Кіріспе

Корольдік әуе күштерінің бұрынғы ұшақ эскадрильясы.

No. 75 эскадрильясы Бірінші дүниежүзілік соғыста Корольдік ұшу корпусының және Корольдік әуе күштерінің, ал Екінші дүниежүзілік соғыста RAF-тің құрамында болған бөлімше. 1940–1945 жылдары ол негізінен Жаңа Зеландияда туған қызметкерлерден құралған бомбалаушы бөлімше болды. 1945 жылдың қазан айында эскадрильяның нөмірі – оның геральдикасы мен наградаларымен бірге – RAF-тен алынып, Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштеріне берілді, ресми түрде No. 75 эскадрильясы аталды. Басқа ешқандай RAF эскадрильясы осылай басқа Ұлт Достастығының әуе күштеріне сыйға берілген емес.

Бірінші дүниежүзілік соғыс, Корольдік ұшу корпусы, Отандық қорғаныс эскадрильясы

Ішкі қорғаныс күштерінің Корольдік ұшу корпусы бөлімшесі ретінде құрылған, ол 1916 жылғы 1 қазанда Бедфордширдегі Голдингтонда B.E.2c және BE2e ұшақтарымен құрылды, ал 1917 жылы құрамын BE.12 ұшақтарымен толықтырды. Эскадрилья Йеллинг (Кембриджшир), Олд-Вестон (Хантингдоншир) және Терфилд (Гертфордшир) қалаларында бөлімшелерге ие болды. 1917 жылғы ақпан айында неміс зеппелиндерінен туындаған қауіп азайғандықтан және Батыс майданында түнгі бомбалау эскадрильяларын басқаруға білікті түнгі ұшқыштарына шұғыл қажеттілік туындағандықтан, 75 және 77 эскадрильяларын тарату мәселесі қарастырылды. Алайда, оның орнына бірнеше ішкі қорғаныс эскадрильяларынан пилоттар бөлініп, жаңа 100 эскадрильясын құрды. Эскадрилья операциялық тұрғанмен, 1917 жылғы 7 наурыздағы жағдайы бойынша жеткілікті күшінде болмады – әрқайсысы 18 ұшақтан тұруға тиіс болса, олардың тек 7 ұшағы мен төрт пилоты ғана болды. 1917 жылғы қыркүйекте ол Шығыс Англиядағы Элмсвеллге көшірілді, ал бөлімшелері Харлинг Роуд және Хэдлиде орналасты. Күндізгі және түнгі шабуылдарға қарсы жүргізілген операциялық ұшулар нәтижесіз болды және пилоттар жаумен қақтығысқа түспеді. 1917 жылдың соңында эскадрилья 50-ші Оңтүстік қанатының құрамына кірді. 1917 жылғы қыркүйектен 1918 жылғы тамызға дейін эскадрилья 16 рет ұшып өткені туралы деректер өте аз. 1918 жылғы мамыр айында эскадрилья түнгі күрес міндеттерін орындау үшін Солтүстік Велдке көшірілді және қазан айында Avro 504K және Sopwith Pups ұшақтарын алды. Соғыстан кейін Sopwith Camels (желтоқсан) және, ақырында, Sopwith Snipes (наурыз 1919) келді. Эскадрильяның ерте тарихы туралы көп мәлімет сақталмаған, алайда Джон Роулингтің «Корольдік әуе күштерінің ұрыс эскадрильялары» еңбегінде ол 1919 жылғы 13 маусымда Солтүстік Велдте таратылғанға дейін ешқандай әрекетке қатыспағаны расталады.

1937 ж.: Бомбалаушы эскадрилья ретінде қайта құрылды

Эскадрилья қайта құрылып, 1937 жылдың 15 наурызында RAF-тің жоспарланған кеңейтуінің бір бөлігі ретінде No. 75 (бомбардировщик) эскадрильясы болып бекітілді. Ол No. 218 эскадрильясының B рейсін кадр ретінде пайдаланды және Йоркширдегі RAF Дриффилд әуежайында құрылды. Алғашқы алған ұшақтардың төртеуі Vickers Virginia түнгі бомбалаушылары және екеуі Avro Anson болды. Кейін No. 215 эскадрильясынан тағы Anson ұшақтары жеткізіліп, әр рейсте алты ұшақтан болды. Қыркүйек айында Handley Page Harrow ауыр бомбалаушылары Virginia ұшақтарын алмастырды, соның нәтижесінде эскадрилья ұшақ корпусында '75' коды боялған, әр рейсте алты ұшақтан және төрт резервтегі ұшақтан тұратын ұзақ қашықтыққа бомба тасушы бөлімге айналды. 1938 жылдың шілдесінде RAF Honington-ға көшіріліп, '75' кодының орнына 'FO' әуе кемесі коды берілді. 1939 жылдың наурызында 75-ші эскадрилья RAF Бомбардировкалау командованиесінің No. 3 тобының резервіне айналып, тиімді түрде Оперативтік оқу бөліміне (OTU) айналды, 1939 жылдың шілдесінде RAF Stradishall-ға көшіріліп, Vickers Wellington Mk1 ұшақтарымен қайта жабдықталды. 1940 жылдың 4 сәуірінде 75-ші эскадрилья No. 6 (оқу) тобына қосылып, таратылды. Қайта құрылған эскадрилья ресми RAF эскадрилья белгісін жасаған жоқ, қабылдаған жоқ және рұқсат алған жоқ.

Жаңа Зеландия эскадрильясы

Жаңа Зеландия үкіметі 1938 жылы 30 "Викерс Веллингтон" Mk1C бомбалаушы ұшағын тапсырыс берді. RNZAF ұшақ экипаждары RAF Marham базасында орналасқан жаңа ұшақтарда оқу үшін Англияға жіберілді. Экипаждар ұшақтарды Жаңа Зеландияға алтыдан тобымен ұшырып әкелуге тиіс болды. RAF ресми тізілімдері осы әуешілер тобын "Жаңа Зеландия эскадрильясы" деп атады, ал Ұлыбританияның Германияға қарсы соғыс жариялауының нәтижесінде Жаңа Зеландия үкіметі әуешілер мен ұшақтарды жаңа соғысқа көмектесу үшін RAF-ке берді. 1940 жылдың 4 сәуірінде Ұлыбритания Әуе министрлігінің таратылған No. 75 эскадрильяның нөмірін беру туралы шешімі, "Жаңа Зеландия эскадрильясы" құрамының ядросы RAF-тің операциялық бөлімшесі ретінде бірігіп қалатындығын білдірді.

Жаңа Зеландияның Корольдік әуе күштеріне ауысу

1946 жылдың қазан айында Ұлыбритания Жаңа Зеландия әуе экипажының атқарған жұмысына және көрсеткен құрбандықтарына алғыс айтып, эскадрилья нөмірін, таңбасын және түстерін Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштеріне берді. №2 эскадрилья RNZAF сол кезде Охакеа базасында Ventura бомбалаушыларын таратуда болды, сол себепті таратылып, №75 эскадрилья RNZAF болып қайта нөмірленді. Ол истребитель-бомбалаушы бөлімшесі ретінде құрылды және Ұлыбританиядан әкелінген 50 бұрынғы RAF де Хавилленд Mosquito ұшақтарымен қайта жабдықталды. RAF тағы да ешқашан №75 эскадрильяға ие болған жоқ, және бұл Ұлыбританияның Ұлт Достастығы елдеріне берген жалғыз RAF эскадрильясы. Эскадрилья таңбасы да берілді, RAF форматын сақтап, бірақ Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштері деген атаумен жаңартылды. Бұл да бірегей ерекшелік, барлық RNZAF Ұлт Достастығы форматтағы таңбаларының арасында RAF форматындағы жалғыз таңба болып табылады.

Жетістіктер

75 (NZ) эскадрильясы 1940 жылдан VE күніне дейін Германияға қарсы үздіксіз күресті. Бұл эскадрилья Бомбалау командасындағы кез келген басқа ауыр бомбалаушы эскадрильясынан көбірек сорттыларды орындады және Бомбалау командасының екінші көп ұшағын жоғалтты. Ұлтастық батырлықтың ең жоғары наградасы – Виктория кресі – сержант Дж. А. Уордқа Еуропа үстіндегі операция кезінде, ол екінші пилот болған «Веллингтон» ұшағының қанатына шығып, қозғалтқыштағы өртті сөндіруге тырысқандығы үшін берілді. Ұшақ жаудың истребительдерінен келген оқтарға қиындықтармен зақымданса да, базасына оралуға қол жеткізді. Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Көлік және технология мұражайында қайта құрылған «Ланкастер» ұшағында 75 (NZ) эскадрильясының біріне тиесілі АА кодтары бар. Бұл ұшақ ешқашан активті қызметте болған жоқ, бірақ француз теңіз күштері Жаңа Зеландияда қалдырып, Жаңа Зеландия халқына сыйлады. 75 (NZ) эскадрильясының 100-ден астам операцияны орындаған жалғыз ұшағы – «Ланкастер» NE181 (JN M) болды. 1945 жылы бұл ұшақты Жаңа Зеландияға қайтаруға әрекеттер жасалды, бірақ Жаңа Зеландия үкіметі оны Жаңа Зеландияға әкелуге қаржы бөлмеді. 75 (NZ) эскадрильясының барлық сақталған ұшақтары 1947–1948 жылдары жойылды. Ұлттық мұрағатта 2-ші дүниежүзілік соғыста 75 (NZ) эскадрильясында қызмет еткен британдық радист Гордон Фордпен жасалған сұхбат жарияланған.