Кіріспе
Маунт-Хаген қаласы – Папуа-Жаңа Гвинеядағы үшінші ірі қала, халқы 46 250 адамды құрайды. Ол Батыс Жоғарғы Жерлер провинциясының орталығы және Папуа-Жаңа Гвинеяның орталық құрлығындағы кең құнарлы Вахги аңғарында орналасқан. Жоғарғы Жерлер тас жолы – Маунт-Хагенді Лаэ және Маданг жағалау қалаларымен байланыстыратын басты магистральдық жол. Қала солтүстік-батысында орналасқан, тозып кеткен ежелгі Хаген тауының атымен аталған. Ал вулкан неміс отаршыл шенеунігі (1859–1897) есімімен аталады.
Mount Hagen is the third largest city in Papua New Guinea, with a population of 46,250. It is the capital of the Western Highlands Province and is located in the large fertile Wahgi Valley in central mainland Papua New Guinea, at an elevation of
The Highlands Highway is the main arterial route to connect Mount Hagen with the coastal cities of Lae and Madang. The city is named after the old eroded volcano Mount Hagen, located about to the north west. The volcano was named after the German colonial officer (1859–1897).
Тарих
1933 жылы Мик Лихи, оның інісі Дэн Лихи және үкімет қызметкері Джим Тейлор жоғартөбелерді әуеден барлап, үлкен және тығыз халқы бар Вахги алқабын ашты. Көп ұзамай олар жақсы жабдықталған отрядпен бірге кіріп, қазіргі Хаген тауы орналасқан жердегі тайпалармен байланыс жасаған алғашқы еуропалықтар болды. Алғашқы отряд Хаген тауынан шамалы қашықтықта Келуада әуе жолағы салды. 1934 жылдан бастап болашақ қаланың орнында "Могей дромесі" немесе "Могей әуежайы" деген жаңа әуе жолағы пайда болды. 1934 жылдың 1 сәуірінде Боб Гурни басқарған алғашқы ұшақ келді, ал ертесі күні алғашқы әуе почтасы жіберілді. Кейіннен бұл әуе жолағы Қытай қаласынан өтетін басты көшеге айналды, ал (қазіргі) әуежай қаладан 15 минуттық жерге көшірілді.
Мәдениет
Жыл сайын Хаген тауында Папуа-Жаңа Гвинеядағы ең ірі мәдени шаралардың бірі – Хаген тауының мәдени шоуы өтеді. Әр түрлі аймақтық, провинциялық, тіпті ұлттық тайпалық би топтары "синг-синг" түрінде мәдени мұраларын тойлау үшін жиналады. Бұл елдің ең маңызды туристік орталықтарының бірі. Ол Папуа-Жаңа Гвинеядағы құстар мен жануарлардың ең үлкен жиынтығына ие Байер өзені қорығының жанында орналасқан. Байер өзені қорығы 1970 жылдардан 1990 жылдардың ортасына дейін танымал туристік орын болды, бірақ бұрынғы танымал орынның тиімсіз басқарылуы осы зоопарктің жабылуына әкелді. Батыс Таулы провинцияда төрт сайлау округі бар: 1. Мул-Байер-Лумуса, 2. Деи кеңесі, 3. Хаген орталық, 4. Тамбул-Неблиер. Батыс Таулы провинцияның жалпы халқы қазір шамамен 950 000 адамды құрайды. Хаген тауы мен айналасындағы аудандарда дәстүрлі мәдениет пен сенімдер күшті болып қала береді. 2009 және 2013 жылдары жергілікті әйелдер сиқыршылықпен айыпталып, тірідей өртеліп өлгені туралы хабарлар тарады. Соңғы зерттеулер мұндай айыптаулардың өсуін Папуа-Жаңа Гвинеядағы дамудың нашарлауымен және қорқыныш пен сенімсіздік арқылы әлеуметтік капиталдың жойылуымен байланыстырады.
Көлік
Маунт-Хаген әуежайы Кагамуга қаласында орналасқан, бұл қала Маунт-Хагеннің орталығынан 15 минуттық жерде жатыр. Бұл халықаралық әуежай болғанымен, оған ұшулар мен қонулар әрқашан жұртшылыққа қолжетімді болмайды. Әуежайдың биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Қазіргі уақытта Hevilift компаниясы Квинсленд штатының Кэрнс қаласынан ATR 42 және Twin Otter ұшақтарымен Энга провинциясындағы Поргера алтын кенішіндегі шахтерлерге чартерлік рейстер ұсынады. Asia Pacific Airlines сондай-ақ Ок Теди кенішін қамтамасыз ету үшін Tabubil қаласына Dash 8 ұшақтарымен тұрақты рейстерді орындайды. Air Niugini де Маунт-Хагенге қызмет көрсетеді, Port Moresby, Moro және Cairns сияқты бағыттарға Fokker 100 және Dash 8 ұшақтарымен жүйелі рейстер ұйымдастырады. PNG Air Маунт-Хаген мен Port Moresby, Tabubil, Kiunga және Wewak қалалары арасында да тұрақты рейстерді жүзеге асырады. Әуежайдың жанында "Аэропорт" атты қонақ үй орналасқан. Кейде биіктік, ортатұс температурасы және ұшу-қону жолағының ұзындығының үйлесімі Маунт-Хагеннен ішкі рейстердің ұшу салмағын шектеуі мүмкін. Маунт-Хаген Таулы трасса арқылы Lae қаласымен және Madang, Goroka, Wabag, Mendi және Kundiawa сияқты басқа провинциялық орталықтармен байланысқан. Маунт-Хаген мен осы орталықтар арасындағы жол теориялық тұрғыдан толығымен жабық, бірақ жиі болатын көшкін мен жалпы нашарлау салдарынан жолдың кейбір бөліктері жабылмауы немесе бұзылуы мүмкін. Маунт-Хагеннен Таулы трасса бойымен жүру үшін такси ретінде жұмыс істейтін танымал PMV автобустарын пайдалануға болады немесе Маунт-Хагендегі көптеген жалға беру компанияларынан көлік жалдауға болады. Таулы трассаның қиын жағдайларына байланысты, төрт дөңгелекті көліктерді пайдалану ұсынылады.
Климат
Хаген тауы субтропикалық таулық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfb).