен Дэвид Хокни, немесе Фернан Леже мен Макс Эрнст) туындыларын бір холстқа біріктіріп, қолмен боялған түстерді қосып, сурет жазықтығын одан әрі өзгертті. Содан кейін Балдессари әр холсттың төменгі жиегінде өзінің екі көркемдік «серіктесінің» біреуін ғана атады, мысалы, AND MANET немесе AND DUCHAMP.

Өз бетімен ойналатын ойындар

Балдессари тілге деген қызығушылығының құрылымындағы ойындармен ұқсастығынан туындайтынын айтты, себебі екеуі де ерікті және міндетті ережелер жүйесімен жұмыс істейді. Осыған орай, оның көптеген туындылары кездейсоқ мақсатқа жетуге жасалған әрекеттердің тізбегі болып табылады, мысалы, «Ауаға үш допты лақтырып түзу сызық алу» (1973) жұмысында суретші осыны жасауға тырысып, нәтижелерін фотоға түсірді және ақырында «36 әрекеттің ең жақсысын» таңдады, себебі 36 саны – 35 мм пленкадағы кадрлардың стандартты саны болғандықтан, осы сан анықтамалы санды білдіреді. Жазушы Элдрич Прист Джон Балдессаридің «Төрт допты көкке лақтырып шар алақан жасау» (36 әрекеттің ең жақсысы) туындысын постконцептуалды өнердің ерте мысалы ретінде қарастырады. Бұл жұмыс 1973 жылы Бальдессаридің туындыларына алғашқылардың бірі болып сенген жас итальяндық баспагер Джанпаоло Преародан жарық көрді. Ол екі серияны басып шығарды: біріншісі – 2000 дана, ал екіншісі – 500 дана, бұл басылым үшін арналған. Балдессаридің «Мен енді жалықтыратын өнер жасамаймын» деген мәлімдемесінен кейін, ол «Гольф таяғымен әртүрлі заттарды соққылаған суретші» (1972–73) туындысын жасады. Бұл туындыда суретшінің гольф таяғымен ойын жасап, қоқыс үйіндісінен табылған заттарды соққылайтын 30 фотосуреті бейнеленген, бұл мұқият жіктеуден гөрі каталогтаудың пародиязы болып табылады.

Нысандау

Балдессаридің көптеген шығармаларында ол көрерменге нені қарау керектігін ғана емес, сонымен қатар қалай таңдау және салыстыру керектігін де көрсетеді, көбінесе оны жасау үшін ғана. Бальдессаридің "Commissioned Paintings" (1969) сериясы, ол түсінік өнеріне қатысты сынды оқығаннан кейін, меңзеу идеясын тікелей жүзеге асырды, онда оның ештеңеден артық емес екені айтылған. Бальдессари әртүрлі нысандарға нұсқаған қолдың суреттерімен бастады, содан кейін суреттерді салу үшін әуесқой, бірақ техникалық тұрғыдан жетілген суретшілерді жалдады. Содан кейін ол әр суреттің астына "[Суретшінің аты] салған сурет" деген жазуды қосты. Осы жағдайда ол хореографқа теңестірілді, ол іс-қимылдарды тікелей атқармай, оларды бағыттайды, ал осы суреттер әдетте көркем авторлыққа қатысты күмәндік тудырады деп түсіндіріледі. Осы сериядағы әуесқой суретшілер жарнамалық суретшілермен салыстырылды, олар бей-жайлықпен суреттелген нысандарға қарамастан, қарапайым әдістері үшін таңдалды. Балдессари өзінің "Қазір біз қалай өнер жасаймыз" (1973) видеосының бір бөлігінде, "Үш 8d шегеге қарау" деп аталатын бөлімінде өнердің формалистік бағалауын сынап, шегелердің ұсақ-түйектеріне, мысалы, олардың қанша тотыққанына немесе сипаттамалық ерекшеліктеріне, мысалы, басқаларына қарағанда "салқынырақ, алысырақ, маңызды емес" көрінетініне ерекше назар аударады.

Нүктелер

Фотоға түсірілген және салынған портреттердің беттерін жабатын дөңгелек жабысқақ нүктелер 1980-жылдардың ортасынан бастап Балдессаридің туындыларындағы басты мотив болып табылады. Суретшінің өзі, карьерасы барысында қолданған әртүрлі тәсілдеріне қарамастан, оның "адамдардың бетіне нүкте қоятын жігіт" ретінде есте қалатынын күдіктенді. "Нүктелі портреттерге" мысал ретінде – мысалы – "Қанды жексенбі" (1987) немесе "Екі адаммен Стоунхендж" (2005) аталады, бірақ мұндай туындылар көп, үлгіні анықтау қиын. Бұл картиналардағы нүктелер гараж сатуларында, қолға түскен дүкендерде немесе сауда кезінде тауарларға жабыстырылатын жарқын түсті баға таңбаларын еске түсіреді. Шындығында, осы таңбалар әдістің пайда болуына түрткі болған секілді. Бальдессари осы бағыттағы алғашқы сезімін былай сипаттады: "Менде басқа бір мақсатқа қолданылған баға таңбалары болды, оларды графикалық түрде барлық беттерге жабыстым, сонда мен бәрінің теңдігіне жеткендей сезіндім". Нүктелі туындылар кейде картина, коллаж деп сипатталады, немесе баспа түрінде жарық көреді.

Баспағалар

Балдессари 1970-ші жылдардың басында гравюралар жасауды бастады және басылымдар шығаруды жалғастырды. Ол өзінің алғашқы гравюрасын – «Мен енді көңілсіз өнер жасамаймын» (1971) – Nova Scotia College of Art and Design, Halifax колледжіне қаражат жинау мақсатымен шығарды. Литография сол кезде кеңінен танымал болған көрменің бір бөлігі ретінде жасалды, онда Балдессаридің тілегі бойынша студенттер галерея қабырғаларына үздіксіз түрде «Мен енді көңілсіз өнер жасамаймын» деген фразаны жазды. Одан бері суретші халықаралық деңгейдегі жетекші баспагерлермен ынтымақтастықта жұмыс істеді, олардың ішінде Сан-Францискодағы Arion Press, Нью-Йорктегі Brook Alexander Editions, Лос-Анджелестегі Cirrus Editions, Сан-Францискодағы Crown Point Press, Санта-Моникадағы Edition Jacob Samuel, Лос-Анджелестегі Gemini G. E. L., Лос-Анджелестегі Mixografia, Нью-Йорктегі Multiples, Multi Editions of Los Angeles, Inc. және Peter Blum Editions компаниялары бар. Оның 1988 жылғы «Құлаған мольберт» және «Объект (кемшілікпен)» гравюралары Балдессаридің өнерді ұсыну тәсілінде маңызды өзгерістерді білдірді, бұл оның табылған бейнелері арасындағы күрделі байланысты қамтамасыз етті. Екі гравюрада да Балдессари шеберлікпен байланысы жоқ фотосуреттерді салыстырып, құпиялы және/немесе қауіпті ағымды сезіндіреді. 1990-шы жылдарда Балдессари металл қалыптардан басып шығарудың ерекше әдісін пайдалана отырып, үш өлшемді гравюралар жасау үшін Mixografia Workshop-пен жұмыс істей бастады. Балдессаридің көлемге деген қызығушылығы Gemini G. E. L. компаниясынан шыққан соңғы басылымдарға да көшті, оның ішінде «Гитарамен адам» (2005) және «Мұрындар мен құлақтар, т.б.» (2006–2007) сериялары бар, онда экранға түсірілген суреттер синтетикалық материалға үш қабатта қолмен бояумен жабыстырылған. 2007 жылы Gemini компаниясы «Құдай мұрны» атты құйма алюминийдан жасалған туындыны жариялады, оны төбеден ілуге арналған. Балдессари сонымен қатар 2008 жылғы «Обама үшін суретшілер» портфолиосына да үлес қосты, ол Gemini G. E. L. баспасында 150 данадан тұратын шектеулі басылымда шығарылды.

Спектакль және фильм

Бастапқыда 1970 жылы ойластырылған, «Кадавр бөлшегі» үшін жүзеге аспаған ұсыныс, келушілерге көз тесігі арқылы қарап, климатты бақылайтын витрина ішінде аяқтары оларға қарай жатқан ер адамның денесін көруге мүмкіндік беретін. Бұл Андреа Мантеньяның «Өлі Мәсіхке аза тұту» (1480 ж.) картинасына ұқсас жасалған. Лондонның Serpentine Gallery галереясының директоры Ханс Ульрих Обрист пен MoMA PS1 директоры Клаус Бисенбах алғаш рет 2011 жылы Бальдессаридің идеясын іске асыруға тырысты. Осыған байланысты, еркек мәйітін алуға жасалған сәтсіз әрекеттердің құжаттары Манчестер халықаралық фестиваліндегі «11 бөлме» көрмесінде көрсетілді. Бальдессаридің «Полиция суреті» фильмі 1971 жылғы «Полиция суреті» жобасын көрсетеді. Бұл туындыда суретші өзін ешқашан көрмеген студенттерге кіріп, оқиғаны түсіру үшін видеокамера орнатып, бөлмеден шығып кетті. Кейін полиция суретшісі кіріп, студенттердің куәліктеріне сүйене отырып, суретшінің портретін жасады. «Мен өнер жасаймын» (1971) атты қара-ақ бейнефильмде Бальдессари камераға қарама-қарсы тұрады; шамамен 20 минут бойы ол әртүрлі позалар береді және ұстайды – мысалы, қолын көкірек үстіне қабыстайды, бір қолын жаққа созады немесе тікелей линзаға нұсқайды, және әрбір жаңа қимылымен «Мен өнер жасаймын» деп мәлімдейді. Басқа фильмдердің ішінде 1972 жылғы «Өсімдікке әліпби үйрету» және «Инвентаризация» видеолары бар. 1977 жылғы «Алты түрлі ішкі жұмыс» түсті видеосының вариациясы ретінде, «Он үш түрлі ішкі жұмыс» (2013) фильмінде әртіс көрменің барлық уақытында әр күні бөлмені әртүрлі түске бояп, суретшінің нұсқауларын қатаң сақтайды.

Мүсіндік

Балдессари өзінің алғашқы мүсінін, Бетховеннің кернейін (құлағымен) Опус № 127, 130, 131, 132, 133, 135 (2007) жасады. Ол 6 бөліктен – шайырдан, шыны талшықтан, қоладан, алюминийден және электрондық компоненттерден тұрады. Мүсін қабырғаға қашалған алып құлақтан созылған алып қола керней нысанында. Скульптураны Beyer Projects компаниясы өндірген. Көрмеге келген адам кернейге сөйлегенде, дыбыс Бетховеннің скрипкалық квартетінен бір сөз тіркесін қысқаша ойнатады. Балдессари шайыр, қола және болаттан жасалған мүсіндер жасауды жалғастырды, мысалы, шамамен 2,4 метрлік морковка (Жалған морковка, 2016) және Джакометтиге құрмет ретінде ағаш бөшке киген созылған қола фигура (Giacometti Variation, 2018).

Көрмелер

Балдессари өзінің алты онжылдық карьерасында 200-ден астам жеке көрмеге және 1000-нан астам топтық көрмеге қатысты. Оның алғашқы жеке галерея көрмесі 1968 жылы Лос-Анджелестегі Молли Барнс галереясында өтті.

Жарияланымдар

Таңдау: Жасыл бұршақ. Милан: Edizioni Toselli
Ingres және басқа да теңдеулер. Мәтіндер ағылшын, француз, неміс және итальян тілдерінде. Лондон: Studio International Publications
Тура сызық алу үшін үш шарды ауаға лақтыру (отыз алты әрекеттің ең жақсысы). Милан: Giampaolo Prearo Editore S. r. L.; және Galleria Toselli
Төрт оқиға және реакциялар. Флоренция: Centro Di; және Париж: Galerie Sonnabend. Бір шарды бір рет лақтыру арқылы үш әуен мен он бес аккорд алу, Джон Балдессари: 1973. Беркли, Калифорния: Калифорния университетінің регенттері; және Ирвин, Калифорния: Ирвиндегі Калифорния университетінің өнер галереясы
Брут Цезарды өлтірді. Акрон, Огайо: Эмили Х. Дэвис өнер галереясы, Акрон университеті; Нью-Йорктегі Соннабенд галереясы және Огайо штатының Колумбус қаласындағы Огайо мемлекеттік университетімен бірлесе отырып. Fable – FABLE сөзімен аяқталатын он үш бөлімнен тұратын сөйлем (он екі баламалы етістікпен). Гамбург, Батыс Германия: Anatol AV und Filmproduktion
Жақыннан алынған әңгімелер. CEPA галереясы және Олбрайт-Кнокс өнер галереясы, Буффало, Нью-Йорк, 1981. Тристрам Шэндидің өмірі мен пікірлері. Суреттер: Джон Балдессари, мәтін: Лоренс Стерн, Arion Press, Сан-Франциско, Калифорния. Телефон кітабы (Індеттермен). Гент, Бельгия: Imschoot, Uitgevers IC үшін. Lamb. Джон Балдессаридің суреттері, Мег Кранстонның әңгімесі. Валенсия, Испания: IVAM Julio Gonzlez орталығы
Zorro (Екі қимыл және бір белгі). Oktagon Verlag, Кёльн, Германия. Метафора мәселесі тағы да. Лоренс Вайнермен бірлескен жұмыс. Ink Tree Kunsnacht және Mai 35 Galerie, Цюрих, Швейцария. Қоңыр және жасыл және басқа да теңдеулер. Рейкьявик, Исландия: i8 және Рейкьявик өнер мұражайы, Исландия, 2001. Тамақта сіздің, Джон Балдессари: Пол Остер, Джон Балдессари, Дэвид Бёрн, Дейв Эггерс, Дэвид Гилберт, Тим Гриффин, Энди Грундберг, Джон Хаскелл, Майкл Мор, Гленн ОБрайен, Франсин Проза, Питер Шелдаль, Линн Тилманның тамақ туралы ойлары. Нью-Йорк: Princeton Architectural Press, 2004. Метафора мәселесі тағы да: Беатрикс Руфтың модерациясымен әңгіме. Гейдельберг, Германия: Springer Verlag, 2006. Джон Балдессари, Лиам Гиллик, Лоуренс Вайнер, Беатрикс Руф және Кристина Бектлермен болған әңгіме. Prima Facie: Мэрилиннің киімі, өлең (төрт бөлімнен). Кёльн: Verlag Der Buchhandlung Уолтер Кёниг, 2006. Метафора мәселесі тағы да және өнер туралы басқа да қатысты сындық пікірталас: Джон Балдессари, Лиам Гиллик және Лоуренс Вайнер арасындағы әңгіме, Беатрикс Руфтың басқаруымен. Вена мен Нью-Йорк: SpringerWienNewYork, 2007. Джон Балдессари: Алехандро Сезарко: Ретроспектива. Кельн:Verlag der Buchhandlung Walther König, 2007. Алехандро Сезаркомен бірлескен жұмыс. Джон Балдессари: Коэн ван ден Брук: Бұл соның мысалы. Gemeenteplein (Бельгия): bkSM (beeldende kunst Strombeek/Mechelen), 2008. Коэн ван ден Брукпен бірлескен жұмыс. Талдау. Цюрих: JRP|Ringier, 2010. "Рингердің 2009 жылғы жылдық есебі" жобасының суретші кітабы. Джон Балдессари: Басылымдар мен көптеген нәрселердің каталогы, 1971–2007, Шарон Коплан Хуровицтің, Hudson Hills Press баспасынан, 2009.

Өнер нарығы

Балдессаридің «Quality Material» (1966–1968) атты акрилдық туалы 2007 жылы Нью-Йорктегі Christie’s аукционында 4,4 миллион долларға сатылып, оның жеке аукциондық рекорды жаңаланды. 1972 жылы Илеана Соннабенд оны бүкіл әлемде өкілдік етуге келісті. 1999 жылы, жиырма алты жыл Соннабенд галереясымен жұмыс істегеннен кейін, Балдессари Мариан Гудманға өтті. 2021 жылдан бері суретшінің мұрагерлері Sprüth Magers компаниясымен бүкіл әлем бойынша ынтымақтастық етеді.

Жеке өмір

1960 және 1984 жылдар аралығында Балдессари Монтессори әдістемесін оқытатын Кэрол Энн Уиксомқа үйленген; Ол Санта-Моникадағы Мейн-стритте Ричард Дибенкорн және Джеймс Турреллмен бірге студия ашқан.