Кіріспе

Рамиз Алия (; 18 қазан 1925 жыл - 7 қазан 2011 жыл) - албан саясаткері, 1985 жылдан 1991 жылға дейін Албания Халық Социалистік Республикасының екінші және соңғы басшысы, Албания Еңбек партиясының бірінші хатшысы болды. Ол сонымен қатар 1982 жылдан 1992 жылға дейін елдің мемлекет басшысы қызметін атқарды. Энвер Ходжа оны ізбасары ретінде қарастырған және Ходжа қайтыс болғаннан кейін билікке келді.

Ерте өмір және саясат

Әлия 1925 жылдың 18 қазанында Шкодер қаласында мұсылман дініндегі Gheg албаниялық ата-аналарының отбасында дүниеге келді. Олар Югославиядағы қуғын-сүргіннен қашып келген. Балалық шағын Тиранада өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Әлия фашистік Ликтор жастар ұйымы деп аталатын фашистік жастар ұйымының мүшесі болды, бірақ 1941 жылы жер астындағы Албан коммунистік жастар ұйымына қосылды. 1943 жылы Албания коммунистік партиясына мүше болды. 1961 жылы ол Политбюроның толық құқықты мүшесі атанды (Албания Еңбек партиясының Политбюросы). Шығыс христиандығы және суық соғыс, 1945-91, 154 бет. Әлия Албания Еңбек партиясының әлеуметтік және мәдени салаларындағы басты идеолог ретінде көзге түсті, әсіресе Мәдени және идеологиялық революция жылдарында. Ходжа ешқашан ресми мұрагерді тағайындамаса да, ол Әлияға деген ниетін ашық білдірді. Ходжа Әлияны дәрігерлерінің біріне таныстырып: "Досым, мен қартайдым, денсаулығым онша жақсы емес. Осы Алия сияқты жас жолдастар оның орнына келеді", - деді.

Албания Еңбек партиясының бірінші хатшысы

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Алия Коммунистік жастар ұйымындағы қызметін жалғастырды, ал 1948 жылдың қараша айында Албан Еңбек партиясының бірінші съезінде Орталық комитетіне сайланды және агитация мен насихат бөліміне бекітілді.

Көппартиялы жүйеге көшу және президенттік

Алияның шектеулі және сақтықпен өзгерістерді іске асыруға жасаған күш-жігеріне қарамастан, жоғарыдан бастау алған реформа төменнен бастау алған реформаға айналу қаупі туды, мұның басты себебі Албания жастарының күшейе берген дауысты талаптары болды. 1990 жылдың 9 желтоқсанында студенттер Энвер Ходжа университетінен (қазіргі Тирана университеті) Тирана қаласының көшелерімен шеру тартты, ұрандар айқайлап, реформалар талап етті. 11 желтоқсанға қарай қатысушылардың саны шамамен 3000-ға жетті. Студенттік наразылықты басуға тырысып, тәртіп сақшыларымен қақтығысқа ұласқан жағдайға байланысты Алия студенттермен кездесіп, демократияны нығайту бағытындағы қадамдарға келісті. Студенттер Алияға студенттер мен жастардың тәуелсіз саяси ұйымын құру ниетін білдірді. Алия бұл ұйымның Әділет министрлігінде тіркелуі керек екенін мәлімдеді. Жаңа жылдық құттықтауында ол елде болып жатқан өзгерістерді құптады және 1991 жыл экономика үшін шешуші кезең болатынын айтты. Алия 1990-шы жылдардың басындағы бейбіт саяси өткелде маңызды рөл атқарды. Көптеген адамдар оның коммунизмге қарсы оппозициялық күштердің билікке келуіне көмектескенін, соның арқасында қан төгілудің алдын алғанын сенеді. Ол бірнеше саяси дағдарыс кезеңінде де маңызды саяси тұлға болып қала берді. Дегенмен, Албания ауыр экономикалық дағдарысқа тап болғандықтан, Алияның шеше алмайтын қиындықтармен күресуге тура келді. 1990 жылдың 12 желтоқсанында ол саяси көптікке жол беретін заңға қол қойды, кейін бұл қадамын өміріндегі ең ірі сәтсіздік деп бағалады. 1991 жылғы сайлауда, елдегі алғашқы демократиялық сайлауда, Алия астанадағы сайлау округінен Ұлттық Парламент депутаты болуға кандидат болды, бұл округ коммунистік партияның бекінісі саналды. Ол елдегі танымал тау-кен инженері Франко Крокиден күтпеген үлкен артықшылықпен, 61% дауыспен жеңіліске ұшырады. Кроки жаңадан құрылған Албания Демократиялық партиясының кандидат ретінде қатысты, бірақ партия мүшесі болған емес. Бұл жеңілістен кейін, және 1992 жылдың көктемінде Албания Демократиялық партиясының (АДП) сенімді жеңісінен соң, ол 1992 жылдың 3 сәуірінде президенттік лауазымынан кетті. Наразылықтар кезінде ол мемлекеттік телеарнада Бленди Февзиумен эксклюзивті сұхбат берді. 1997 жылдың желтоқсанында ол Албаниядағы наразылықтар кезінде отбасына қосылу үшін Францияға қысқа мерзімге қашып кеткеннен кейін Албанияға оралды. 2000-шы жылдардың соңында ол Дубайдан Албанияға сұхбат беру немесе кітаптарын насихаттау үшін сапар шешетін болды.

Өлім

Алия 2011 жылдың 7 қазанында Албанияның Тирана қаласында, 86 жасқа толуына 11 күн бұрын қайтыс болды.