Гарри Трумэн: Батыл қаһарман және Ст. Хеленс тауының трагедиясы

Кіріспе

Американдық бизнесмен және әуеші (1896–1980)

Гарри Р. Трумэн (1896 жыл қазан – 1980 жыл 18 мамыр) – американдық бизнесмен, заңсыз арақ сатушы және кенші. Ол Вашингтон штатындағы белсенді жанартау – Сент-Хеленс тауының жанында тұрды және таудың етегіндегі Спирит көліндегі Сент-Хеленс пансионатының иесі және күтушісі болды. 1980 жылы жанартаудың атқылауына дейін бірнеше ай бойы эвакуация бұйрығына қарамастан үйінен кетпегендіктен, Трумэн халық қаһарманы ретінде танымал болды. Ол пирокластикалық ағыннан қаза тапты, ол пансионатын басып, оны 150 фут (46 метр) вулкандық шөгіндінің астына көмді. Трумэннің қазасынан кейін оның отбасы мен достары тауға деген оның сүйіспеншілігі туралы ойлармен бөлісті. 1981 жылы Арт Карни «Сент-Хеленс» фильмінде Трумэннің рөлін сомдады. Ол немере қызының кітабында, сондай-ақ Headgear, Билли Джонас және Шон Райт пен Brothers Band әндері сияқты түрлі музыкалық туындыларда еске алынды.

Ерте өмір

Труман 1896 жылғы қазан айында Батыс Вирджиния штатының Айвидейл қаласында орманшылар отбасында дүниеге келді. Ол өзінің нақты туған күнін білмейтінін айтты, бірақ айдың 30-ы деп көрсеткен, тіпті Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскерге шақыру қағазында да солай жазған. Бірақ Труман өзінің орта атын білмейтінін, тек R әрпін ғана білетінін мәлімдеді. Оның әскерге шақыру қағазында орта аты Рейнел деп көрсетілген. Труманның отбасы батысқа, Вашингтон штатына көшіп, Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы арзан жер мен дамыған ағаш өнеркәсібіне қызығды; олар Вашингтон штатының Льюис округінің шығыс бөлігіндегі егістік жерге қоныстанды.

Мансап

Ол Вашингтон штатының Моссирок қаласында орта мектепті бітіріп, 1917 жылдың тамызында АҚШ армиясына қарапайым сарбаз ретінде қатарына қосылды. Ол 100-ші аэроэскадрильяның 7-ші бөліміне бекітіліп, әуе механігі болып даярланды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда қызмет етті. Еуропаға жол аясындағы әскерлік кемесі «Tuscania» Ирландия жағалауында неміс суасты қайығының торпедалық шабуылынан батып кетті. Қызмет барысында ол өзінің батыл және тәуелсіз мінезіне байланысты жарақат алғанын айтады. Алайда, Вашингтон штатының мұрағаты мәліметтеріне сәйкес, Трумэн 1918 жылдың 24 қаңтарынан 1919 жылдың 1 ақпанына дейін шетелде қызмет еткен, бірақ бұл құжатта ол ұрыс кезінде жарақат алмағаны және ешқандай қақтығысқа қатыспағаны көрсетілген. Сондай-ақ, оның мүгедектік деңгейі нөлдік болған. Трумэн 1919 жылдың 12 маусымында әскери қызметтен босатылып, кен іздеумен айналысты, бірақ байып жеткен мақсатына жете алмады. Кейін ол Сан-Францискодан Вашингтонға алкоголь контрабандасымен айналысқан заңсыз ішушіге айналды. Бір кезде Трумэн Вашингтон штатының Чехалис қаласына оралып, «Harry’s Sudden Service» деп аталатын автокөлік қызмет көрсету станциясын басқарды. Ол сондай-ақ ағаш кесу зауытының иесінің қызына үйленді, олардың бір қызы болды. Бірнеше жылдан кейін Трумэн өркениеттен жалықты және Сент-Хеленс тауының жанындағы жабайы даладағы Спирит көлін көрсететін Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы компаниясынан жерді жалға алды. Ол таудың баурайында қоныстанды, жанармай стансасы мен шағын азық-түлік дүкенін ашты, соңынан ол 52 жыл бойы жұмыс істеген Маунт-Сент-Хеленс ложын ашты. 1930 жылдары Трумэн алғашқы әйелінен ажырасып, 1935 жылы қайтадан үйленді. Екінші неке ұзаққа солмады, өйткені ол әйелінің жүзуге білмейтініне қарамастан, дауларды жеңу үшін оны Спирит көліне лақтырып жіберуге тырысқан. Ол жергілікті қызбен танысты, бірақ ақырында оның әпкесі Эднге үйленді. Бұл үшінші неке сақталды және ол Эднмен бірге 1978 жылы жүрек талмасынан қайтыс болғанға дейін Маунт-Сент-Хеленс ложын басқарды. Сент-Хеленс тауының аймағында Трумэн өзінің әрекеттерімен танымал болды, бірде ол орман күзетшісін мас етіп, қылтаған шоқтарды өртеп жіберді. Ол браконьерлікпен айналысты, АҚШ орман қызметінен құм ұрлады және жалған аң аулаушы белгісімен американдық индейлер жерінде балық аулады. Жергілікті күзетшілер оның қылмыстық әрекеттерін білгенімен, оны іс жүзінде ұстай алмады. Вашингтон штатының үкіметі мемлекеттік сату салығын өзгерткенде, Трумэн ложасындағы бұрынғы бағаны сақтады. Салық агенттігінің бір қызметкері одан қайық жалға алды, бірақ оның салық мөлшерлемесін төлеуден бас тартты, сондықтан Трумэн оны Спирит көліне итеріп жіберді. Трумэн Шенли вискиі мен Кока-Коладан жасалған виски мен кока-кола коктейлін ұнатты. Оның 1957 жылғы қызыл түсті «Кадиллак» машинасы болды және ол жиі тіл тиектеп сөйлейтін. Трумэн жанартау мен өзінің жағдайына аз көңіл бөлді: «Егер тау қираса, мен онымен бірге кетемін. Бұл аймақ тығыз орманды, Спирит көлі мен таудың арасында, ал тау бір шақырым қашықтықта, тау маған зиян келтіре алмайды». Оның эвакуациядан бас тартуына құқық қорғау органдары ашуланды, өйткені бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері онымен сұхбат алу үшін жанартаудың маңындағы тыйым салынған аймаққа кіріп, өздерін қауіпке ұшыратты. Дегенмен, Трумэн тұрақты болды. «Мені қаңғыбас командамен де шығара алмайсыз. Бұл тау – Труманның бір бөлігі, ал Труман – сол таудың бір бөлігі». Трумэн журналистерге жер сілкінісінің алдын ала белгілерінен төсегінен құлағанын, сондықтан төсегін жертөлеге көшіріп, жауап бергенін айтты. Орегон штатының Салем қаласынан келген балалар тобы оған «Гарри – Біз сені жақсы көреміз» деп жазылған баннерлерді жіберді, бұл оны қатты қозғап, 14 мамырда оларды көру үшін тікұшақпен (National Geographic төлеген) саяхатқа шықты. Ол сондай-ақ көптеген жанкүйерлер хаттарын алды, Мичиган штатының Гранд-Бланк қаласынан бесінші сынып оқушылары оған жылап жіберген хаттар жазды. Алғашында, ол оларға хат және жанартау күлін жіберді, оны студенттер кейіннен атылғаннан кейін оның отбасына гүл сатып алу үшін сатты. Ол The New York Times және The San Francisco Examiner газеттерінің бірінші беттерінде пайда болып, National Geographic, United Press International және The Today Show газеттерінің назарын аударды. Көптеген ірі журналдар, соның ішінде Time, Life, Newsweek, Field & Stream және Reader's Digest оның өмірбаянын жариялады. Ричард Слатта есімді тарихшы былай деп жазды: «Оның жалынды мінезі, тіл тиектеп сөйлеуі, табиғатты сүюі және еркіндікке құштарлығы оны бұқаралық ақпарат құралдары бағалайтын халықтық батырға айналдырды». Слатта оның «өзгермейтін мінезі мен табиғат күштеріне жауабын» оның даңққа көтерілуіне себеп деп көрсетті, ал онымен жасалған сұхбаттар Маунт-Сент-Хеленс тауындағы оқиғалар туралы хабарларға «көрік» қосты. Слаттаның сөзінше, Трумэн «батыс батырының әшекейленген қасиеттерімен» бейнеленді, ал бұқаралық ақпарат құралдарының назары оның шынайы мінезінен өзгеше бейне жасады.

He attended high school in the city of Mossyrock, Washington then enlisted in the U. S. Army as a private in August 1917. He was assigned to the 100th Aero Squadron, 7th Squad, and trained as an aeromechanic. He served in France during World War I. While en route to Europe, his troopship, Tuscania, was sunk by a German U boat in a torpedo attack off the coast of Ireland. During his service, he reportedly sustained injuries due to his audacious and independent nature. However, according to Washington State Archives, Truman served overseas from January 24, 1918, until February 1, 1919, but this record states he did not have wounds or injuries received in action and did not participate in any engagements. It also states he had a disability rating of zero at the time he was discharged. Truman was honorably discharged on June 12, 1919, and he began prospecting, but failed to achieve his goal of becoming rich. He later became a bootlegger, smuggling alcohol from San Francisco to Washington during the Prohibition era. At some point, Truman returned to Chehalis, Washington, where he ran an automotive service station called Harry's Sudden Service. He also married the daughter of a sawmill owner; they had one daughter. Truman grew tired of civilization after a few years and leased from the Northern Pacific Railroad Company overlooking Spirit Lake in the wilderness near Mount St. Helens, a stratovolcano of the Cascade Range located in Skamania County, Washington. He settled near the base of the mountain and opened a gas station and a small grocery store; he eventually opened the Mount St. Helens Lodge, close to the outlet of Spirit Lake , which he operated for 52 years. During the 1930s, Truman divorced his first wife; he remarried in 1935. The second marriage was short, as he reportedly attempted to win arguments by throwing his wife into Spirit Lake, despite her inability to swim. He began dating a local girl, though he eventually married the girl's sister Edna, whom he called Edie. This third marriage held, and he and Edna operated the Mount St. Helens Lodge together until her death from a heart attack in 1978. In the Mount St. Helens area, Truman became notorious for his antics, once getting a forest ranger drunk so that he could burn a pile of brush. He poached, stole gravel from the U. S. Forest Service, and fished on American Indian land with a fake game warden badge. Despite their knowledge of these criminal activities, local rangers failed to catch him in the act. When the Washington state government changed the state sales tax, Truman kept charging the old rate at his lodge. A tax agency employee rented a boat from him, but refused to pay his tax rate, so Truman pushed him into Spirit Lake. Truman was a fan of the cocktail drink Whiskey and Coke made with Schenley whiskey and Coca Cola. He owned a pink 1957 Cadillac, and he swore frequently. Truman displayed little concern about the volcano and his situation: "If the mountain goes, I'm going with it. This area is heavily timbered, Spirit Lake is in between me and the mountain, and the mountain is a mile away, the mountain ain't gonna hurt me." Law enforcement officials were incensed by his refusal to evacuate because media representatives kept entering the restricted zone near the volcano to interview him, endangering themselves in the process. Still, Truman remained steadfast. "You couldn't pull me out with a mule team. That mountain's part of Truman and Truman's part of that mountain." Truman told reporters that he was knocked from his bed by precursor earthquakes, so he responded by moving his mattress to the basement. One group of children from Salem, Oregon, sent him banners inscribed "Harry – We Love You", which moved him so much that he took a helicopter trip (paid for by National Geographic) to visit them on May 14. He also received many fan letters, A group of fifth graders from Grand Blanc, Michigan, wrote letters that brought him to tears. In return, he sent them a letter and volcanic ash, which the students later sold to buy flowers for his family after the eruption. He caused a media frenzy, appearing on the front page of The New York Times and The San Francisco Examiner and attracting the attention of National Geographic, United Press International, and The Today Show. Many major magazines composed profiles, including Time, Life, Newsweek, Field & Stream, and Reader's Digest. A historian named Richard W. Slatta wrote that "his fiery attitude, brash speech, love of the outdoors, and fierce independence made him a folk hero the media could adore." Slatta pointed to Truman's "unbendable character and response to the forces of nature" as a source of his rise to fame, and the interviews with him added "color" to reports about the events at Mount St. Helens. Truman was immortalized, according to Slatta, "with many of the embellished qualities of the western hero", and the media spotlight created a persona that was "in some ways quite different from his true character."

Өлім

Жанартаудың атқылау мүмкіндігі артқан сайын, мемлекеттік қызметкерлер бірнеше ғалымдар мен қауіпсіздік қызметкерлерін қоспағанда, аймақты эвакуациялауға тырысты. 17 мамырда олар Труманды соңғы рет кетуіне көндіруге тырысты, бірақ нәтиже болмады. Ертеңіне жанартау жарылып, оның бүкіл солтүстік беткейі құлады. Олар ыстықтан бір секунд ішінде қайтыс болған, тіпті ауырсынуды сезінуге үлкермейді. Тарихқа енген ең ірі көшкін және осы көшкін үстімен қозғалған пирокластикалық ағын Spirit Lake аймағын дерлік бірден қамтыды, көлді жойды және оның үйінің орнын 150 фут (46 метр) жанартаулық көшкін қалдықтарының астына көмді. Достары Трумэннің аман қалғанын үміттенеді, себебі ол жанартау жарылған жағдайда тасталған шахтада азық-түлік пен сусын қорларын жинақтағанын айтқан еді. Бірақ алдағы жарылыс туралы уақытылы ескерту болмағандықтан, ол пирокластикалық ағын үйіне жеткенге дейін шахтаға қашуға үлкермеген болуы мүмкін (жарылыс басталғалы бір минуттан кем уақыт өткен соң). Тіпті Трумэн сол жерге жеткен болса да, аталған көшкін оны тұншықтырып, құтқару мүмкіндігін де жойған болар. Оның қарындасы Джеральдин оның өлімін қабылдаудың қиын екенін айтты. "Менің ойымша, ол аман қалмады, бірақ егер маған ұшып барып, Гарридің үйі жоқ екенін өз көзімен көрсе, онда мұғажіне сенер едім".

Мұра

Трумэн эвакуациялауға қарсы тұрғаны үшін халық батыры ретінде танылды. Оның достары мен туыстары: "Ол өте принципиалды адам еді", - деді. Бұл 1981 жылғы "Сент-Хеленс" деректі фильмінде айтылды. Сент-Хеленс тауының маңында Гарри Трумэннің бас киімдері, суреттері, плакаттары және пошта карточкалары сияқты естелік заттар сатылды. Аляска штатының Анкоридж қаласында оның құрметіне аталған мейрамхана ашылды, онда Гарридің ыстық балқыған чилиі және басқа да тағамдар ұсынылады. Ол 2007 жылы ирландиялық Headgear тобы жазып орындаған "Гарри Трумэн" әнінің тақырыбы болды. Лула Белл Гарланд "Гарри мен Таудың аңызы" әнін жазды, ол 1980 жылы Рон Шоу және Desert Wind Band тобымен жазылды. Рон Аллен мен Стив Аспленд музыканттары 1980 жылы "Гарри Трумэн, сенің рухың әлі де тірі" деп аталатын кантри-рок әнін жазды. Билли Джонас 1993 жылы "Олд Сент-Хелен" әніне Трумэннің әңгімесін қосты. Маунт-Сент-Хеленс аймағындағы Трумэн жолы мен Гарридің қыраты оның құрметіне аталды. Гарри Р. Трумэн еске алу паркі Вашингтон штатының Касл-Рок қаласында оның құрметіне аталды, бірақ кейін Касл-Рок Лайнс Клуб еріктілер паркі деп өзгертілді.