Кіріспе

Диспластикалық невус синдромы, сондай-ақ отбасылық атипиялық көптеген түйінше-меланома (FAMMM) синдромы деп те аталады, бұл кейбір отбасыларда кездесетін және ерекше невустармен және тұқым қуалайтын көптеген меланомалармен сипатталатын генетикалық тері ауруы.

Генетика

CDKN2A гені 9p21.3 хромосомасында орналасқан. Екі негізгі транскрипт, '1' және '4' изоформалары, әрқайсысы үш экзоннан тұрады және сәйкесінше 7288 және 26740 базалық жұпты қамтиды. Олар 156 және 173 аминқышқылынан тұратын ақуыздарды кодтайды; '1' изоформасы p16(INK4a) және '4' изоформасы p14(ARF) ақуыздарын кодтайды. p14(ARF) ақуызының құрылымы p16(INK4) ақуызынан өзгеше, бірақ жасуша циклының G1 фазасын реттеуде және ісікке қарсы ақуыз p53-ті тұрақтандыру арқылы қатысады. Диспластикалық невус синдромы аутосомалық-доминантты жолмен мұраға беріледі. CDKN2A геніндегі мутациясы бар туыстардағы меланоманың қаупі 80 жасқа дейін 58%-дан 92%-ға дейін бағаланады және географиялық орналасуға байланысты өзгереді. CDKN2A мутациясын тасымалдаушылардағы бүйрек безінің қатерлі ісігінің қаупі 75 жасқа дейін 17% деп есептеледі. Бұрын жарияланған зерттеулерде CDKN2A мутацияларының қаупіне қатысты бағалаулардың әртүрлілігі байқалады.

Патология

FAMMM туыстастығындағы меланоманың гистопатологиялық ерекшеліктері, спорадикалық меланома жағдайларында көрінетін ерекшеліктерден ешқандай айырмашылық танытпайды, демек, бұл синдромды диагностикалауға көмектеспейді. CDKN2A мутациясы бар пациенттерде ең көп кездесетін меланоманың гистологиялық түрлері – беткейлік таралатын меланома (SSM) және түйіндік меланома, бұл осы синдромның салыстырмалы түрде ертерек басталуымен сәйкес келеді.

Анықтама

FAMMM бірнеше авторлар мен институттармен сипатталған және әртүрлі анықтамалар қабылданған. Ньютон және авторлардың айтуынша, әрбір белгіге бір ұпайдан беретін бағалау жүйесі FAMMM-ді 3 немесе одан жоғары ұпаймен анықтайды. Белгілері мыналарды қамтиды: 1) екі немесе одан көп клиникалық түрде атипикалық невус, 2) 20-50 жас аралығындағы пациенттерде 100-ден астам невус, 3) 20 жасқа дейінгі немесе 50 жастан асқан пациенттерде 50-ден астам невус, 4) бүйір немесе аяқ үстінде бірден көп невус, 5) бас шашының алдыңғы бөлігінде невус, 6) радужкада (қасаң қабатта) бір немесе бірнеше пигменттелген зақымданулар. Классикалық (1990) анықтамасы келесі критерийлерді пайдаланады: 1) 100 немесе одан көп меланоциттік невус, 2) бір немесе одан көп меланоциттік невус, ең үлкен диаметрі 8 мм-ден жоғары немесе оған тең, және 3) бір немесе одан көп клиникалық түрде атипикалық меланоциттік невус. Ұлттық денсаулық сақтау институттарының (NIH) 1992 жылғы консенсустық анықтамасы, әлі де даулы болып табылады, ол меланоманың отбасылық анамнезін, сондай-ақ көптеген меланоциттік невусті (көбінесе 50-ден астам) және белгілі бір гистологиялық ерекшеліктерді көрсететін меланоциттік невусті талап етеді.

Менеджмент

FAMMM туыстарының меланомасын скринингтеу 10 жастан басталуы керек, оның ішінде бас терісі, көздер, ауыз қуысы, жыныс мүшелері және тырнақтарды қамтитын толық дене терісін тексеру, себебі отбасы мүшелерінің меланомасы жасөспірім кезеңінде дамуы мүмкін. Ай сайын деріні өздігінен тексеру және мониторинг үшін дерматологқа ерте бару ұсынылады. Ең үлкен диспластикалық невусты немесе барлық диспластикалық невустарды алып тастау сияқты емдеу әдістері меланома даму қаупін айтарлықтай төмендетпейді және экономикалық тұрғыдан тиімді емес; сондықтан, бұл әдістер ұсынылмайды. Сондай-ақ, көптеген пигментті диспластикалық невустардың биопсиясы ұсынылмайды және биопсия меланомаға күдіс тудыратын нақты невустармен ғана шектелуі керек. Mayo Clinic клиникасында FAMMM пациенттерінде расталған мутация және панкреастық қатерлі ісік ауруының отбасылық анамнезі болған жағдайда, 50 жастан бастап немесе панкреастық қатерлі ісік ауруымен ауырған отбасының ең жас мүшесінен 10 жыл ертерек жоғары ажыратымды панкреастық протоколды КТ, МРТ немесе эндоскопиялық ультрадыбыспен скрининг жасау ұсынылады. Оларға скринингті қолдау үшін дәлелдерге негізделген мәліметтердің жетіспеушілігі және қазіргі технологияның емдеуге ыңғайлы кезеңде зақымдануды анықтаудағы шектеулері туралы кеңес беріледі.