Кіріспе

Америкалық зерттеу бұрғылау кемесі

океанографиялық зерттеу және терең теңіз бұрғылау кемесі

Гломар Челленджер – океанография және теңіз геологиясын зерттеуге арналған терең теңіз зерттеу және ғылыми бұрғылау кемесі. Бұл бұрғылау кемесі Global Marine Inc. (қазір Transocean Inc.) компаниясы Америка Ұлттық Ғылым Қоры және Калифорния Университетінің Скриппс Океанографиялық Институтымен жасалған ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша жобаланып, Техас штатының Оранж қаласындағы Levingston Shipbuilding Company компаниясымен салынған. Кеме 1968 жылдың 23 наурызында суға түсірілді және Global Marine Inc. корпорациясына тиесілі болды. Гломар Челленджер атауы Global Marine атауының қысқартылған түрі – Гломар құрметіне берілді.

Мақсаты

Гломар Челленджер Гарри Хесске теңіз түбінің таралуы теориясын дәлелдеуге көмектесу үшін салынған. Ол тау жыныстарының үлгілерін алып, Ортаокеандық қамалынан алшақтаған сайын тау жыныстарының жасы ұлғаятынын растады.

Жетістіктер

1968 жылдың тамызынан бастап кеме 15 жылдық ғылыми экспедицияға, Deep Sea Drilling Program бағдарламасына қатысты. Оңтүстік Америка мен Африка арасындағы Атлантика орталық қырқасы бойымен жүріп, белгілі бір жерлердегі тау жынысының өзегін бұрғылады. Үлгілердің жасы палеонтологиялық және изотоптық зерттеулер арқылы анықталғанда, бұл теңіз түбінің кеңеюі туралы гипотезаны, сондай-ақ, плиталық тектониканы нақтылайтын маңызды дәлел болды. 1970 жылы Кеннет Хсудың басшылығымен Жерорта теңізінде жүргізілген зерттеулер кезінде кемедегі геологтар гипс, ангидрит, тас тұзы және әртүрлі булану минералдарын қамтитын бұрғылау өзегін шығарды. Бұл минералдар тұзды судың немесе теңіз суының кебуінен жиі пайда болады. Бұл ежелгі Жерорта теңізінің кебуіне, яғни Мессиан тұздылық дағдарысына байланысты алғашқы нақты дәлелдер саналды.