Кіріспе

Американдық жазушы (1925–2008)

Роберт Лоуэлл Мур (31 қазан 1925 – 21 ақпан 2008) – американдық жазушы, «Жасыл береттер», «Француз байланысы: полицейлер, есірткі және халықаралық қастандық туралы шын мәліметтер» және Ксавиера Холландер мен Ивонн Данлевимен бірлесіп «Бақытты жезөкше: Менің өмірбаяным» кітаптарын жазған автор. Мур 1966 жылғы ең танымал әндердің бірі болған «Жасыл береттер балладасының» сөзін жазған. Ән 1968 жылы Джон Уэйннің ойнаған «Жасыл береттер» фильмінде пайда болды, бұл фильм Мурдың кітабы негізінде түсірілген. «Жасыл береттер» кітабының жаңа басылымы 2007 жылдың сәуір айында жарық көрді, ал оның соңғы кітабы, полковник Майк «Док» Леннонмен бірлесіп жазылған «Жасыл береттер соғыстары» 2007 жылдың маусым айында жарық көрді. Мур 1986 жылы салықтан жалтарғандығы үшін сотталды. Қайтыс болған кезде ол Форт-Кэмпбел мен 5-ші арнайы күштер тобының орналасқан жері – Кентукки штатының Хопкинсвилл қаласында тұрып, өзінің естеліктері мен тағы үш кітабын жазумен айналысып жүрген.

Ерте өмір және мансап

Бостонда туған Мур Массачусетс штатының Конкорд қаласында өсті, онда Миддлсекс мектебінде оқыды. Ол сондай-ақ Белмонт-Хилл мектебінде де білім алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Әуе күштерінің құрамында ұшақ мұрындық пулеметшісі болып қызмет етті, Еуропа театрларында жауынгерлік тапсырмаларды орындады. Қызметі үшін оған Әуе медалі табысталды. Мур 1949 жылы Гарвард колледжін бітірді, алғашқы жұмыстарының бірі теледидар өндірісінде болды, содан кейін әкесі Роберт Лоуэлл Мурдың бірлесіп құрған Шератон қонақ үй компаниясында жұмыс істеді. Кариб айманындағы қонақ үй бизнесімен айналысқанда ол Фидель Кастроның ерте күндерін "The Devil To Pay" атты деректі кітабында сипаттады.

Арнайы әскерлермен оқу

Роберт Ф. Кеннедимен (Гарвардтың 1948 жылғы түлегі) Гарвардтағы оқудан туған байланысының арқасында Мурға (Гарвардтың 1949 жылғы түлегі) АҚШ Армиясының Арнайы күштеріне кіруге рұқсат берілді, осы элиталық әскерлік бөлім туралы жазу үшін. Генерал Уильям П. Ярборо Мурдың "Арнайы күштердің сарбаздарын ерекше ететін нәрсені" жақсырақ түсінуі үшін арнайы күштерді оқытудан өтуін қатыстырды. Ол шамамен бір жыл бойы дайындықтан өтті, бастапқыда әуе десанттық дайындықтан өту үшін "саптау мектебінде", содан кейін Арнайы күштердің біліктілік курсын немесе "Q курсын" аяқтады, мұндай қарқынды бағдарламаға қатысқан алғашқы азамат болып табылды. Соңынан Мур Оңтүстік Вьетнамға жіберілген 5-ші Арнайы күштер тобына бекітілді. Оның елдегі тәжірибесі "Жасыл береттер" атты бестселлерге негіз болды, ол оған халықаралық деңгейде танымалдық әкелді (танымал мәдениеттегі АҚШ Армиясының Арнайы күштеріне қараңыз).

Кейінгі жазбалары

1970 және 1980 жылдары Мур Дубай, Иран, Родезия және Ресей сияқты елдерде көп саяхаттады. Қажетті ақпаратты жинағаннан кейін, ол "Сарқау бүркіттер" (кейін "Ақ тайпа" деп жарияланды) және "Мәскеу байланысы" кітаптарын жазды. Саяси дауларға байланысты "The Crippled Eagles" кітабы баспалардан қабылданбады және 1990 жылдардың басына дейін жарық көрмеді. Ол сондай-ақ "Родезия" және Майор Майк (АҚШ армиясының майоры Майк Уильямспен бірлесіп) атты деректі кітаптар жазды. "Сарқау бүркіттер" кітабын зерттеу кезінде 1976 жылы Мур Солсбериде "АҚШ-тың ресми емес елшілігі" деп атаған орынды құрды және Родезия қауіпсіздік күштерінде қызмет ететін американдық еріктілер мен докторанттар үшін іс-шаралар ұйымдастыра бастады. Ол еріктілерді өздерін "Сарқау бүркіттер" деп атауға ынталандырды, себебі олардың үкіметтері тарапынан мазақталуы немесе мазақталуы мүмкін деген жаңылыс пікірде болды. Мур сонымен қатар "Сарқау бүркіт" мотивімен футболкалар, нашивкалар және басқа да тауарлар сатты. Осы жылы ол Родезияның расистік емес екенін дәлелдейтін және елдегі шетелдік еріктілер туралы мәліметтер жинаған кітап жазды.

Салық төлеуден жалтару

1986 жылдың сәуірінде Мур АҚШ-ты алдауға қатысқаны үшін кінәлі деп танылды, оның кінәсі шамамен 37 миллион долларлық әдеби салықтық схемаға қатысуында болды. Бұл схема 1000-нан астам американдық салық төлеушіге жалған салық шығындарын тудырды, олар құндылығы жасанды түрде көтерілген жұмсақ мұқабалы кітаптарға қатысты, бұл жалған амортизациялық есептер мен салық жеңілдіктеріне талап етуге мүмкіндік берді. Ол бес жылға сынаққа жіберілді, 500 доллар айып төледі және 300 сағат қоғамдық жұмыс істеуге міндеттелді.

Өзбекстан мен Ирак

Мур 2001 жылдың желтоқсанында Өзбекстанға барып, Талибан мен Әл-Қаидаға қарсы ЦРУ-ның Солтүстік Альянс соғысын зерттеу үшін, бұл туралы "Бин Ладенді іздеу" атты бестселлерде жариялады. 2003 жылы терроризмге қарсы соғыс туралы жазуға деген қызығушылығын жалғастыра отырып, Мур Иракқа "Ирак Азаттығы" операциясы мен Саддам Хусейн режимінің құлауын зерттеу үшін саяхат жасады, осы зерттеулердің нәтижесі "Саддамды аңдау" кітабында жарық көрді. Өмірінің соңында ол отставкадағы АҚШ әскери-жауынгерлік күштерінің генерал-майоры Джеффри Ламбертпен бірлесіп "Синглтон: Кубаны нысанаға алу" романын аяқтады, бұл роман Фидель Кастро және биологиялық қару туралы айтады.

Бен Ладеннің шынайылығы үшін аңшылық

"Бин Ладенді іздеу" кітабы жарық көргеннен кейін көп ұзамай, кітаптың шындығы күмәнді болып, әсіресе Джек Идеманың қатысы туралы пікір таласы туды. Идема Мурдың маңызды дереккөздерінің бірі болған, бірақ ол кейіннен өзі жасаған ерліктері туралы бұрмаланған ақпарат бергені анықталды. Өзін операциядағы рөлі үлкен деп көрсету үшін, Идема Рэндом Хаус редакторы Боб Лумистің тікелей рұқсатымен кітап жарыққа шығу алдында Мур мен Крис Томпсонның мәтінін қайта жазған көрінеді. Миссияға қатысқан арнайы күштердің сарбаздары (Мур сұхбаттасқандардың ішінде) Идеманың айтқандарын жоққа шығарды. Идеманың сенімсіздігі анықталған соң, Мур ақырында "Бин Ладенді іздеу" кітабынан бас тартып, кітап қазірге дейін қайта басылмады. Кітаптың шындығына қатысты дау болғанына қарамастан, Мур арнайы күштер қауымдастығының құрметіне ие болып қала берді.

Фильм

"Жасыл береттер" – Мурдың 1965 жылғы кітабы негізінде түсірілген 1968 жылғы фильм.

Құрметтер

2007 жылы 5-ші арнайы күштер тобының кездесу банкетінде полковник Крис Коннер Мурды 5-ші арнайы күштер тобының өмір бойына мүшесі ретінде мойындады. Сол банкетте Мурға Кентукки штатының полковнигі атағы берілді.

Өлім және жерлеу

Робин Мур 2008 жылғы 21 ақпанда Хопкинсвилл қаласында, ұзаққа созылған аурудан кейін қайтыс болды. Кентукки штатының Хопкинсвилл қаласындағы Бірінші пресвитериан шіркеуінде қоштасу рәсімі өтті. Генерал-майор Виктор Дж. Гюго, генерал-майор Томас Р. Црёнко, Александр Н. Россолимо және Мурдың інісі Джон ақтық сөздерін айтты. Генерал Гюго Хелен Мурға Президенттік наградасын табыс етті. Форт Кемпбеллдің 5-ші тобының арнайы күштерінің толық әскери құрмет көрсетуімен қызметтен кейін бірден толық әскери салтанат өтті. Мурдың денесі кремацияланды және күлі Слиппи-Холл зиратына (Конкорд, Массачусетс) толық әскери құрметпен, Форт Кемпбеллдің 5-ші тобының арнайы күштерінің толық әскери салтанатымен және Конкорд тәуелсіз батареясының қарумен салюттерімен жерленді. Одан кейін "Эхо-тап" үні естілді. АҚШ Арнайы операциялар күштерінің бас қолбасшысының орынбасары генерал-майор Гэри Л. Харрелл Мурды жоғары бағалап, былай деді: Барлық Арнайы күштер сарбаздары, өткен және қазіргі, Робин Мурдың қазасына қайғырады; ол Арнайы операциялар отбасының құрметті және сенімді мүшесі болды. Робин "Жасыл берет" және олардың ұстанымдарының адал жақтаушысы және шынайы өкілі болды. Оның Арнайы күштер туралы жазған еңбектері – қазіргі заманғы арнайы күштер үшін оқулықтар, олар білім берумен қатар шабыттандырып, әлемді "Жасыл берет"пен таныстырды. Оны қатты сағынатын боламыз.