Николай Вильгельм Марстранд: Данияның алтын ғасырындағы суретші

Кіріспе

Суретші және иллюстратор (1810–1873)

Николай Вильгельм Марстранд (24 желтоқсан 1810 – 25 наурыз 1873), суретші және иллюстратор, Данияның Копенгаген қаласында, аспап жасаушы және ойлап табушы Николай Якоб Марстранд пен Петра Отилия Смит отбасында дүниеге келген. Марстранд – Дания суретінің алтын ғасырына жататын ең белгілі суретшілердің бірі.

Ерте даму және академиялық оқыту

Марстранд Копенгагеннің Метрополитен мектебінде оқыды, бірақ кітаптарға қызығушылығы шамалы болды және 16 жасында мектепті тастады. Кристофер Вильгельм Эккерсберг, Дания Корольдік өнер академиясының суретші және профессоры, Вильгельмнің әкесінің жақын досы еді, және Вильгельм үшін көркем мансапты ұсынған – көрінетіндей, Эккерсберг болды. Вильгельм бұған дейін көркемдік дарынын көрсеткен, көптеген тұлғалары бар және күрделі композициясы бар топтық сахналар сияқты қиын тақырыптарды орындауға тырысқан. Осылайша, 16 жасында Марстранд 1826-1833 жылдар аралығында Эккерсберг басқаратын академияда оқуға түсті. Оның қызығушылығы жанрлық тақырыптарда – Копенгагеннің көшелерінде, әсіресе орта таптың күнделікті өмірін бейнелеуде берік болғанмен, ол тез арада академиялық мойындықтың ең жоғары деңгейіне жетпек болды: тарихи сурет салуға. Тарихи суреттерде мифология мен тарихтан алынған классикалық тақырыптар, күнделікті өмірден гөрі ұлы нәрселер бейнеленді. Дәстүрлер және дәстүрлі өнер сыншыларының талғамы оны үлкен құрметпен қабылдады. Сондықтан, Марстрандтың қарапайым тақырыптарды бейнелеудегі тең шеберлігіне және қаланың шулы-құсқылықтарын, ойын-сауықтарын, әңгімелерді суреттеуден алған ләззатына қарамастан, оған жету үшін күш салу қажет еді. Марстрандтың шығармашылық өнімі, 1830 жылдары ғана емес, өмірі бойы салған көптеген суреттері мен иллюстрациялары арқылы, замандастарының қарапайым өмірін көрсетуге деген ұмтылысын ешқашан тастамады. Сонымен қатар, Дания сарайына шарап сатушы және өнерді қолдаушы Кристиан Ваагепетерсен де осы ерте кезеңде Марстрандтың маңызды демеушісі болды. Оның "Музыкалық кеш" (1834) картинасы Ваагепетерсеннің үйінде өткен осындай шараны бейнелейді және Марстранд үшін маңызды кезеңдік туынды болды. Көрінетін танымалдылығының артуына қарамастан, Марстранд академияның алтын медалін ешқашан алмады. Бұл медаль үлкен беделімен ғана емес, сонымен қатар лауреаттың көркемдік білімін одан әрі жетілдіру үшін берілетін саяхат стипендиясымен бірге келгендіктен де құнды болды. Марстрандтың медальді жеңуге жасаған тырысыстары 1833 жылы "Мысырға қашу" және 1835 жылы "Одиссей мен Наусикаа" атты неоклассикалық туындыларымен сәтсіз аяқталды. Бұл оны көңілсіздікке түсірді, өйткені ол 1833 жылы барлық қолжетімді күміс медальдарды жеңіп алған еді.

Marstrand studied at Copenhagen's Metropolitan School (Metropolitanskolen), but had little interest in books, and left around 16 years of age. Christoffer Wilhelm Eckersberg, painter and professor at the Royal Danish Academy of Art (Det Kongelige Danske Kunstakademi) in Copenhagen, was a close friend of Wilhelm's father, and it was to all appearance Eckersberg who recommended an artistic career for young Wilhelm. Wilhelm had already shown artistic talent, tackling difficult subjects such as group scenes with many figures and complicated composition. At 16 years of age Marstrand thus began his studies at the Academy under Eckersberg, attending the school from 1826 to 1833. Although his interests had a firm hold in genre themes – depiction of the daily life he observed around him in Copenhagen's streets, especially middle class society – he would soon reach for the pinnacle of academic acceptability: the history painting. History painting displayed what was grand – classical themes from mythology and history, rather than daily life. The traditions, and the taste of traditional art critics, strongly favored it. It was therefore something to strive for, in spite of Marstrand's equal skill at depicting more modest themes, and of the enjoyment he had in portraying the crowds, the diversions of the city, and the humor and story behind the hustle and bustle. Marstrand's creative production would, through many paintings and illustrations made not only during the 1830s but throughout his life, never abandon this inclination toward displaying the simple life of his times. At the same time Christian Waagepetersen, wine merchant to the Danish court and supporter of the arts, also became an important patron for Marstrand during this early period. His painting "A musical evening party" (Et musikalsk aftenselskab) (1834), depicts such an occasion at the home of Waagepetersen, and was an important transition painting for Marstrand. Despite an unmistakably growing recognition, Marstrand never received the Academy's gold medal. This medal was coveted not only for its great prestige, but also because it came with a travel stipend for furthering the laureate's artistic training. Marstrand's attempts at winning the medal were unsuccessful both in 1833 with his neoclassical "Flight to Egypt" (Flugten til Ægypten) and in 1835 with "Odysseus and Nausikaa". This was a disappointment, as he had won both available silver medals in 1833.

Шетелдік сапарлар

Алтын медаль болсын, болмасын, Академия Марстрандқа сапарға стипендия берді. 1836 жылдың тамыз айында ол көптеген саяхаттарының біріншісін бастады, Германия арқылы Италиядағы Римге бет алды, жол бойы Берлин, Дрезден, Нюрнберг және Мюнхен қалаларында тоқтады. Италияда төрт жыл тұрған ол күнделікті өмірдің, әсіресе мерекелердің көптеген идеализирован суреттерін жасады. Ол Италияға бірнеше рет қайтып келді, соңғы сапары 1869 жылы болды, ал Римде ол жаз айларын жыл сайын Олевано-Романо, Сивителла және Субиако таулы қалаларында өткізді. Италия мен итальян халқының өмір салтына ғашы болды. Ол оларды түрлі-түсті, қуанышты және романтикалық тұрғысынан бейнеледі, жаңадан табылған сұлулық идеалымен сіңдірді. Ол осы Италиядағы алғашқы тұру кезінде бірнеше портреттер де салған. Олардың ішінде Кристиан Кобке және саяхат серігі Йохан Адольф Киттендорф сияқты басқа да даниялық суретшілердің портреттері бар. Сонымен қатар, ол ботаник және саясаткер Дж. Ф. Шуудың үлкен портретіне эскиздерін аяқтады, ол кейін сурет ретінде іске асырылатын болды.

Карьералық даму

Марстранд 1841 жылдың соңында Данияға оралды, жол жүрісінде Мюнхен мен Парижде тоқтады. Данияда ол Италияда алған білімін қайтаруға және оны өз мәдениетінде дамытуға ұмтылды. 19 маусымда 1843 жылы «Эразмус Монтан» картинасын ұсынғаннан кейін өнер академиясының мүшесі болды. 1848 жылы академияның профессоры атанды. Ол студенттерінің өз қабілеттері мен қызығушылықтарына сәйкес дамуына жағдай жасауға тырысты. Олардың арасында Скагеннің ең белгілі суретшілері Педер Северин Кройер мен Майкл Анчер, сондай-ақ Карл Блох және Кристиан Зартман болды. Марстранд өмірі бойы Еуропаны (Лондон, Вена, Бельгия, бірақ ең әсіресе Италия мен Римге) тұрақты түрде саяхаттап жүрді, кейде П.С. Сковгаард және Йохан Адольф Киттендорф сияқты әріптестерімен, ал кейде өнер тарихшысы және сыншысы Нильс Лориц Хойенмен бірге. Марстранд Италиядан алған шабытын суреттерінде де пайдаланды. Ол енді оны әдебиет және театр сюжеттерімен толықтырып, Сервантестің «Дон Кихотынан», сондай-ақ Эразм Монтаннан немесе Людвиг Холбергтің басқа пьесаларынан көріністерді бейнеледі. Холбергтің туындылары Марстрандқа мол шабыт көзі болды. Ол жанрлық суреттер салуды, эскиздер, карикатуралар мен суреттер жасауды жалғастырды, заманының рухын жұмсақ немесе өткір сатирамен бейнеледі. 1850 жылдың 8 маусымында Марстранд Маргрете Кристине Вейдеманнға үйленді, олармен бес баласы болды. Оның отбасы оның өнері үшін жаңа шабыт көзіне айналды. Оның балалар портреттері Константин Хансеннің, оның замандасы, досы және Экерсбергтің шәкірті болған суреттеріне ұқсас. Марстранд 1850-ші жылдардың соңында портрет салуға одан да көп мән берді, сол дәуірдің маңызды тұлғаларын бейнеледі, олардың ішінде Константин Хансен (1852, 1862), Бернхард Северин Ингеман (1860), Грунтвиг (1863), Хойен (1869), сәулетші Майкл Готлиб Биндесбюль және 1839 жылы салған Кёпке портреті болды. 1850-ші және 1860-шы жылдары, әсіресе 1867 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол діни тақырыптарға қайта оралды. Ол сонымен қатар мифология мен тарихқа жаңаша назар аударды. 1864-1866 жылдары Роскилде соборындағы король Кристиан IV капелласы үшін екі керемет қабырғалық сурет салды, олар осы танымал монархтың даңқын арттыруға үлкен үлес қосты. Фаборг шіркеуі үшін маңызды алтарь суретін жасады. 1871 жылы, қайтыс болғанға дейін көп ұзамай, Копенгаген университетінің салтанатты залы үшін тапсырыс бойынша бірнеше үлкен қабырғалық суреттерді аяқтады. Бұл тарихи, діни және монументалды даму Марстрандтың жұмысының ауқымын одан әрі кеңейтті. Сонымен қатар, өмірінің соңғы он жылында оның кейбір туындылары өте жеке сипатқа ие болды. Өмірінің соңғы 6 жылында салған суреттер сериясында жалаңаш әйел бейнеленген, ал басқалары монументалды туындылардан гөрі терең діни мағынаға ие болды. Марстранд екі рет өнер академиясының директоры (канцлері) болды: бірінші рет 1853-1857 жылдары, екінші рет 1863 жылдан қайтыс болғанға дейін. 1867 жылы оған Мемлекеттік кеңесші (etatsråd) шені берілді. 1871 жылдың қазанында Марстранд ми қан кетуінен зардап шегіп, денесінің бір бөлігі сал болды, 1873 жылы қайтыс болғанға дейін жұмысқа қабілеттілігінің көп бөлігін жоғалтты.

Marstrand returned to Denmark at the end of 1841, stopping in Munich and Paris on the way. In Denmark he strove to bring back that which he learned in Italy, and allow it to develop in his home culture. He became a member of the art Academy on 19 June 1843, after submitting the painting "Erasmus Montanus" as his admissions piece. He became a professor at the Academy in 1848. He endeavored to let his students evolve according to their own skills and interests. Among these were the two most renowned Skagen painters Peder Severin Krøyer and Michael Ancher, as well as Carl Bloch and Kristian Zahrtmann. Marstrand continued to travel regularly around Europe throughout his life, to (London, Vienna, Belgium, but especially to Italy and Rome), at times in the company of such fellow artists such as P. C. Skovgaard and Johan Adolph Kittendorff, or of art historian and critic Niels Lauritz Høyen. Marstrand also continued to apply inspiration from Italy in his paintings. He now supplied it with themes from literature and the theatre, portraying scenes from Don Quixote by Cervantes, as well as from Erasmus Montanus, or other plays by Ludvig Holberg. Holberg's works would in fact provide Marstrand with an endless stream of inspiration. He also continued to paint genre paintings, and to make sketches, caricatures, and drawings, capturing the spirit of his time with gentle or more biting satire. On 8 June 1850, Marstrand married Margrethe Christine Weidemann, with whom he was to have five children. His family became yet a new source for his art. There are similarities in his portraits with children to those made by Constantin Hansen, a contemporary, friend, and also student of Eckersberg. Marstrand returned to portrait painting with even more seriousness in the late 1850s, depicting some of the key figures of the age, including Constantin Hansen (1852, 1862), Bernhard Severin Ingemann (1860), Grundtvig (1863), Høyen (1869), the architect Michael Gottlieb Bindesbøll, not forgetting his earlier portraiture of Købke in 1839. During the 1850s and 1860s, and especially after the death of his wife in 1867, he finally turned to religious themes. He also gave renewed attention to mythology and history. He painted two remarkable great murals for King Christian IV's chapel in Roskilde Cathedral in 1864–1866, both of which have contributed to this popular monarch's enduring fame. He painted an important altarpiece at Faaborg Church. In 1871, not long before his death, he delivered several massive wall paintings commissioned for the University of Copenhagen's Celebration Hall. This historical, religious, and monumental development added yet an essential dimension to the already broad scope of Marstrand's work. At the same time, during the last ten years of his life, part of his work became very intimate. A series of paintings made during the last 6 years of his life featured a naked woman, while others were deeply religious, more inwardly so than the monumental work. Marstrand was named Director (Chancellor) of the art Academy during two periods: the first period from 1853–1857, the second from 1863 until his death. In 1867 he was awarded the rank of State Councillor (etatsråd). In October 1871 Marstrand was struck with a brain hemorrhage and partially paralysed, losing much of his work capacity before his death in 1873.

Өлімнен кейінгі қабылдау

Өзінің замандастары мен одан кейінгі бірнеше буын үшін Марстранд Данияның ең ұлы суретшілерінің қатарында болды, ал кейбір сарапшылар оны ең ұлысы деп есептейді. Әрине, ол өте көп еңбек етті және жанрлардың көптеген түрлерін игерді – пейзаж суретіне деген ықыласы болмауы оның ерекшелігі еді. Бүгінде оның туындыларының көп саны Дания тарихы мен мәдениетінің танымал белгілеріне айналды: жастық шағында Копенгагендегі үйлер мен көшелердегі көріністер, Римдегі той-қуаныштар мен қоғамдық өмір, азаматтар мен өнертапқыштардың көптеген портреттері, тіпті университет пен монархияға жасалған монументалды тапсырыстар. Дегенмен, 20 ғасыр өркендеген сайын оның туындылары көркемдік құндылығын жойып, сәннен шығып кетті; керісінше, соңғы онжылдықтарда оның өнеріне жаңаша баға берілуде.