Кіріспе

Даниялық суретші, мүсінші және сәулетші (1743–1809)

Өмірбаян

Николай Абрахам Абильдгаард Данияның Копенгаген қаласында Анн Маргрете (туған есімі Бастгольм) және белгілі антиквариат суретшісі Сорен Абильдгаардтың ұлы болып дүниеге келді. Абильдгаардты сурет шеберінен оқытқаннан кейін, ол Копенгагендегі Корольдік Дания өнер академиясына (Det Kongelige Danske Kunstakademi) қабылданды, онда Йохан Эдвард Мандельберг пен Иоханнес Видевельдтің жетекшілігімен оқыды. 1764 жылдан 1767 жылға дейін академиядағы өзінің таланты үшін бірнеше медальон жеңіп алды. 1767 жылы академиядан алған Үлкен алтын медальонға саяхатқа арналған стипендия кірді, оны алу үшін ол бес жыл күтті. Шамамен 1769 жылы ол Академия профессоры Йохан Мандельбергке шәкірт ретінде көмектесті және Фреденсборгтағы патша сарайын безендіруге қатысты. Бұл суреттер классикалық стильде, Клод Лоррен және Николя Пуссен сияқты француз классиктерінің ықпалымен салынған. Мандельберг Парижде Франсуа Бушеден оқыған.

Студенттік саяхат

Сол кездегі суретшілер көбінесе оқу үшін Парижге сапар шегетін болса да, Абильдгаард Римге баруды жөн көрді, ол 1772 жылдан 1777 жылға дейін сонда тұрды. Ол Асмус Якоб Карстенс, мүсінші Бертель Торвальдсен және суретшілер Ж. Л. Лунд пен Кристофер Вильгельм Эккерсберг сияқты белгілі суретшілерге сабақ берді. Ол қайтыс болғаннан кейін Лунд пен Эккерсберг Академия профессорлары болып, оның ізбасарлары атанды. «Дания суретінің әкесі» деп аталатын Эккерсберг сол академияда профессор болып қызмет етіп, Дания суретінің алтын ғасыры деп танылатын өнер кезеңінің негізін қалады. Патшалық тарихи суретші ретінде Абильдгаардқа 1780 жылы Дания үкіметі Дания тарихын бейнелейтін үлкен монументалды туындылар жасау тапсырылды. Бұл беделді және табысты тапсырма болды. Суреттерде тарихи оқиғалармен қатар аллегориялық және мифологиялық элементтер үйлесіп, үкіметтің құрметі мен мақтауына арналған. Есіктердегі суреттер Еуропа тарихындағы төрт маңызды кезеңді аллегориялық түрде бейнеледі. Абильдгаард идеяларды жеткізу және осы символизмге қаныққан сарапшыларға символдар арқылы хабар беру үшін идеограммалар сияқты бейнелі аллегорияны пайдаланды. Абильдгаардтың профессоры Йохан Эдвард Мандельберг бөлменің безендірілуін қамтамасыз етті. Оның билікпен қарым-қатынасы 1794 жылы, оның «Юпитер адамзат тағдырын өлшейді» (Jupiter vejer menneskenes skæbne) атты аллегориялық суреті Салонда көрсетілгенде шиеленіске жетті. Ол саяси оқшауланып, цензура салдарынан қоғамдық пікірталасқа қатысудан шеттетілді. 1794 жылдың ақпанында Кристиансборг сарайында болған өрт оның мансабына да кері әсер етті, себебі сол апатта жобаның он монументалды суретінің жетісі жойылды. Жоба тоқтатылып, оның табысы да азайды. Алайда, сол қиын жағдайдан кейін ол декоративтік тапсырмалар ала бастады және сәулетші ретінде жұмыс істеу мүмкіндігіне қол жеткізді. Ол Левецау сарайын (қазір VIII Кристиан сарайы деп аталады) Амалиенборгта (1794–1798) безендірді, ол жақында Дания королі Кристиан VII-нің ағасы Фредериктің резиденциясы болған. Оның шәкірті Бертель Торвальдсен мүсіндік жұмыстарға жетекшілік етті. Ол Кристиансборг сарайын қайта құру жоспарларын да жасады, бірақ тапсырманы ала алмады. 19 ғасырдың басында ол Теренстің «Андрия» комедиясынан төрт көрініс салғаннан кейін сурет салуға деген қызығушылығы қайта оянды. 1804 жылы ол жаңа сарайдағы тақ бөлмесі үшін суреттер сериясын салуға тапсырыс алды, бірақ суретші мен тәж мұрагері арасындағы келіспеушіліктер жобаны тоқтатты. Дегенмен ол сарай үшін жиһаз бен бөлмелерді безендіру жобаларын жасауды жалғастырды. Ол 1801 жылдан қайтыс болғанға дейін Академия директоры қызметін тағы бір рет атқарды.

Жеке өмір

Абильдгаард 1781 жылы Анна Мари "Нэнси" Кристиан Оксхолмға (1762–1822) үйленді. Сол жылы оның ұлы Маркус Аврелий дүниеге келді. Бірақ ол небәрі 4 жасқа дейін өмір сүрді. Абильдгаард әйелінің Дания корольдік сарайының камерагері Рейнхард фон Эппингенмен (1749–1821) адалсыздық жасағанын білген соң, оларды қорқынышпен Швецияның Хельсинборг қаласына қашып кетуге мәжбүр етіп, ажырасып кетті. 1803 жылы ол екінші рет Джулиан Мари Оттесенге (1777–1848) үйленді. Осы некеден тағы екі ұл мен бір қызы болды. 1809 жылы Фредериксдал үйінде қайтыс болды. Николай Абрахам Абильдгаард Копенгагендегі Ассистенс зиратында жерленген. Оның досы Йохан Тобиас Сергель Йенс Юел салған портретінен медальон жасады. Август Вильгельм Саабье 1868 жылы замандас портреттеріне сүйене отырып, оның мүсінін жасады.

Басқа дереккөздер

С. А. Сёренсен, "Рейнхард фон Эппинген", ішінде: С. Ф. Брика (ред.), Dansk biografisk Lexikon, Копенгаген: Gyldendal 1887–1905 жж.