Кіріспе

Бельгиялық католик теологы (1914–2009)

Эдвард Корнелис Флоренций Альфонсус Шиллебеккс (12 қараша 1914 – 23 желтоқсан 2009) – Антверпен қаласында туған бельгиялық католик теологы. Ол Ниймеген қаласындағы Католик университетінде оқытушы болды. Доминикан орденінің мүшесі еді. Оның теологиялық еңбектері көптеген тілдерге аударылды, ал Екінші Ватикан соборына қосқан үлесі оны бүкіл әлемге әйгілі етті.

Ерте өмір және діни қызметке тағайындалуы

Ол 1914 жылғы 12 қарашада Антверпенде орташа табысты отбасында 14 баланың алтыншысы болып дүниеге келді. Содан кейін Шиллебеккс өзінің орденінің Лёвендегі Философиялық оқу үйінің жетекшісі болды, ал 1957 жылы Лёвен Католик университетінің теология факультетінде догматикадан бір жыл дәріс берді. 1958 жылы Нидерландыдағы Ниммеген Католик университеті оны догматикалық теология және теология тарихы профессоры қызметіне тағайындады.

Екінші Ватикан кеңесі

Екінші Ватикан кеңесінде Шиллебек ең белсенді теологтардың бірі болды. Ол голланд епископтары, мысалы, кардинал Бернард Ян Альфринк сияқты түрлі кеңестерге арналған ұсыныстарды дайындады және Римде болған көптеген епископтық конференцияларға теологиялық ресурстар туралы баяндама жасады. 1961 жылы өтетін Кеңес туралы голланд епископтарының пасторальдық хатын жазуға "көмекші автор" болғандықтан, кардинал Альфредо Оттавиани (Президент) және голланд Себастьян Тромп (Секретарь) басқаратын Қасиетті Офис оны күдікті деп санады. Бұл Шиллебекке Рим билігінің айыптауларына қарсы теологиялық ұстанымдарын қорғауға тура келген үш жағдайдың алғашқысы болды. Нәтижесінде, Шиллебеккс Оттавиани басқарған Дайындық теологиялық комиссиясы дайындаған схемаларға қатысты көбінесе жағымсыз пікірлерін анонимді түрде жазды. Ватикан II-де талқыланған теологиялық схемаларға оның анонимді түсініктемелері мен жариялаған мақалалары да Dei verbum және Lumen gentium сияқты бірнеше соборлық конституциялардың дамуына әсер етті. Соңғы құжат, Шіркеу туралы догматикалық конституция туралы сөз болғанда, Шиллебекк негізінен епископтық коллегиялдық туралы пікірталасқа қатысты. Ол католиктік экклезиологияны шіркеудің таза иерархиялық, құрылымды көрінісінен алыстатуға тырысты, өйткені ол шіркеудің паптық билікке тым көп назар аударғанын ойлады (Ватикан I конституциясы Pastor aeternus-тағы паптық қатесіздік туралы декларацияның нәтижесінде). Шиллебикс пен көптеген адамдардың пікірінше, Ватикан II-де епископтар алқасының рөліне жаңадан назар аудару арқылы бұл тепе-теңдікке келтірілуі керек еді. Осылайша оның ықпалы ресми peritus-тан әлдеқайда жоғары болды, бұл мәртебе голланд епископтары оған бермеген еді. Peritus болмауы оған кеңеске қатысқан епископтарға баяндама жасауға және оларға кеңеспен байланысты туындаған «жаңа теологияны» немесе түсінікті түсіндіруге көбірек мүмкіндік берді. 1963 жылы Чену, Конгар, Карл Рахнер және Ханс Кюнгпен бірге ол 1965 жылы Пол Бранд пен Антуан Ван ден Бугардтың қолдауымен ресми түрде құрылған және «реформалық» ойды насихаттаған Concilium жаңа теологиялық журналының құрылысына қатысты. Ол 1963 жылы «Христос – Құдаймен кездесу сакраменті» кітабының ағылшын тіліне аударылғаннан кейін кеңінен танымал болды. Шиллебеккс ерте христиандық көздерді зерттеу негізінде – көбінесе Нимгегендегі әріптесі Бас ван Ирсельдің экзегетикалық түсінігіне сүйене отырып – діни қызметкерлердің орны сияқты талқыланған мәселелерге тап болды, мысалы, діни қызметкерлікті және бойдақ болу міндетін ажырату туралы ұсынысты қолдады. Дәл осы мәселеде Шиллебикс 1968-1970 жылдары Нордвикерхутте өткен Ұлттық пасторлық кеңесте (Landelijk Pastoraal Concilie) ықпалды рөл атқарды. Бұл синодтың сессияларында голланд епископтары, зиялылар және көптеген католиктік ұйымдардың өкілдері Екінші Ватикан кеңесінің прогрессивті негізгі мақсаттары деп санаған нәрселерін жүзеге асыруға тырысты. Нидерланды мен Бельгияда бұқаралық ақпарат құралдарындағы көптеген араласулары арқылы танымал болған Шиллебекк сол кезде голланд тіліндегі қазіргі заманғы жетекші теолог ретінде танылды. Оның пікірінше, бос қабір қажетсіз болжам еді, өйткені «эскатологиялық, тәннің қайта тірілуі, теологиялық тұрғыдан алғанда, мәйітке ешқандай қатысы жоқ». Бұл тек «Исаның 'көріністері' дегеннің қарапайым және нағыз реализмі». Кітаптардан кейін Шиллебеккс өзін сынға қарсы қорғап, радикализмін төмендеткен бірнеше мақалалар жазса да, 20 қазанда 1976 жылы Иман ілімі жөніндегі Конгрегация оған әр түрлі қарсылықпен хат жазды. Осыдан кейін ол хат алысып, Римге келіп, өзінің ұстанымын түсіндірді. 1979 жылдың желтоқсан айында ол конгрегация өкілдерімен кездесті. Халықаралық қысымға байланысты сот процесін жүргізу тоқтатылды. Алайда конгрегацияның қорытындылары шынайы келісімге қол жеткізілмеген деген әсер қалдырды, ал ол қайта-қайта жазған жазбалары үшін шіркеу басшыларынан хабарлама алуды жалғастырды. Оның христологиясын кардинал Франжо Шепер, содан кейін кардинал Джозеф Ратцингер сынға алды, оны Шиллебеккс Екінші Ватикан кеңесінде білген және кейін Папа Бенедикт XVI болып сайланған. және (жалғыз теолог ретінде) 1989 жылы Гуден Ганзенвир сыйлығын алды. 2009 жылдың 23 желтоқсанында қайтыс болды.

Биобиблиографиялық әдебиет

Эрик Боргман, Эдвард Шиллебикс. Тарихындағы дінтанушы. 1-том: Мәдениеттің католик дінтануы (Лондон, Нью-Йорк, 2003). Эдвард Шиллебикс библиографиясы, 1936-1996 жылдар. Тед Шуф және Ян Ван де Вестелакен құрастырған (Баарн, 1997). «Шиллебикс ісі». Әйгілі Эдвард Шиллебикске қатысты тергеу материалдары мен хат алмасуы, Иман туралы қасиетті конгрегация, 1976-1980 жылдар. Тед Шуфтың кіріспесі және түсіндірмелерімен жарық көрді (Нью-Йорк, 1980). Дженнифер Купер, «Құдайдың құпиясындағы адамзат: Эдвард Шиллебикс дінтанулық антропологиясы» (Лондон, T&T Clark, 2011).

Эдвард Шиллебикс қоры

Эрик Боргман басқаратын Эдвард Шиллебикс қоры 1989 жылы Неймеген қаласында құрылды. Қордың веб-сайтында көрсетілгендей, оның мақсаты – Эдвард Шиллебикске тиесілі барлық еңбектерді және оның өмірі мен қызметіне қатысты материалдарды жинау, жүйелеу, сақтау және оларды қолжетімді ету болып табылады. Қор Шиллебикс еңбектеріндегі рухани, ғылыми және әлеуметтік құндылықтарды болашақ ұрпақтарға жеткізуді көздейді. Сондай-ақ, қор Неймегендегі Радбоуд университетінде Эдвард Шиллебикс атындағы профессорлық қызметін құрды, қазіргі таңда оны профессор Стефан ван Эрп атқарып тұр.