Кіріспе

Польша және Кеңес әскерінің генералы Кароль Вацлав Сверчевский (; 22 ақпан 1897 - 28 наурыз 1947) - Польша және Кеңес Қызыл Армиясының генералы және мемлекет қайраткері. Ол Ресей азамат соғысы кезінде большевиктер партиясының мүшесі болды және Кеңес Одағының шетелдегі соғыстарында, оның ішінде Польша және Украина Республикаларына қарсы, сондай-ақ Республикалық Испаниядағы соғыста кеңес офицері болды. 1939 жылы ол Польшаға тағы да совет әскерімен басып кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстың Еуропада аяқталуымен ол Кеңес Одағының қолдауымен құрылған Польшаның Уақытша Ұлттық Бірлік Үкіметінің жетекшілерінің бірі болды. Біраз уақыттан кейін Сверчевский ОУН УПА-ның жасақтарынан шабуылға ұшырап, ауылдық жолда қаза тапты. Ол келесі бірнеше онжылдықтар бойы коммунистік пропаганданың символы болды. 1918 жылы ол большевиктер партиясына қосылып, Ресей азамат соғысында Қызыл Армияның сарбазы ретінде күресті. 1919 жылы Польша-Кеңес соғысы кезінде ол Польшаның Екінші Республикасына қарсы кеңес жағында соғысып, жарақат алды. Ол Ресейде қалды және 1928 жылы Қызыл Армияның құрылғанына 10 жыл толуына орай Қызыл Ту орденімен марапатталды (№ 146), оның алғашқы әскери наградасы. 1921 жылдан бастап Сверчевский Кеңес Одағының Қызыл комиссарлар мектебінде оқытумен айналысты. 1927 жылы ол Мәскеудегі Фрунзе әскери академиясын бітіріп, Қызыл Армияның Бас штабында жұмыс істеді.

Испания

1931-1933 жылдары және, мүмкін, кейінірек Сверчевский Коминтерннің испан коммунистеріне Мәскеуде өткізген қарулы көтеріліс оқуларына қатысты. Оның нақты рөлі белгісіз, бірақ ол кейіннен осы оқулар туралы ең толыққанды есептер дайындады; олардың сапасын арттыру үшін бірнеше шараларды ұсынды. Ол осы кезде Уолтер деген атпен танылды. 1936 жылы генерал Уолтер атымен Испания Азамат соғысына жіберілді, онда ол бастапқыда Лопера шайқасында XIV Халықаралық бригадаға, кейіннен Сеговия шабуылында 35-ші Халықаралық дивизияға басшылық етті, сондай-ақ Брунете, Белхит, Теруэль шайқастарына, Арагон шабуылына және Эбро шайқасына қатысты. 1938 жылдың сәуір айында испан коммунистік басшылары нашар өнім көрсеткендіктен көптеген Халықаралық бригада командирлерін алмастыруды қалады, және Андре Марти келіспесе де, ол келісімге келіп, генерал Вальтер мен Владимир Ћопичтің орнына басқаларды тағайындады.

Қызыл әскердің генералы

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін және Польшаға кеңес әскерлерінің басып кіруінен кейін Сверчевский кеңес әскерінің генералы болды. 1941 жылдың 27 маусымында оған Вязьма қаласында құрыла бастаған 248-ші атқыштар дивизиясының басшылығы тапсырылды. Ол дивизияны қазан айының алғашқы апталарында «Тайфун» операциясы кезінде қоршауға алынып, жайылғанға дейін басқарды, бірақ желтоқсанның соңына дейін номиналды түрде басшылық лауазымында қалды. Оның ресейлік командирлері Сверчевскийдің айқын қабілетсіздігі мен нашарлап бара жатқан алкоголизмді байқап, оны майданнан алыс резервтік басшылыққа ауыстырды – бұл шешімді генерал Георгий Жуков өзі қабылдады. Сверчевскийдің алкогольдің әсерімен көптеген бұйрықтар бергені оның әскерлері үшін трагедиялық салдарға әкелді, бұл туралы генерал Зигмунт Берлингтің «Естеліктер» кітабында баяндалған. 1944 жылы ол Польша жұмысшы партиясының және Польша Халық Республикасы үкіметінің жетекшілерінің бірі болды. 1944 жылдың қысы мен 1945 жылдың көктемінде ол Польшаның екінші армиясын батыс Польша үшін шайқаста және Берлин шайқасында басқарды. Баутцен (Будзишин) шайқасындағы оның басшылығын қазіргі заманғы тарихшылар қатты сынға алды және ол Екінші армияның сол шайқастағы ауыр шығындарына жауапты деп есептейді. Ол басшылық еткенде мас болуы мүмкін, сондықтан ол уақытша лауазымынан шеттетілді. Алайда, кеңес саяси аппаратының (Бас барлау басқармасы немесе НКВД) маңызды қолдауының арқасында ол ғана емес, лауазымын сақтап қалды, сонымен қатар оның қателіктері жасырылды, ал соғыстан кейін ол батыр ретінде даңқталды.

Өлім

1947 жылы наурыз айында Кароль Сверчевский, украиндық көтерілісшілермен күресіп жатқан польша әскерін тексеру үшін эскортсыз автокөлікпен бара жатқанда, Балигрод маңындағы шайқаста ауыр жарақат алды. Ол украиндық көтерілісшілер армиясының бір бөліміне шабуылға ұшырады және сағаттар ішінде жараларынан қайтыс болды. Оның бағынбауына байланысты тұзақты Кеңес Одағының барлау қызметі ұйымдастырды деген бірнеше теория пайда болды. 1945-1991 жылдары Варшавадағы қазіргі Мигель де Сервантес лицейі оның есімімен аталып келді. 1975-1996 жылдары Кароль Сверчевскийдің суреті танымал 50 злотый банкнотада бейнеленген, ол бастапқыда екі бөтелке арзан водкаға тең болған. 1989 жылдан кейін Варшава шартының тоқтатылуымен және "Солидарность" билікке келгеннен кейін, Польшада коммунистік режимді орнатудағы рөліне байланысты оның көптеген ескерткіштері алынып тасталды және көшелердің аттары өзгертілді. 2003 жылдың 21 мамырында Польшаның бұрынғы ардагерлер мен тәуелсіздік күрескерлерінің ұйымы Ұлттық естелік институтына (IPN) Кароль Сверчевскийдің "польша ұлтына қарсы жасаған қылмыстарын" тергеп беруді сұрады. Хатында олар оның "Мәскеуге бағынышты коммунистік режим арқылы поляк ұлтын құлдыққа салуға саналы түрде еңбек еткен адамдардың бірі" екенін еске салады. IPN тергеуі тиіс және мерзімі өтпеген қылмыстардың ішінде Сверчевскийдің Кеңес бақылауындағы 2-ші польша армиясының командирі болып қызмет еткен кезеңде Польша сарбаздары мен офицерлеріне берген 29 өлім жазасы бар.

Фотография

Жалпы алғанда, генерал Уолтер өзін суретке түсіруге құштар болмаса да, ол әуесқой фотограф еді. Оның қызы 333 фотосуретін Испанияның Альбасете қаласындағы Халықаралық бригадалар достарының қауымдастығы архивіне берді, олар архиттің тұрақты бөлігіне қосылды.