Кіріспе

Қолмен ұстауға қолданылатын күш – қолмен заттарды тартуға немесе іліп қоюға қолданылатын күш және қол күшінің нақты бір бөлігі. Оңтайлы өлшемдегі заттар қолға диаметрі бірден үш дюймға дейінгі цилиндр пішінге оралуға мүмкіндік береді. Сатыбалдық қоршаулар – құлау жағдайында дұрыс ұстау үшін пішін мен диаметрінің маңызды болатын мысалы. Сондай-ақ, балға және басқа қол құралдары да зерттелген. Ұстау күшін қолданғанда, қайталама жарақаттардың пайда болуын болдырмау үшін білек бейтарап күйде болуы керек. Ұстау күші – жануардың физикалық күшін және спортшылар үшін қолдармен тудырылатын бұлшықет қуатын және күшін білдіретін жалпы термин. Спортта ұстау күші тау шаңғышылары үшін маңызды, сондай-ақ күштілер сайысында және ауыр атлетикада да маңызды фактор болып табылады. Ұстау күшін жаттықтыру – жекпе-жек өнерінің маңызды бөлігі және қолдарымен жұмыс істеуге тиіс кез келген мамандық иесі үшін пайдалы болуы мүмкін.

Тұтқаның түрлері

Адам қолы заттарды әртүрлі жағдайларда ұстауға мүмкіндік береді. Бұл әртүрлі жағдайлар қолдың қандай күшпен ұстауын қажет етеді, және олар әдетте қолдың қолданылу тәсіліне байланысты өлшенеді. "Ұстау" дегенде көбінесе "сығу" түсініледі. Ол қол алысқандай ұстау түрі, онда ұсталған зат алақанға және барлық саусақтарға тығыз жабысады. Күшті сығу ұстауы сүйектерді сығуға дейін қол алысу кезінде немесе қысыммен заттарды сындыру үшін пайдалы. Қысып ұстау кезінде саусақтар заттың бір жағында, ал бас бармақ екінші жағында болады. Әдетте, қысып ұсталған зат алақанға тимейді. Бұл жалпы алғанда, әлсіз ұстау деп есептеледі. Қысып ұстау салмақ дискісін немесе фанераны жоғарғы жиегінен көтеру үшін қолданылады. Қолдау ұстауы көбінесе бір нәрсені, мысалы, шелек тұтқасын ұзақ уақыт бойы ұстап тұруды қамтиды. Бұл күш түрі "Фермерлер жүрісі" атты жарыс түрінде ең жақсы көрінеді, онда шелек құммен немесе сумен толтырылып, ұзақ қашықтыққа көтеріледі. Жақсы ұстап тұру үшін бұлшықеттердің жоғары төзімділігі қажет.

Нормативтік деректер

Медициналық және эргономикалық зерттеулерде қол күші жан-жақты зерттелді, олар еркектердің 95%-ы әйелдердің 90%-ынан күштірек екенін анықтады. Әртүрлі ұстаным түрлері үшін орташа көрсеткіштер де бар, олар әртүрлі позицияларда өлшенген. Қол күші, қол күші өлшенетін қолдың қалпына байланысты артады немесе азаяды. Әдетте, адамның қол күші денесінен 90 градусқа созылғанда ең жоғары болады, ал қолды бүйірде немесе басынан жоғары ұстағанда бұл көрсеткіш төмендейді. Егер қол дене жанындағы қалыпты қалпынан артқа созылса, қол күші оптималды болмайды. Қол күшіне әсер ететін фактор – әртүрлі қол бұлшықтарының жиырылу қабілеті екеніне қорытынды жасауға болады.

Оқыту әдістері

Қиып ұстау күшін дамыту жаттығулары басқа бұлшықеттерді жаттықтырудан өзгеше тәртіпті қажет етеді. Бұл себебі көбінесе шеміршектер мен бұлшықеттердің бір-бірімен байланысы мен адамдардың қолына тиісті демалыс берілмеуіне байланысты. Әдетте, сау әрі күшті қолға ие болу үшін қолдың барлық жақтарын жаттықтыру қажет деп есептеледі. Ұстауды ғана жаттықтыру жабу және ашу (антагонист) бұлшықеттері арасында тепе-теңдіксіздікке алып келуі мүмкін, соның салдарынан шеміршек қабынуы және карпальді туннель синдромы сияқты мәселелер туындауы мүмкін.

Тұтқаның жабылуы үшін

Қалың таспа және қалың тұтқа 2 дюйм немесе одан қалың таспада жұмыс істеу, мысалы, өлі көтеру, тартқыштар және фермерлер серуені – қолдау тұтқасын жаттықтырады. Ұстағыштар ұрақты ұстауға жаттықтырады. Тақтаны қысып ұстау: салмақты тақтаны жерге тік қойыңыз. Егіліп, табақты тек бармақтарыңыз бен бас бармақтарыңыздың арасында қысып ұстаңыз. Тақта алақаныңызға тимеуі керек. Түзуланып, табақты қысып ұстап, көкірекке дейін көтеріп, содан кейін баяу жерге қойыңыз. Сорғышпен итеру – білезіктерді пайдаланып сорғышты итеру арқылы саусақтар мен білезіктерді жаттықтыру. Тақтаны иілте беру/білезіктерді иілте беру – табақты ұстап, білезіктерді немесе олардың үстіне саусақты төмен, ал бас бармақты үстіне қойып иілте беру, қысып ұстау үшін білезіктерді, саусақтарды және бас бармақты жаттықтырады. Блок салмақтары – алтыбұрышты гантельдердің ұштарын кесіп, блок салмағының әртүрлі жақтарынан бір ұшын саусақтарыңызбен, екінші ұшын бас бармағыңызбен қысып ұстап жаттығу, жеке-жеке, уақыт бойынша ұстап тұру немесе қолдан қолға лақтыру арқылы жаттығылады. Альпинизмде қажетті толық қысым, жартылай қысым және ашық қол ұстауларын жаттықтыру үшін хэнгбордты қолдануға болады. Ұзын емес болатты итеру "жабық ұстаманы" ерекше жаттықтырады. Ол болат таяқтың цилиндрлі қозғалысын және білезіктің бұрылуын біріктіреді. Бұл әрекет содан кейін изометриялық "ұстауға" айналады, өйткені иілуші тек екі қолымен таяқты иілуге тырысады.

Ашылатын тұтқалар

Экстенсорлар: бұл қолдың иілгіштеріне қарсы әрекет ететін бұлшық еттер және қарсы бұлшық еттер тобы арасында дұрыс тепе-теңдікке қол жеткізу үшін жаттығу қажет. Экстенсор бұлшық еттері ұстау үшін өте маңызды, себебі олар саусақтың иілуін қолдау үшін күшті жиырылуы керек. Мысалы, қолды күріш сияқты заттарға батырып, созу, немесе кофе банкасына тастар салып, қолыңызды банкаға салып, оны көтеру арқылы қолдың экстенсорларын жаттықтыруға болады. Кейбір ұстау құралдарын сататын компаниялар экстенсорларды жаттықтыруға арналған жоғары қарсылыққа ие резеңке ленталарды сатады. Тағы бір мүмкіндік – салмақпен жүктелген тренажер; мұндай тренажерлер ұстау күшіңізді ғана емес, білек күшіңізді де арттырады. Саусақ иілгіштері/экстенсорлары билек иілгіштері/экстенсорларының функциясын атқаратындықтан, билекті созу жаттығулары (кейде "кері билек иілгіштері" деп те аталады) саусақ экстенсор талшықтарын да ынталандырады. Бірінші саусақ сүйегінің артқы жағында тығыз ұстау арқылы жасалған түйедей иілулер, салмақ түйе бұрышынан алысрақ жатқан буынға ауысқанда экстенсор бұлшық еттеріне қысымды арттырады. Тығыз қысқан кезде тырнақтың жалпақ бөлігі алақанға кіріп, теріні төмен итеріп, бірінші құрылымды тұрақтандыруға және тығыз буындардың шамадан тыс иілуін болдырмауға көмектесетін көпір құра алады (мұны саусақтың бүкіл артқы жағын жерге жалпақ қойып, саусақтары қарсы қолға қаратылған күйде түйедей иілулер жасау арқылы байқауға болады).

Тұрақтандыру үшін

Бармақ ұшымен жасалатын итерілулер саусақтың сырғанауын болдырмау үшін алақанды ашу және жабу бұлшық еттерін қолданады, сондай-ақ қолдың сүйек тығыздығын арттырады, бірақ олар өте қиын және қауіпті, сондықтан оларды біртіндеп жақындасу керек. Қабырғадан қол тіремей жасалатын қол тұруларда саусақтар артқа қаратылғанда, қолды тұрақтандыру үшін алақанды созу арқылы қолды ұстауға болады, ал дене алға қарай құлауын болдырмау үшін кеңейткіш бұлшықтар жұмыс істейді. Металл таяқпен жаттығулар металл таяқ немесе бағананы қолданып күш жаттығуларын жасау арқылы тұтқаны тікелей емес, бірақ өте тиімді күшейтеді.