Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Черрапунжи (/audio=Cherrapunji.ogg/, /tʃ/ɛ/r/ə/'/p/ʌ/n/dʒ/i//, //'p/ʊ/n/) немесе Сохра – Үндістанның Мегалайя штатындағы Шығыс Хаси-Тілдер ауданындағы кішкентай қала (аудан құру жобасында). Бұл қала ка хима Сохраның (хаси тайпасының мемлекеті) дәстүрлі астанасы болған. Сохра жиі жер бетіндегі ең жаңбырлы жер деп есептелген, бірақ қазіргі уақытта бұл атаққа жақын орналасқан Маусинрам ие. Дегенмен, Сохра күнтізбелік айда және бір жыл ішіндегі ең көп жауын-шашын мөлшері бойынша рекордты сақтап тұр. 1861 жылдың шілдесінде және 1860 жылдың 1 тамызынан 1861 жылдың 31 шілдесіне дейін жауған жаңбырдың мөлшері тіркелген.
Cherrapunji (/audio=Cherrapunji. ogg/,/tʃ//ɛ//r//ə/'/p//ʌ//n//dʒ//i//, // /'/p//ʊ//n// /) or Sohra is a sub divisional town (Proposed District) East Khasi Hills district in the Indian state of Meghalaya. It was the traditional capital of ka hima Sohra (Khasi tribal kingdom). Sohra has often been credited as being the wettest place on Earth, but currently, nearby Mawsynram holds that distinction. Sohra still holds the all time record for the most rainfall in a calendar month and in a year, however. It received in July 1861 and between 1 August 1860 and 31 July 1861.
Тарих
Хаси халқының тарихы – Сохраның туған жері – 16 ғасырдың басынан басталады. 16-шы және 18-ші ғасырлар аралығында бұл халықты Хаси төбелеріндегі олардың тайпалық 'Сыйемдер (раджалар немесе басшылар) Кхирим' биледі. Хаси төбелері 1833 жылы маңызды Сыйемнің соңғысы Тирот Синг Сыйемнің бағынуымен британдық билікке көшті. Хаси қоғамының барлық құрылысы аналық желі бойынша жүреді. Бұл қаланың түпкі атауы Сохра (сох ра) болған, ал британдықтар оны "Черра" деп атаған. Бұл атау ақырында уақытша атауға, яғни "жеміс бағының жері" деген мағына беретін Черрапунджиге айналды, осы атауды алғаш рет Үндістанның басқа аймақтарынан келген туристер қолданды. Қала қайтадан бастапқы атауымен, Сохра деп аталуда. Көп жауын-жаңбырға қарамастан, Сохрада су тапшылығы күшті, сондықтан тұрғындары ішуге жарамды су алу үшін ұзақ қашықтыққа баруға мәжбүр. Орманға адамның тиісіп кіруі салдарынан, шамадан тыс жаңбыр топырақ қабатын шайып, суаруға кедері келтіреді. Аймақта жаңбыр суын жинаудың жаңа технологияларын енгізу қала мен көршілес ауылдарға зор көмек берді. Қалалық зиратта Дэвид Скоттқа (Солтүстік-Шығыс Үндістандағы британдық әкімші, 1802–1831) қойылған ескерткіш бар.
The history of the Khasi people – native inhabitants of Sohra– may be traced from the early part of the 16th century. Between the 16th and 18th centuries, these people were ruled by their tribal 'Syiems (rajas or chiefs) of Khyriem' in the Khasi Hills. The Khasi hills came under British authority in 1833 with the submission of the last of the important Syiem, Tirot Sing Syiem. The main pivot on which the entire superstructure of Khasi society rests is the matrilineal system. The original name for this town was Sohra (soh ra), which was pronounced "Cherra" by the British. This name eventually evolved into a temporary name, Cherrapunji, meaning 'land of oranges', which was first used by tourists from other parts of India. It has again been renamed to its original form, Sohra. Despite abundant rainfall, Sohra faces an acute water shortage and the inhabitants often have to trek very long distances to obtain potable water. Irrigation is hampered due to excessive rain washing away the topsoil as a result of human encroachment into the forests. Recent developments of rain water harvesting techniques in the area have greatly helped the town and its neighbouring villages. There is a monument to David Scott (British Administrator in NE India, 1802–31) in the town's cemetery.
География
Оның орташа биіктігі 1500 метрдей, ол Бангладеш жазықтарына қараған Хаси тауларының оңтүстік бөлігіндегі платода орналасқан. Плато айналасындағы аңғарлардан 660 метр биіктікке көтеріледі. Ауыр жаңбырдың салдарынан орманның кесуі және судың шаюынан платодағы топырақтардың сапасы нашар. Қысқы құрғақшылықтарға байланысты, қала өте ылғалды жер ретінде танымал болғанына қарамастан, бұл жердегі өсімдіктер тіпті ксерофиттік сипатқа ие. Халықтың қарқынды өсуі жергілікті экожүйелерге қосымша қысым түсіреді – 1960 жылы Сохра ауданында 7 мың адам болса, 2000 жылы 10 мыңнан асты. Дегенмен, Сохраның төңірегіндегі аңғарлар жап-жасыл және әртүрлі өсімдіктерге толы, көптеген эндемикалық өсімдік түрлерін, соның ішінде Мегалая субтропикалық ормандарын қамтиды. Сохраға жақын ауылдарда Умшианг тамыр көпірі, Маусоу тамыр көпірі, Ритимен тамыр көпірі және Нонгриат ауылындағы екі қабатты тамыр көпірі сияқты қызықты тірі тамыр көпірлері бар. Шиллонг платосы – солтүстікке қарай E W Main Boundary Thrust (MBT), батысқа қарай N–S Jamuna жарылысы және шығысқа қарай NW SE Kopili жарықшасымен шектелген, жоғары көтерілген хорст сияқты ерекшелік.
It has an average elevation of and sits on a plateau in the southern part of the Khasi Hills, facing the plains of Bangladesh. The plateau rises 660 meters above the surrounding valleys. Soils on the plateau are poor owing to deforestation and washout caused by heavy rainfall. Owing to winter droughts, the vegetation in this location is even xerophytic in spite of the town's fame as an extremely wet place. Additional pressure on local ecosystems is created by the rapid increase of the population – from a Sohra area population of 7,000 in 1960, it grew to over 10,000 by 2000. The valleys around Sohra, however, are covered with lush and very diverse vegetation, containing numerous endemic species of plants, including the Meghalaya subtropical forests. There are some interesting living root bridges in villages near Sohra like the Umshiang root bridge, Mawsaw root bridge, Ritymmen root bridge, and the Double Decker root bridge at Nongriat village. The Shillong Plateau is an uplifted horst like feature, bounded by the E W Main Boundary Thrust (MBT) to the North, the N–S Jamuna fault in the west, and the NW SE kopilli fracture zone in the east.
Жауын-шашынның көп болуының себептері
Сохра Үндістанның жазғы муссонының Бенгал шығанағынан жауын алады. Монсон бұлттары Бангладеш жазығының үстінен шамамен 400 км-ге кедергісіз ұшып өтеді. Содан кейін олар 2-5 км аралығында теңіз деңгейінен 1370 метрге кенеттен көтерілетін Хаси төбелеріне жетеді. Көптеген терең аңғарлардағы арналар кең аумақтан төмен ұшып (150–300 м) ылғалды бұлттарды шоғырландырады, бұл географиялық ерекшелік Сохраға жауын жинақтайды. Жел бұлттарды осы тіректері арқылы итеріп, тік беткейлерге көтереді. Бұлттардың атмосфераның жоғарғы қабатына жылдам көтерілуі салқындату процесін жеделдетеді және будың конденсациялануына көмектеседі. Жаңбырдың көп бөлігі ауаның үлкен көлемдегі су буымен бірге көтерілуі нәтижесінде пайда болады. Жаңбырдың мөлшерінің ерекше көп болуы, әсіресе Үндістанның солтүстік-шығысындағы орографиялық жаңбырдың ең танымал белгісі болып табылады. Кейде Сохраның бір бөлігінде кенеттен жаңбыр шашырауы мүмкін, ал басқа аудандар толығымен немесе салыстырмалы түрде құрғақ қалуы мүмкін, бұл жауын-шашынның кеңістіктегі айырмашылығын көрсетеді. Атмосфералық ылғалдылық муссонның ең қызу кезеңінде өте жоғары болады. Сохрадағы жауын-шашынның көп бөлігі орографиялық факторларға байланысты. Бұлттар оңтүстіктен тауларға соққанда, олар аңғар арқылы бағытталады. Бұлттар Сохраға тік бұрышпен келіп соғылады және төмен ұшып бара жатқан бұлттар тік беткейлерге итеріледі. Ең көп жаңбырдың Хаси төбелеріне тікелей соққан жел кезінде жауатыны таңқаларлық емес. Сохрадағы муссондық жаңбырдың ерекшелігі – оның көп бөлігі таңертең жауады. Бұл екі ауа массасының қосылуынан болуы мүмкін. Муссон айларында Брахмапутра аңғарындағы басым желдер көбінесе шығыстан немесе солтүстік-шығыстан соғады, бірақ Мегалаядағы желдер оңтүстіктен соғады. Бұл екі жел жүйесі әдетте Хаси төбелерінің маңында бірігеді. Күні бойы жылынып, аңғарда тұтқындалған желдер тек күндізгі уақытта жоғары көтеріле бастайды. Бұл таңертеңгі жаңбырдың жиі жаууының себебін түсіндіреді. Орографиялық факторлардан басқа, атмосфералық конвекция муссон кезінде және оған дейінгі уақытта маңызды рөл атқарады.
Sohra receives rains from the Bay of Bengal arm of the Indian summer monsoon. The monsoon clouds fly unhindered over the plains of Bangladesh for about 400 km. Thereafter, they hit the Khasi Hills which rise abruptly from the plains to a height of about 1,370 m above mean sea level within 2 to 5 km. The geography of the hills with many deep valley channels encompassing the low flying (150–300 m) moisture laden clouds from a wide area converges over Sohra. The winds push the rain clouds through these gorges and up the steep slopes. The rapid ascent of the clouds into the upper atmosphere hastens the cooling and helps vapours to condense. Most of the rain is the result of air being lifted as a large body of water vapour. The extreme amount of rainfall is perhaps the best known feature of orographic rain in northeastern India. Occasionally, cloudbursts can occur in one part of Sohra while other areas may be totally or relatively dry, reflecting the high spatial variability of the rainfall. Atmospheric humidity is extremely high during the peak monsoon period. The major part of the rainfall at Sohra can be attributed to the orographic features. When the clouds are blown over the hills from the south, they are funneled through the valley. The clouds strike Sohra perpendicularly and the low flying clouds are pushed up the steep slopes. It is not surprising to find that the heaviest rainfalls occur when the winds blow directly on the Khasi Hills. A notable feature of monsoon rain at Sohra is that most of it falls in the morning. This could be partly due to two air masses coming together. During the monsoon months, the prevailing winds along the Brahmaputra valley generally blow from the east or the northeast, but the winds over Meghalaya are from the south. These two winds systems usually come together in the vicinity of the Khasi Hills. Apparently, the winds that are trapped in the valley at night begin their upward ascent only after they are warmed during the day. This partially explains the frequency of morning rainfall. Apart from orographic features, atmospheric convection plays an important role during the monsoon and the period just preceding it.
Демография
2011 жылғы Үндістандағы халық санағы бойынша Сохраның халқы 10 086 адамды құрады, оның ішінде еркектер жалпы халықтың 48,75% және әйелдер 51,25% құрайды. Орташа сауаттылық деңгейі 74%, бұл ұлттық орташа көрсеткіш 74,5%-ға тең, ал еркектердің сауаттылық деңгейі 72,4%, әйелдердікі 73,9%. Қала тұрғындарының басым көпшілігі христиан дінін ұстанады, сонымен қатар Ниам Хаси, индуизм сияқты жергілікті діндердің де өкілдері бар, мұсылмандардың саны өте аз. Сохра тірі көпірлерімен де әйгілі. Жүзделген жылдар бойы адамдар ағаштардың тамырларын өсіріп, олардан үлкен көпірлер жасау тәсілін жетілдірген. Бұл процесс 10-15 жылға созылады, ал көпірлер әдетте жүздеген жылдар бойы қолданылады, ең ескісі, қазірге дейін пайдаланылып келе жатқаны, 500 жылдан астам.
As of the 2011 Census in India, Sohra had a population of 10,086, with males 48.75% of the total population and females 51.25%. It has an average literacy rate of 74%, equal to the national average of 74.5%, with a male literacy rate of 72.4% and a female one of 73.9%. Most of the people in the town overwhelmingly follow Christianity, with significant followers of indigenous Niam Khasi, Hinduism and a very small Muslim population. Sohra is also famous for its living bridges. Over hundreds of years the people have developed techniques for growing roots of trees into large bridges. The process takes 10 to 15 years and the bridges typically last hundreds of years, with the oldest one, still in active use, being over 500 years old.
Білім
Сохра мемлекеттік колледжі қаладағы жалғыз жоғары білім беретін колледж. Көптеген студенттер жоғары білім алу үшін штаттың астанасына кетеді. Қаланың ішінде және төңірегінде Рамкришна миссиясы секілді жекеменшік мектептер мен Томас Джонс мектебі сияқты мемлекеттік мектептер құрылды.
Sohra Government College is the only general degree college in the town. Most students move to the state capital for college degrees. Independent schools like the Ramkrishna Mission and government run schools like the Thomas Jones School have been set up in and around the town.
Медиа
Сохрада «Акашвани Сохра» деп аталатын Бүкіл Үндістан радиосының ретрансляциялық станциясы бар. Ол FM жиіліктері арқылы хабар таратады.
Sohra has an All India Radio relay station known as Akashvani Sohra. It broadcasts on FM frequencies.