Кіріспе

Нингде – Қытайдың Фуцзянь провинциясының солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан қала. Ол оңтүстікте Фучжоу қаласының провинциялық астанасымен, солтүстікте Чжэцзян провинциясының Вэньчжоу қаласымен және батыста Нанпинмен шектеседі. Префектуралық деңгейдегі Нингде қаласы 1 аудан, 2 қала, 6 ауданды, сондай-ақ 124 қала, кент және ауылдық округтерді басқарады. Төменде аудан, қалалар мен аудандар тізімі берілген, олардың алғашқы төртеуі жағалауда, ал қалғандары таулы аймақтарда орналасқан. Тропик шеңберінен шамамен солтүстікке қарай орналасқан Нингде префектурасы жер аумағын құрайды. Провинцияның қалған бөлігі сияқты, Нингде де таулы аймақта орналасқан, бірақ сонымен қатар Шығыс Қытай теңізіне қараған шамамен жағалау сызығына ие. Ұлттық даму және реформа комиссиясы жүргізген зерттеуде Нингде Қытайдың интеграцияланған қалалар индексі 2016 жылғы экологиялық рейтингінде 2-орынды иеленді.

Ауыл шаруашылығы

Нингде префектурасының жылы және ылғалды климаты мен құнарлы жері ауыл шаруашылығы үшін қолайлы жағдайлар жасайды. Нингдеден ең көп экспортталатын ауыл шаруашылығы өнімдері – саңырауқұлақтар мен шай. Бұл аймақта цитрус жемістері, қытай қашаны, слива, балды персик, личи және лонган сияқты әртүрлі жемістер де өндіріледі. Шәй өсіру Нингде үшін ұзақ жылдар бойы маңызды сала болып келген. 1999 жылғы статистика бойынша, Нингдедегі шай плантацияларының жалпы ауданы жеткен, ал жасыл шайдың өндірісі еліңкісінің 10,5 пайызын құрады. Шәй өнеркәсібінің әртүрлі кезеңдерінде 1,2 миллионнан астам жұмыс орны құрылды. Белгілі брендтерге Тяньшань күміс инелі шайы, Байхао күміс инелі шайы, Фэнхуанше, Ляньюэ гүл шайы және Сяньян қар шыңы кіреді. Таулы ландшафт пен қолайлы климат жағдайлары орман шаруашылығының дамуына да ықпал етеді. 1999 жылға дейін, яғни префектураның 65,2 пайызы орманмен жабылған. Осы аумақтың ішінде бамбук тоғайлары орналасқан, олар жыл сайын алты миллион бамбук өнімін өндіреді. Фуань қаласында ғана жасыл бамбук алқабы кеңейіп, жасыл бамбук түбірлерінің өнімі провинцияның жалпы өнімінің 60 пайызынан астам құрайды.

Аквакультура

Нингде әкімшілік аймағы кең аумақты, су шаруашылығына қолайлы, қалыңдығы аз теңізге ие. 2000 жылы су өнімдері Нингдедегі ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің 41,3 пайызын құрады, экспорттық құны 82 170 000 АҚШ долларына жетті, ал жергілікті балықшылардың жылдық таза табысы 3500 юаньдан асты. Басты өнімдерге сары балық, устрица, жиі тісті моллюскілер, креветка және тұщы су балықтары жатады. Жергілікті билік су өнімдерін өндіруді кедейлікті жеңу және жергілікті экономиканы жақсарту үшін мүмкіндік ретінде пайдалануға тырысуда. 2000 жылға дейін су өнімдерін өндіру саласы тікелей және жанама түрде 370 000 жұмыс орнын ашты; жалпы сомасы 4,5 миллиард юань инвестиция тартылып, жылдық өнім құны 2 миллиард юаньды құрады.

Өнеркәсіп

Нингде гранит, диорит және базальт сияқты көптеген металл емес минералды ресурстарды өндіруші болып табылады. Гранит кендерінің расталған қоры 1,140 миллион текше метрді құрайды, ал ашылмаған кен орындарының мөлшері бірнеше мың миллион текше метрге жетеді деп бағаланады. Фудиндегі Байлинде орналасқан базальт кен аймағы, "Фудинг Black" деп белгілі, жалпы қоры 50 миллион текше метрге дейін жетеді. Нингдедің мол су энергетикалық ресурстары металлургия өнеркәсібіне үлкен үлес қосады. Префектурадағы зауыттардан шығарылатын магний, цирконий оксиді, алюминий, жоғары тазалықтағы кремний карбиді және басқа да кремний өнімдері жоғары сапалы және Жапонияға экспортталатын кезде тексеруден босатылады. Металлургиялық технологияның жетістіктері Нингдедегі дәстүрлі кеме жасау саласына да көмектеседі. Соңғы жылдары жергілікті кеме жасаушылықтар 10 000 тонналық бу кемелерін құрауға қабілетті. Нингде электр энергетикасы саласына ие, ол жергілікті қажеттіліктерді және Фучжоу, Вэньчжоу сияқты ірі қалаларды энергиямен қамтамасыз етеді. Қытайдың Datang корпорациясы Фуань қаласында 2520 МВт қуаттылықтағы жылу электр стансасын басқарады. Нингде атом электр стансасы, алғашқы атом электр стансасы, 2008 жылдан бастап жұмыс істей бастады. Xiapu округінде CFR 600 электр стансасы салынып жатыр. Батарея өнеркәсібі Нингде аймағында қарқынды дамып келе жатқан тағы бір сала. Әлемдегі ең ірі литий-ионды батарея өндірушісі CATL (寧德時代) компаниясының бас кеңсесі мен өнім желісі, сондай-ақ бастапқы өнімдерді өндіретін желілері Нингде қаласының Jiaocheng ауданында орналасқан.

Климат

Бұл аймақ ылғалды субтропиктік климатқа тап болады, кейде тайфун қаупі туындайды. Префектура ішінде орташа жылдық температурадан бастап, ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері бастап соқтыға дейін ауыспайды. Аймақта жылына 235-300 күн мұздаусыз кезең болады, бұл топырақ өңдеуге өте қолайлы.

Тарих

Нингде тарихы таңбаланған қыш ыдыс мәдениет жүйесіне (海印紋陶文化系統) дейін жетеді. Б.з.д. 10 000 – 20 000 жылдары, тас дәуірінің жоғарғы палеолит кезеңінде (көне тас дәуірі деп те аталады) адамдар осы жерде өмір сүріп, көбейген. 282 жылы Цзинь әулетінің үкіметі мұнда әкімшілік басқару құрды.

Моңғол-маньчжур

Юань әулетінің алғашқы жиырма үш жылында (1206–1368) Фунингчжоу (福寧州) басқармасы құрылды. 1736 жылы, Цинь әулетінің Юнцзэн императорының тұсында Нингде Фунингфу (福寧府) басқармасына дейін көтерілді.

Республикалық

1934 жылы Қытай Республикасы тұсында осы жерде әкімшілік бақылау аймағы құрылды. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін Фуань арнайы әкімшілік аймағы құрылды. Соңында, 1971 жылдың маусым айында аймақ Нингде әкімшілік округіне дейін көтерілді. Си Цзиньпин 1988 және 1990 жылдар аралығында Нингде партия комитетінің басшысы болды.

Мәдениет

Нингдедегі халық өнерінің түрлері алуан түрлі әрі әдемі. Олардың ішінде бантиеджи шеруі, қуыршақ арстан биі және қағаз өнері ең көрнектілері. Бантиеджи шеруі, көбінесе Қытай жаңа жылында өткізіледі, Цинь дәуірінен бері Нингдеде кең таралған халықтық өнер есімдерінің бірі. Шеру кезінде түрлі қытай халық ертегілерінің кейіпкерлеріне ұқсас киім киген балалар, әсем безендірілген шеру көліктерінде отырады немесе тұрады, көліктер Көк сарай сияқты классикалық сахналарды бейнелейді. Көліктер көшелермен көңілді музыкамен бірге жүзеді. Хуотоң қаласы мен Цзяочэн ауданында танымал болған қуыршақ арстан биі, жергілікті балалардың ойыншықтарынан пайда болған. Түрлі-түсті матадан жасалған арыстандар, ағаш сөрелерге арқанмен бекітілген. Әр арқан арыстанның денесінің бір бөлігін – басын, құйрығын немесе аяғын басқарады. Сөрелер көшеде жүретін көліктерге орнатылады. Көліктегі әртістер арқандарды тартып, арыстандарды биледі немесе түрлі трюктар орындайды. Қағаз өнері, көбінесе әйелдер тарапынан жасалады, Зхероң округінің ерекшелігі. Бұл өнердің кең таралған түрлеріне дәстүрлі гүл өрнектері, жазулар және күнделікті тұрмыстағы заттар жатады. 2000 жылы Мәдениет министрлігі Зхероң округін қағаз өнеріндегі жетістіктері үшін «Қытай халық өнерінің отаны» деп атады. Ше халқы ұзақ тарихи тәжірибесінде көптеген құнды мәдени мұраларды жасап, қалдырған. Соңғы жылдары Ше мұрасын қорғау жобаларының арқасында, Ше халық ертегілері, әндері мен мақал-мәтелдерінің үш томы жарық көрді. Барлығы 184 ертегі, 330 000 сөздік ән және 6000 мақал-мәтел жинаққа енген. Ше халқының фольклоры негізінде өнер туындылары да жасалды, олар олардың өмір салтын көрсетеді. Нингдеде, әсіресе Пиннаньда көптеген көпірлер бар. 15 000 орындық Нингде стадионы қалада орналасқан. Ол көбінесе футбол ойындары үшін пайдаланылады. Нингде ЮНЕСКО-ның ғаламдық геопаркі 2015 жылы жағалаудағы жанартаулық аймақта құрылды, оған Байшуйян, Таймушань және Байюньшань көрікті аймақтары кіреді.