Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық философ Рут Гаррет Милликан (1933 жылы туған) – биология, психология және тіл саласындағы жетекші американдық философ. Милликан өзінің мансабының көп бөлігін Коннектикут университетінде өткізді, қазір зейнеткер профессор.
American philosopher
Ruth Garrett Millikan (born 1933) is a leading American philosopher of biology, psychology, and language. Millikan has spent most of her career at the University of Connecticut, where she is now professor emerita of Philosophy.
Білім және мансап
Милликан 1955 жылы Оберлин колледжінен бакалавр дәрежесін алды. Йель университетінде Уилфрид Селларстың басшылығымен оқыды. Милликан докторлық диссертациясын аяқтау барысында У. Селларс Питтсбург университетіне кеткенімен, ол Йельде қалып, 1969 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Ол және Пол Черчленд көбінесе Селларстың ғылыми реализмін баса назар аударатын, "оң жақ" Селларсиандықтардың жетекші өкілдері саналады. Милликан 1969 жылдан 1972 жылға дейін Берея колледжінде жартылай штатпен, 1972 жылдан 1973 жылға дейін Батыс Мичиган университетінде толық көлемнің үштен екі бөлігімен, 1993 жылдан 1996 жылға дейін Мичиган университетінде жартылай штатпен жұмыс істеді, бірақ қалған өмірін Коннектикут университетінде өткізді, қазір ол зейнеткер профессор. Ол американдық психолог және когнитивтік ғалым Дональд Шенквейлерге үйленген. 2014 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2017 жылы Питтсбург университетінің Николас Ресшер атындағы жүйелі философия сыйлығымен және Логика мен философия саласындағы Рольф Шок сыйлығымен марапатталды.
Millikan earned her BA from Oberlin College in 1955. At Yale University she studied under Wilfrid Sellars. Although W. Sellars left for the University of Pittsburgh midway through Millikan's doctorate, she stayed at Yale and earned her PhD in 1969. She and Paul Churchland are often considered leading proponents of "right wing" (i. e., who emphasize Sellars's scientific realism) Sellarsianism. Millikan taught half time at Berea College from 1969 to 1972, Two thirds time at Western Michigan University from 1972 to 1973, half time at the University of Michigan from 1993 to 1996, but otherwise spent her entire career at the University of Connecticut, where she is now professor emerita. She is married to American psychologist and cognitive scientist Donald Shankweiler. She was elected to the American Academy of Arts and Sciences in 2014. In 2017, she received both the Nicholas Rescher Prize for Systematic Philosophy from the University of Pittsburgh and the Rolf Schock Prize in Logic and Philosophy.
Философиялық еңбектері
Милликан ең алдымен 1989 жылғы осы аттас мақаласында "биосемантика" деп атаған көзқарасымен танымал. Биосемантика – философтар көбінесе "қасақаналық" деп атап жүретін нәрсе туралы теория. Қасақаналық – нәрселердің басқа нәрселер туралы болу құбылысы, мұндағы үлгілік жағдайлар – ойлар мен сөйлемдер. Мысалы, сіз үй шаруасын істейтініме менің сенімім сіз және менің шаруам туралы. Осыған сәйкес келетін тілек, ниет немесе айтылған немесе жазылған бұйрық туралы да осыны айтуға болады. Жалпы, қасақаналық теориясының мақсаты – нәрселердің басқа нәрселер туралы болуы құбылысын басқа, көбірек мәлімет беретін терминдермен түсіндіру. Мұндай теория осы "туралы болудың" мәнін түсіндіруді мақсат етеді. Химия "су – H2O" дегенді судың неден тұратыны туралы теория ретінде ұсынатындай, биосемантика да қасақаналықтың құрамына қатысты есеп беруді көздейді. Милликанның айтуынша, мұндай есеп сананың қателік, шатасу және болмаған нәрсеге қатысты қатынаста тұрғандай көрінетін сипаттамаларымен тиісті түрде айналысуы керек. Мысалы: біреу таяқтың бүктелгенін "көреді", бірақ оны судан шығарғаннан кейін керісінше түсінеді; тәжірибесіз кенші ол байлық тапқанын ойлайды, бірақ ол пириттің ("ақылсыз алтынның") кесегін ұстап тұр; әскери қолбасшы ертеңгі шайқас туралы ойлайды, бала бірмүйіз атқа мінуді қалайды, ал "ең үлкен сан" деген тіркес қандай да бір жолмен болуы мүмкін емес сан туралы ("мұны дәлелдеу оңай"). Аты айтып тұрғандай, Милликанның теориясы қасақаналықты кең мағынада "биологиялық" немесе телеологиялық тұрғысынан түсіндіреді. Нақтырақ айтқанда, ол қасақаналықты табиғи іріктеудің түсіндіру мүмкіндіктерін пайдалана отырып түсіндіреді: ойлар, сөйлемдер және тілектердің "не туралы" екендігі ақыр соңында не таңдалғанына және не үшін таңдалғанына сілтеме жасай отырып түсіндіріледі (яғни, ол оған ие болған ата-бабаларға қандай артықшылық берді). Егер бұл іріктеу қасақана болмаса, онда оның "тиісті функциясы" осы болып табылады. Сонымен қатар, өндіруші механизмдер мен тұтынушы механизмдердің бірлескен эволюциясы да маңызды. Милликан сананың ерекшеліктерін түсіндіру және ақыл-ой мен тіл философиясындағы әртүрлі даулы мәселелер бойынша кең ауқымды ұстанымдарды ұсыну үшін осы механизмдердің өзара байланысты іріктеу тарихтарына сілтеме жасайды. "Білім туралы натуралистік ойлар" атты мақаласында Милликан эволюцияға сәйкес түсіндірме арқылы нақты сенімдердің негізделуі білімді құрайды деген пікірді қорғайды.
Millikan is most famous for the view which, in her 1989 paper of the same name, she refers to as "biosemantics". Biosemantics is a theory about something philosophers often refer to as "intentionality". Intentionality is the phenomenon of things being 'about' other things, paradigm cases being thoughts and sentences. A belief of mine that you will do my chores for me, for example, is about you and about my chores. The same is true of a corresponding desire, intention or spoken or written command. In general, the goal of a theory of intentionality is to explain the phenomenon – things being 'about' other things – in other, more informative, terms. Such a theory aims to give an account of what this 'aboutness' consists in. Just as chemistry offers the claim "Water is H2O" as a theory of what water consists in, so biosemantics aims for a constitutive account of intentionality. Such an account, Millikan stresses, must deal adequately with such hallmarks of mentality as error, confusion, and what looks like standing in a relation (the 'aboutness' relation) to something that doesn't exist. For example: one 'sees' the stick is bent, but realizes otherwise after pulling it from the water; the inexperienced prospector thinks he's struck it rich, but he's holding a lump of pyrite ("fool's gold"); the field marshal thinks about the next day's battle, the child wants to ride a unicorn, and the phrase "the greatest prime" is somehow 'about' a number that cannot possibly exist (there's a simple proof for this). As the name hints, Millikan's theory explains intentionality in terms that are broadly 'biological' or teleological. Specifically, she explains intentionality using the explanatory resources of natural selection: what thoughts and sentences and desires are 'about' is ultimately elucidated by reference to what has been selected and what it has been selected for (i. e., what advantage it conferred on ancestors who possessed it). Where this selection is non intentional, then what it is for is its 'proper function'. Equally important is what might be called the co evolution of producer mechanisms and consumer mechanisms. Millikan refers to the intertwined selection histories of these mechanisms to explain the hallmarks of mentality and to offer a wide range of positions on various matters of dispute in the philosophy of mind and language. In her article "Naturalist Reflections on Knowledge", Millikan defends the position that the justification of true beliefs through an explanation in accordance with evolution constitutes knowledge.
Басқа жұмыстар
Милликан көптеген мақалалар жариялаған, олардың көптегені осы жерде тізімделген және қолжетімді.
Millikan has also published many articles, many of which are listed and available here.