Кіріспе

Даниялық суретші (1803–1848)

Мартинус Кристиан Весселтофт Рёрби (17 мамыр 1803 – 29 тамыз 1848) – даниялық суретші, жанрлық туындыларымен және пейзаждарымен танымал. Ол 19 ғасырдың бірінші жартысындағы Дания суретінің алтын дәуірінің маңызды тұлғасы болды. Данияның алтын дәуіріндегі суретшілердің арасында ең көп саяхат жасаған ол солтүстікке Норвегия мен Швецияға, оңтүстікке Италия, Грекия және Константинопольге барды. Сонымен қатар, ол Скайгенде сурет салуды бастаған алғашқы даниялық суретші болды – бұл Майкл Анчер, Анна Анчер және П. С. Кройер арқылы атаққа ие болған, гүлденген Скайген суретшілер қауымдастығы құрылғанға жарты ғасыр бұрын болды.

Ерте өмір және білім

Мартинус Рёрбие 1803 жылғы 17 мамырда Норвегияның Драмен қаласында даниялық ата-анасы Фердинанд Хенрик Рёрбие және оның әйелі Фредерике Элеонора Катерина де Стокфлетт отбасында дүниеге келді. Мартинусқа оқуға құлшынысы болмады, бірақ 1820 жылы 17 жасында Дания Корольдік Көркемсурет академиясында оқуға түсті. Ол Данияның алтын ғасырындағы суретшілер буынына зор әсер еткен Кристиан Август Лоренцен және Кристофер Вильгельм Эккерсбергтің басшылығымен білім алды. Рёрбие Эккерсбергтің сүйікті шәкірті болды, және олар тығыз қарым-қатынас орнатты. Ол Эккерсбергтің табиғатқа деген ұқыпты назары мен егжей-тегжейлі нақты бейнелеуге ұмтылысын қабылдады. Лоренценнің түс қолдануы да оған үлкен әсер етті. 1824 жылы Академияның кіші күміс медалін, ал 1828 жылы үлкен күміс медальді жеңіп алды. Ол алтын медаль үшін бәсекелесіп, ақшалай жүлде алды. 1829 жылы ол "Соқырларды емдеген Христос" картинасы үшін шағын алтын медальді жеңіп алды, ол Дания Корольдік академиясының меншігінде қалып қойды. Бірнеше рет әрекет еткеніне қарамастан, ол үлкен алтын медальді жеңе алмады. "Суретшінің терезеден көрінісі" – шамамен 1825 жылғы жас Рёрбидің суреті, ол ашық терезедегі құсты бейнелеу арқылы оның кейінгі көптеген саяхаттарын болжайды. Бұл сурет оның ата-анасының үйінің қауіпсіздігі мен кемеге орналасқан кеме арқылы бейнеленген кең, беймәлім әлемнің шекарасында орналасқан.

Ерте мансап

Рёрби өзінің суреттерін алғаш рет 1824 жылы Шарлоттенборгта көрмеге қойды және 1848 жылға дейін дерлік әр жыл сайын көрмеге қатысты. Оның туындыларының бағасы шамалы болғандықтан, ол өнер туындыларын сатып алуға жеткілікті клиенттер тапты. 1820-жылдардағы жұмыстарының көп бөлігі Копенгаген мен Зеландия аралының көріністерінен тұрды, бірақ ол сонымен қатар сурет салу ұстазы Лоренценнің де бірнеше портреттерін салды. 1830 және 1832 жылдары ол екі рет Норвегияға сапар шекті. Алғашқы сапарында ол сол кезде суретшілер үшін сирек баратын Ютландияға да тоқтады. 1830 жылдың 31 мамырында ол «Дания» атты темір жол кемесімен Орхусқа келді. Кемедегі тағы бір жолаушы – Ханс Кристиан Андерсен болды, және екеуі біраз уақыт бірге саяхаттауға келісті. Орхустан олар солтүстікке қарай Розенхолм, Клаушольм және Тжеле поместиелерінде болды. Содан кейін Рёрби Андерсенмен ажырасып, Солтүстік-Батыс Ютландиядағы, сирек зыяратталатын Ты провинциясына, Тистедтегі туыстарына сапарлады. Оның күнделіктерінен ол бұл жерді терең экзотикалық деп тапқанын, әйелдердің киімдерінен және базарлардан бастап, ландшафтқа дейін барлық нәрсені егжей-тегжейлі суреттегенін және жазғандарын көруге болады. Дегенмен, ағаштардың жетіспеуі салдарынан ландшафт сурет салуға қолайсыз болды. 7 шілдеде ол Тистедтен Норвегияға қарай жолға шықты. 1839 жылдың 29 тамызында Роза Фредерике Шиоттке үйленді. Бірақ денсаулығы нашарлап, сол күзде күшін қайта жинау ниетімен Италияға қайта оралды. Ол осы сапарында «Амалфи алаңы» («Torvet i Amalfi») суретін салды, ол 1842 жылы көрмеге қойылды. 1841 жылы ол үйіне оралды. Кристиан Далсгардқа жеке сурет салу сабақтарын берді, ал 1844 жылы Академияның модельдеу мектебінің профессоры болды. Денсаулығы нашарлап, 1848 жылдың 29 тамызында Копенгагенде қайтыс болды, жас әйелін жесір қалдырып, бірнеше кішкентай баласы бар еді. Ол 1849 жылы оның он екі суретін, көбінесе итальяндық тақырыптарды көрмеге қойды.

Шығармалары

Ол жанрлық суреттері, пейзаждары және сәулет суреттері, сондай-ақ көптеген саяхаттары барысында салған эскиздерімен есте қалды. Ол Копенгагендегі өмірдің көптеген сахналарын, итальяндық және түрік пейзаждарын, халық тұрмысының көріністерін бейнелейтін ірі туындыларды жаратты. Ол аз ғана портрет салған. Алтын ғасыр суретшілерінің арасында ол ең көп саяхат еткендердің бірі болды. Оның көркемдік еңбектері сол кезде аз зерттелген аймақтардың суретшілік мотивтерімен, сондай-ақ өз заманының Копенгагенін көрсететін оқиғалы жанрлық суреттерімен ерекшеленді.

Скайгенді ашу

Рёрби Скагенге үш рет сапар шекті, жергілікті балықшыларды және Солтүстік теңіз аймағын суреттеді. Алғаш рет 1833 жылы, ол Жерорта теңізіне саяхатқа шығар алдында бір жылдай бұрын, ал Скаген суретшілерінің қауымдастығы қалыптасып, даңққа ие болғанға дейін шамамен жарты ғасыр бұрын болды. Ол өмірінің соңында, 1847 және 1848 жылдары жазда қайта оралды. Оның ашық ауа райындағы жазғы кешінде Скаген тұрғындарының суреті салған соңғы туындыларының бірі болды. Оның туындылары Данияның көптеген өнер мұражайларында, оның ішінде Дания Ұлттық галереясында (Statens Museum for Kunst), Ny Carlsberg Glyptotek және Hirschsprung Collection мұражайларында қойылған.