Кіріспе

"Розаның аты" романындағы кейіпкер. Баскервилл Вильгельмі (ɡuʎˈʎɛlmo dа ˈbaskervil) – Умберто Эконың 1980 жылғы "Розаның аты" (Il nome della rosa) тарихи детектив романындағы ойдан шығарылған францискан монах.

Өмір мен өлім

Розаның аты – бұл Мельктің Адсосының бастан кешкен оқиғаларын Уильямның қорғауында саяхаттаған бенедиктиндік жаңадан келген (1986 жылғы фильмде францискандық) баяндауы. Романның негізгі оқиғаларынан бұрын, Уильям бауырлас инквизитор ретінде Англия мен Италияда бірнеше сотқа төрағалық еткен, онда ол ерекше ой-қиялымен және зор қарапайымдылығымен көзге түскен. Көптеген жағдайларда Вильям айыпталушының кінәсіз екенін шешкен. Ең маңызды істерінің бірінде Вильгельм инквизитор Бернардо Гуидің талаптарына қарамастан, ересь айыбы бойынша адамды айыптаудан бас тартқан. Айып тану грек кітабының аудармасынан туындаған, ол Киелі кітапқа қайшы келген. Папаға шағым түсіргеніне қарамастан, Уильям түрмеге қамалып, мойынсынуға мәжбүр болғанша азапталған, бұл аудармашының өртеу арқылы өліміне әкелген. Инквизиторлық қызметінен бас тартса да, оның азаптаулары мен айыпталушының өлімі оның есінде мәңгі сақталып қалған. 1327 жылы Вильгельм мен Адсо Солтүстік Италиядағы бенедиктиндік монастырға барып, Францискандар мен Папа елшілерінің арасындағы Мәсіхтің кедейлігі туралы теологиялық пікірсайысқа қатысады. Бұл аббатхана Папа Иоанн XXII мен ереске ұқсас күдікпен қаралатын Кіші Монастырлар арасындағы елшілік орны ретінде пайдаланылады. Аббатханада кітаптарды көшіру, аудару немесе безендірумен айналысатын атақты скрипторий орналасқан. Күтпеген өлімдер тізбегінен кейін аббат Уильямнан, оның дедуктивті қабілеттерімен танымал, өлімдерді тергеуге көмектесуді сұрайды. Уильям зияткерлік қиындыққа қарсылық көрсетіп, жын-шайтанның кінәлі деген қорқынышты жоққа шығаруға тырысады. Сондай-ақ, Уильям құпия шешілмесе, аббат инквизицияның өкілдерін шақыруы мүмкін деп алаңдайды. "Розаның аты" оқиғасынан кейін Адсо мен Уильямның жолдары айырылады, Адсо өлім алдындағы оқиғаны баяндайды. Кітаптың соңында Уильямның Еуропадағы оба эпидемиясы кезінде қайтыс болғаны хабарланады.

Атауы мен нұсқауы

Шығармадағы Баскервиллдік Уильям аңыз кейіпкері Шерлок Холмс пен Уильям Окхэмға сілтеме жасайды. Атауы Уильям Окхэмнің есімінен және сэр Артур Конан Дойлдің "Баскервиллдің иті" кітабынан алынған. Тағы бір пікір бойынша, Эко Уильям бауырды Роджер Бэкон, Уильям Окхэм және Шерлок Холмс есімдерін біріктіріп жасаған. (Уильям өзі Беконның оның ұстазы болғанын айтады және кітап барысында оның идеяларын бірнеше рет келтіреді.) Роман заманында өмір сүрген Окхэмдік Уильям алғаш рет "Окхэмнің бритвасы" деп аталатын қағиданы ұсынды, ол көбінесе барлық фактілерді түсіндіретін ең қарапайым түсіндірмені қабылдау керек деген тұжырым ретінде қорытындыланады. Уильям бұл қағиданы Шерлок Холмс өзінің ұқсас тұжырымын қолданғандай қолданады, яғни мүмкін емес нәрсені жойғаннан кейін, қалған нәрсе – қаншалықты ықпалсыз болса да – шындық болуы керек.

Сипаттамалары

"Гүлдің аты" кітабында Умберто Эконың Баскервиллдық Уильям туралы сипаттамасы Артур Конан Дойлдың "Қызыл түсті зерттеу" (1887) кітабындағы Шерлок Холмс туралы сипаттамасына кейбір жағынан ұқсас келеді.