Арбэреш жазушысы, албан ұлттық қозғалысының қайраткері. «Албан рапсодиялары», «Мили мен Хайдия» туындыларымен танымал. Албан мәдениетін зерттеуге үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Арберше жазушысы (1865–1927)
Arbëreshë writer (1865–1927)
Оның әдеби жетістігі 1887 жылы жарық көрген «Rapsodie albanesi» (Албан рапсодиялары) болды, ол оны албанологтар мен албан патриоттарына таныстырды. 1891 жылы ол «Mili e Haidhia» (Мили және Хайдия) атты ойдан шығарылған махаббат идилиясын жариялады, ол ақырында үш рет (1900 және 1907 жылдары) жарық көрді, соның ішінде Пиана деи Грецидің дәстүрлері, аңыздары, әдет-ғұрыптары туралы жазбалар бар. Бұл туынды 20 ғасырдың басындағы албан поэзиясының шедеврі саналады және оның ең жақсы жұмысы болып табылады. 1895 жылдың қазан айында, итальяндық албандар Жироламо де Рада мен Ансельмо Лореккьомен бірге, ол Корильяно Калаброда өткен албандардың ұлттық, мәдени және тілдік өзін-өзі анықтау жөніндегі конгресс ұйымдастырды, одан кейін 1897 жылдың ақпанында Лунгрода екінші конгресс өтті. Широның Осман империясының соңғы кезеңіндегі албан мәселесіне қатысты көзқарасы империяға қарсы төңкерісті қолдауға бағытталды, сондай-ақ еуропалық баспасөзде албандарға деген ықылас пайдаланылып, еуропалық дипломатияны көтерілісті қолдауға ықпал ету мақсатында болды. 1900 жылы ол Неапольдегі Корольдік Шығыс институтының (Istituto Regio Orientale) албан тілі мен әдебиеті профессоры болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін сол қызметте қалды. 1912 жылдан 1914 жылға дейін Широ Албанияда итальян мектептерінің инспекторы болып жұмыс істеді. Бұл 1912 жылдың қарашасында, шамамен 500 жылдық Осман билігінен кейін тәуелсіз Албания жарияланған жылдар еді. Широ Бенито Муссолинидің ерте фашистік қозғалысына қызығушылық танытты. 1926 жылы жарық көрген «Kënkat e litorit» («Жағажай әндері») атты еңбегінде ол қозғалыстың өркендеуін мақтан тұтты.
His literary breakthrough was Rapsodie albanesi (Albanian Rhapsodies) in 1887, which made him known to Albanologists and Albanian patriots. In 1891, he published an imaginary love idyll Mili e Haidhia (Mili and Haidhia), which would eventually be published in three editions (1900 and 1907), including notes on traditions, legends, customs and traditions of Piana dei Greci. The work is considered to be a masterpiece of early 20th century Albanian verse and is probably his best work. In October 1895, along with fellow Italo Albanians Girolamo de Rada and Anselmo Lorecchio, he organised a congress on Albanian national, cultural and linguistic self determination that convened in Corigliano Calabro and it was followed by a second congress in Lungro during February 1897. Schirò's views on the Albanian question during the late Ottoman period were in support of revolution against the empire so as to take advantage of sympathy toward Albanians in the European press and influence European diplomacy toward supporting an uprising. In 1900 he was appointed professor of Albanian language and literature at the Istituto Regio Orientale (Royal Oriental Institute) in Naples, where he would remain until the end of his life. From 1912 to 1914 Schirò worked in Albania as an inspector for Italian schools. Those were the years of the birth of an independent Albania, proclaimed in November 1912 after nearly 500 years of Ottoman rule. Schirò was fascinated with the early Fascist movement of Benito Mussolini. In Kënkat e litorit (The Songs of the Littoral), published in 1926, he glorified the rise of the movement.
Өлім және мұра
1920 жылы шілдеде саяси интрига кезінде қаза тапқан ұлы Миноның өлімі оның соңғы жылдарына зор қайғы әкелді. Ол "Мино" поэмасын ұлының естелігіне арнады. Широ 1927 жылғы 17 ақпанда Неапольде дүние салды. Оның фашистік Италияның Албания мәдениетін қорғауға және сақтауға лайық екендігіне деген сенімі, Албания ұлтшылдарының Италиядан толық тәуелсіздікке ұмтылыстарымен қақтығысты. Өзінің жетістіктеріне қарамастан, Широ коммунистік Албаниядағы әдебиет тарихшылары тарапынан толыққанды бағаланбады, себебі саяси көзқарас объективті әдеби сынға кедергі келтірді. Широ қазіргі сицилиялық арбереш әдебиетінің ең ірі тұлғаларының бірі саналады. Албан әдебиеті мен фольклорын зерттеуші Роберт Элсидің пікірінше, Широ алғаш рет арбереш халық поэзиясының романтикалық элементтерін итальяндық классикалық және неоклассикалық поэзияның көркемдік шеберлігімен үйлестіріп, гармониялы және тепе-тең поэзиялық жиынтық құра білді. Г. Де Рада 19 ғасырда арбереш әдебиеті үшін жасағандай, соның дәрежесіне Джузеппе Широ 20 ғасырда жетті.
The death of his son Mino, murdered in a political intrigue in July 1920, cast a heavy shadow over his final years. He dedicated the poem "Mino" to his son's death. Schirò died on 17 February 1927 in Naples. His absolute belief in fascist Italy as a potential protector and custodian of the culture of Albania conflicted with the aspirations of Albanian nationalists, which advocated absolute independence, including from Italy. Despite his accomplishments, Schirò was less appreciated by literary historians in Communist Albania and political criteria interfered with objective literary criticism. Schirò is considered to be one of the greatest figures of contemporary Sicilian Arbëresh literature. According to the scholar in Albanian literature and folklore, Robert Elsie, Schirò “first succeeded in blending the romantic elements of Arbëresh folk verse with the artistic precision of Italian classical and neo classical poetry to form a harmonious and balanced poetic corpus. What Girolamo De Rada had done for Arbëresh literature in the 19th century, Giuseppe Schirò accomplished in the 20th.”