Кіріспе

Америкалық автор (1907–1997)

Джеймс Альберт Миченер (3 ақпан, 1907 – 16 қазан, 1997) – американдық жазушы. Ол 40-тан астам кітап жазды, олардың көпшілігі ұзақ, көркем отбасылық сагалар болып табылады, оларда көптеген ұрпақтың өмірі, нақты географиялық аймақтарда және тарихи егжей-тегжейлі сипаттамалар келтіріледі. Оның көптеген туындылары бестселлер атанды және «Айдың кітабы» клубының таңдауына ілікті. Ол кітаптарын зерттеудің мұқияттығымен де белгілі болды. Миченердің кітаптарының ішінде «Оңтүстік Тынық мұхитының әңгімелері» (1948 жылы көркем әдебиет бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды), «Гавайи», «Желділер», «Жүз жылдық», «Көз», «Көктемнің оттары», «Чесапик», «Кариб бассейні», «Каравандар», «Аляска», «Техас», «Ғарыш», «Польша» және «Токоридегі көпірлер» кіретін еді. Оның ғылыми-танымдық еңбектеріне Испания мен Португалиядағы саяхаты туралы «Иберия», «Әлем – менің үйім» атты естеліктері және «Америкадағы спорт» кітабы жатады. «Жаннатына оралу» – Миченердің оқиғалар орын алған Тынық мұхиты аймақтарының шындыққа негізделген сипаттамаларымен біріктірілген көркем әңгімелер жинағы.

Өмірбаян

Миченер Пенсильвания штатының Дойлстаун қаласында дүниеге келген. Кейін ол өзінің биологиялық ата-анасын кім екенін, немесе қай жерде және қашан туылғанын білмейтінін жазды. Миченер 1925 жылы Дойлстаун орта мектебін бітірген. Ол Пенсильвания штатының Свартмор қаласындағы Свартмор колледжінде баскетбол ойнады және Phi Delta Theta студенттік қауымдастығының мүшесі болды. 1929 жылы summa cum laude атағымен, ағылшын тілі мен тарих мамандықтары бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, ол Шотландияға барып, екі жыл бойы Солтүстік теңіз жағалауындағы ортағасырлық Сент-Эндрюс қаласындағы Сент-Эндрюс университетінде оқыды. Миченер Ұлы депрессия кезінде босқындармен (жүк пойыздарында тегін саяхаттау) туралы айтады, бұл туралы 1998 жылы History Channel телеарнасындағы Ұлы депрессия туралы деректі фильмде еске алынған. Миченер Пенсильвания штатының Поттстаун қаласындағы Хилл мектебінде ағылшын тілі пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1933-1936 жылдары Ньютаун қаласындағы Джордж мектебінде ағылшын тілінен сабақ берді. Ол Колорадо штатының Грилидегі Колорадо мемлекеттік мұғалімдер колледжінде оқыды (1970 жылы Солтүстік Колорадо университеті деп қайта аталды), онда білім беру саласында магистр дәрежесін алды. 1935 жылы Миченер Пэтти Кунға үйленді. 1939-1940 жылдары Гарвард университетінде қонақ лекторы болып жұмыс істеді, бірақ Macmillan Publishers компаниясына әлеуметтік тағылымдар редакторы ретінде қосылды. Ол Оңтүстік Тынық мұхиты аймағында түрлі тапсырмалармен саяхаттады, себебі оның базалық командирлері оның әкесі адмирал Марк Митчер деп жаңылысты. Осы сапарлардағы тәжірибесі "Тынық мұхитының әңгімелері" атты туындысының сюжеттеріне ұқсас оқиғаларға шабыттандырды. Миченер 1959 жылы тағы бір телесериалға, "Жұмақтағы оқиғалар" атты жобаға өз атын берді, онда Гарднер Маккей капитан Адам Трой рөлінде ойнады. Миченер өмірінде танымал жазушы болды; оның романдары бүкіл әлемде шамамен 75 миллион дана сатылды. Оның "Гавайи" (1959) романы, Гавай штатының 50-ші штат ретінде құрылған кезінде жарық көргендіктен, кең зерттеулерге негізделген. Ол осы тәсілді барлық келесі романдарында қолданды, олар егжей-тегжейлі тарихи, мәдени және тіпті геологиялық зерттеулерге негізделген. "Жүзжылдық" (1974) американдық батыстың Роки тауларында бірнеше ұрпақ отбасыларын баяндайды және сол атпен 12 бөлімді телесериал ретінде бейімделді, ол 1978 жылдың қазанынан 1979 жылдың ақпанына дейін National Broadcasting Company (NBC) телеарнасында көрсетілді. 1970 жылдардың ортасында Миченер "Оқырманның мерзімді әдебиетке арналған нұсқаулығына" үлес қосты. 1996 жылы State House Press Дэвид А. Грозеклоз құрастырған "Джеймс А. Миченер: Библиография" кітабын жариялады. 1923 жылдан 1995 жылға дейінгі 2500-ден астам жазбалары журналдардағы мақалалар, алғы сөздер және басқа да еңбектерді қамтиды. Миченердің өнімділігінің арқасында жазылған романдары көлемді болды, олардың бірнешеуі 1000 беттен асты. Автор "Менің жоғалған Мексикам" (1992) кітабында кейде бірнеше апта бойы күн сайын 12-15 сағатқа дейін теру машинасында отыратынын, сондай-ақ көп қағаз қолданғанын, оның файлдық жүйесімен күресуге тура келгенін айтады.

Некелер

Миченер үш рет үйленген. 1935 жылы ол Патти Кунға үйленді. 1948 жылы олар ажырасып, содан кейін сол жылы Миченер екінші әйелі Ванге Нордқа үйленді.

Саяси мансап

1960 жылы Миченер демократ Джон Ф. Кеннедиді 35-ші президент етіп сайлау үшін Бакс округі комитетінің төрағасы болды. 1962 жылы ол Пенсильваниядан АҚШ Өкілдер палатасына Демократиялық партиядан кандидат болып үміткерлікке түсті, бірақ бұл шешімін кейін қателік деп санады. "Менің қателігім – 1962 жылы Конгресске Демократиялық партиядан кандидат ретінде қатысу болды. Әйелім үнемі: «Істеме, істеме!» – дейтін. Мен жеңіліп, кітап жазуға қайта оралдым". 1968 жылы Миченер Пенсильвания штатынан АҚШ сенаторы Джозеф С. Кларктың үшінші мерзімге қайта сайлану науқанының жетекшісі болды. Ақырында Кларк орташа республикашыл Ричард Швайкерге жеңіліп қалды. Миченер кейін 1967–1968 жылдарғы Пенсильвания Конституциялық конвенциясының хатшысы қызметін атқарды. Сондай-ақ ол Техас университетінің Остин қаласындағы бөліміне 37 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. 1992 жылы оның қайырымдылықтары оны UT Остин тарихындағы ең ірі жеке донор етті. Мари Миченер жылдар бойы оның қайырымдылықтарын бағыттауда маңызды рөл атқарды. Соңғы сатыдағы бүйрек ауруынан зардап шеккен Миченер 1997 жылдың қазан айында төрт жыл бойы оның өмірін сақтап келген күнделікті диализдік емделуді тоқтатты. Ол өзі қалағанын істегенін және одан әрі физикалық қиындықтарды қаламайтынын айтты. 1997 жылдың 16 қазанында 90 жасында бүйрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Миченердің денесі кремацияланды, оның күлі Техас штатының Остин қаласындағы Остин мемориалдық зиратындағы әйелінің қабіріне қойылды. Миченерді Остин қаласындағы Техас штатының зиратында мемориалдық тас орнатылды.

Мұра қалдыру

Миченер өзінің мүлкінің көп бөлігін және кітап авторлық құқықтарын Свартмор колледжіне қалдырды, онда ол бакалавр дәрежесін алған. Өзінің қолжазбаларын магистр дәрежесін алған Солтүстік Колорадо университетіне сыйға тартты. 1980 жылы Миченер Филадельфия Филлиз және Хьюстон Астрос командалары арасындағы Ұлттық лига чемпионатының екінші ойынында алғашқы допты лақтырды. 1981 жылы Миченерге Сент-Луис қаласындағы Сент-Луис университеті кітапханасының серіктестерінен Сент-Луис әдеби сыйлығы табысталды. 1993 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Естелік қоры Миченерге теңіз қызметі мен әдеби жетістіктері үшін «Жалғыз теңізші» сыйлығын берді. 1994 жылы Миченер Вануатудағы Порт-Вила қаласындағы Иррики аралы курортындағы мейрамханаға «Миченер» деген ат беруге келісім берді. Ол былай деп жазды:

Менің саяхаттарымнан алған ең жақсы естеліктерімнің көп бөлігі 1940 жылдардың басындағы Тынық мұхиты соғысы жылдарында Жаңа Гебрид аралдарында (қазіргі Вануату) өткен әскери қызмет жылдарыма оралды. Осы әдемі аралдар уақыт өте келе көп өзгергенімен, мен кейінгі сапарларымда халықтың мейірімділігі, жұғымды күлкісі және жаны ашықтығы өмірдің бағалы сыйы болып қала беретінін білемін.

Кітаптар көркем емес

АтауыЖыл басылып шықтыЕскертпелерӘлеуметтік зерттеулердің болашағы ("Әлеуметтік зерттеулердің мәселесі") 1939 РедакторАзия дауысы1951 «Азия дауысы» – 1951 жылы жарық көрген он бес мақаладан тұратын жинақ. Онда Миченердің Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Азияда саяхаттағандағы жеке тәжірибесі баяндалады. «Жүзбелі әлем»1954 Миченер осы басылымға қоса берілген мәтінде Эдо дәуіріндегі жапон суретшілерінің үкіметтік шектеулерге қарамастан өнерлерін қалай сақтап қалғанын айтады. «Андаудағы көпір»1957 Миченер Мажарстанның мемлекеттік қауіпсіздік полициясының қатыгездікпен қуғындауынан қашып келген жүздеген босқындардың басынан өткендерді суреттейді. «Жұмақтағы балдырғандар» 1957 Миченер мен Дейдің қысқаша әңгімелер жинағында он нағыз өмірдегі оқиғалардың қызықты хикаялары келтіріледі. «Жапондық гравюралар: Ертедегі шеберлерден заманауи кезеңге дейін»1959 Миченердің мәтіні қосылған бұл кітапта суретші Джек Левиннің Жапонияға сапары кезінде салған эскиздері ұсынылған. Сондай-ақ Ричард Лейннің жазбалары да бар. 1961 жылы Кеннедиді қолдау комитетінің төрағасы болған Миченер Пенсильванияда Джон Ф. Кеннедиге үгіт-насихат жүргізу процесін еске алады. «Жапон гравюрасы: Бағалау»1968 Осы шектеулі басылымдағы кітапта Миченер жапон ағаштан жасалған гравюра шеберлерінің он туындысына түсініктеме береді. «Иберия»1968 Бұл танымдық саяхатнамада Миченер Португалия мен Испанияның мәдениетін, тарихын және географиясын зерттейді. «Президенттік лотерея»1969 1972 жылғы сайлауға дейін жазылған бұл танымдық кітап АҚШ сайлау жүйесінің кемшіліктерін қарастырады және реформалар ұсынады. «Өмір сапасы»1970 Миченер 1970-жылдардағы АҚШ саясаты мен мәдениетіне қатысты ойларын, сындық пікірлерін және болашаққа қатысты ұсыныстарын ұсынады. «Кент штаты: Не болды және неге?»1971 «Кент штатында» Миченер 1970 жылы Огайо ұлттық гвардиясының қарусыз студенттерді ату оқиғасын зерттейді. «Миченердің әртүрлі туындылары: 1950–1970»1973 Осы жинақта Миченердің 1950–1970 жылдар аралығында жарық көрген мақалалары бар. «Firstfruits: Израиль жазуының 25 жылдық өнімі»1973 Миченердің редакциялаған «Firstfruits» кітабы Израильдің құрылғаннан бергі 25 жыл ішіндегі көркем әдебиетінің үздік туындыларын ұсынады. «Америкадағы спорт»1976 Бұл танымдық кітапта Миченер Америкадағы спорт мәдениетінің феноменін және оның тудыратын мәселелерді зерттейді. «Centennial туралы: Роман туралы бірнеше жазбалар»1978 Миченердің бұл ерекше ұсынысында ол «Centennial» романын жазу процесін тек кітапханалар мен таңдалған кітап дүкендеріне таратылған кітапта сипаттайды. «Джеймс А. Миченердің АҚШ: Халық және жер»1981 Питер Чейтин редакциялаған, алғы сөзін Миченер жазған. «Жинаушылар, жалғаншылар және жазушы: Әдемі естеліктер»1983 Миченер осы шектеулі басылымдағы кітапта өміріне әсер еткен алғашқы факторлар туралы ой бөліседі. «Гаванадағы алты күн»1989 «Кариб теңізі» романы үшін Кубаға жасаған зерттеу сапарының негізінде жазылған «Гаванадағы алты күн» Миченердің Гаванада кездескен жанды адамдар мен ландшафттар туралы естеліктерін ұсынады. «Саяхат: Польша мен Рим туралы естеліктер»1990 Бұл кітаптың бір бөлігі саяхатнама, бір бөлігі – естеліктер. «Саяхатта» Миченер Польша мен Италияға жасаған саяхаттарын еске алады және Иоанн Павел II Папасымен, Стэн Музиалмен және басқалармен қарым-қатынасын баяндайды. «Бүркіт және қарға»1990 Техас тарихындағы кезеңді суреттейді, онда бас тартқан Сэм Хьюстон Мексиканың Техас штатына көшіп, 1836 жылғы Мексика президенті Санта Аннаға қарсы төңкеріске жетекшілік етуге көмектеседі. «Менің жоғалған Мексикам»1992 Миченер «Мексика» романын жазу және редакциялау процесін еске алады, ол 1992 жылы аяқтауға дейін 30 жыл бойы тоқтап тұрған. «Әлем – менің үйім»1992 Миченердің ең кең ауқымды естеліктері «Әлем – менің үйім» деп аталады. Онда жазушы өмірі мен мансабына қатысты ойларын бөліседі. «Патшалықтың жаратылыстары»1993 Гавай, Centennial, Chesapeake, The Covenant, Texas және Alaska-дан алынған он бес жануарларға арналған бөлімдер мен бір түпнұсқа әңгімеден тұрады. «Әдеби ойлар»1993 Миченердің естеліктерінің жинағы «Әдеби ойлар» деп аталады, сонымен қатар «Жинаушылар, жалғаншылар және жазушы» және «Куәлік» кітаптарының қайта басылған мәтіндері де бар. «Уильям Пенн»1994 Миченердің Пенсильвания Комонвеллінің негізін қалаушы және алғашқы губернаторы Уильям Пенннің өмірі мен сенімдері туралы монографиясы. «Редакциялаудағы кәсіпорындар»1995 Осы шектеулі басылымдағы кітапта Миченер жазу және жариялау процесіне түсініктеме береді. «Бұл асыл ел»1996 «Бұл асыл ел: Америкаға деген көзқарасым» елдің күшті және әлсіз жақтарын және автордың болашаққа деген үмітін сипаттайды. «Екінші дүниежүзілік соғыстың үш ұлы романы» 1996 Миченердің «Оңтүстік Тынық мұхитының аңыздары», сондай-ақ Томас Хеггеннің «Мистер Робертс» және Леон Уристің «Шақыру» романдарынан тұратын жинақ. «Жүз жылдық сонеттер»1997 Миченердің жазған поэзия жинағында жетпіс жыл ішінде жазылған жүзден астам өлең бар.

Бейімделулер

TitleNotesSouth Pacific1949 Роджерс пен Хаммерштейннің "Оңтүстік Тынық мұхитының әңгімелері" романы негізінде жазылған Бродвей мюзиклі (1946)The Bridges at Toko Ri1954 "The Bridges at Toko ri" повесі (1953) негізінде түсірілген фильмParadise-ге оралу1953 "Мистер Морган" әңгімесінен алынған "Paradise-ге оралу" (1951) фильміMen of the Fighting Lady (Panther Squadron деп те аталады) 1954 Миченердің "Saturday Evening Post" журналындағы "Кореяның ұмытылған батырлары" мақаласынан шабыттандырылған фильмUntil They Sail1957 "Paradise-ге оралу" жинағына енген әңгіме негізінде түсірілген фильмSayonara1957 10 "Оскар" сыйлығына ие болған, төрт сыйлық жеңіп алған фильм; оның ішінде Миёси Умекиге "Үздік қосалқы актриса" сыйлығы, Шығыс Азиядан алғашқы актриса "Оскар" жеңіп алды. "Саянара" (1954) жартылай автобиографиялық романының негізінде түсірілген.South Pacific1958 Роджерс пен Хаммерштейннің мюзиклі негізінде түсірілген фильм, бұл мюзикль өз кезегінде "Оңтүстік Тынық мұхитының әңгімелері" (1946) романына негізделгенAdventures in Paradise1959–62 Миченер жасаған телесериалHawaii1966 "Гавайи" (1959) романы негізінде түсірілген фильмThe Hawaiians1970 "Гавайи" (1959) романы негізінде түсірілген фильмCentennial1978 "Centennial" (1974) романы негізінде түсірілген телесериалCaravans1978 Энтони Квиннің қатысуымен "Caravans" (1963) романы негізінде түсірілген фильмSpace1985 "Space" (1982) романы негізінде түсірілген телесериалJames A. Michener's Texas1994 "Texas" (1985) романы негізінде түсірілген телесериалSouth Pacific2001 Роджерс пен Хаммерштейннің мюзиклі негізінде түсірілген телефильм, бұл мюзикль өз кезегінде "Оңтүстік Тынық мұхитының әңгімелері" (1946) романына негізделген.