Эдвард Эбби: Американдық жазушы және анархист ойшыл

Кіріспе

Американдық автор және эссеші (1927–1989)

Эдвард Пол Абби (29 қаңтар 1927 – 14 наурыз 1989) – американдық автор және эссеші, экологиялық мәселелерді қолдауымен, мемлекеттік жерді басқару саясатын сынауымен және анархистік саяси көзқарастарымен танымал. Оның ең белгілі шығармалары – радикалды экологиялық топтарға шабыт берген "Монки-Вренч-Ганг" романы және "Desert Solitaire" көркем емес туындысы.

Ерте өмір және білім

Эбби 1927 жылдың 29 қаңтарында Индиана штатының, Пенсильвания қаласында Милдред Постлевейт пен Пол Ревир Эбби отбасында дүниеге келді. Милдред мектеп мұғалімі және шіркеу органдарының шебері болды, ол Аббиге классикалық музыка мен әдебиетке құштарлықты ұқтырды. Пол социалист, анархист және атеист болды, оның көзқарастары Аббиге зор әсер етті. Абби 1945 жылы Индиана штатының (Пенсильвания) орта мектебін бітірді. 18 жасқа толуына сегіз ай қалғанда, АҚШ армиясына шақырылу қаупі туғанда, ол Американың оңтүстік-батысын зерттеуді шешті. Ол жаяу, автобуспен, автостоппен және жүк вагондарымен саяхаттады. АҚШ армиясында Абби кеңседе жұмыс істеуге үміттене бірақ, Италияда әскери полиция офицері болып екі жыл қызмет етті. Абби армияда екі рет жоғарылатылды, бірақ билікке қарсылығы үшін екі рет төмендетіліп, қарапайым сарбаз ретінде абыроймен босатылды. Әскери қызметтегі тәжірибесі оны үлкен институттар мен ережелерге сенбеушілікке ұшыратты, бұл оның мансабы бойындағы жазуына әсер етті және анархистік нанымдарын нығайтты. Ол Америка Құрама Штаттарына оралғанда, Абби G.I. Bill мүмкіндігін пайдаланып Нью-Мексико университетіне түсті, онда 1951 жылы философия және ағылшын тілінен «B» бағасын алды, ал 1956 жылы философиядан магистр дәрежесін алды. Университетте оқыған кезінде Абби өзін-өзі қамтамасыз ету үшін түрлі жұмыстар істеді, соның ішінде газет тілшісі және Нью-Мексикодағы Таос қаласында бармен болып жұмыс істеді. Осы кезеңде оның ер адам достары аз болды, бірақ бірнеше әйелдермен жақын қарым-қатынаста болды. Бакалавр дәрежесін алуға аздай қалғанда Абби өзінің бірінші әйелі Жан Шмехалға (тағы бір UNM студенті) үйленді. Оқу кезінде Абби студенттік газеттің редакторы болды, онда ол «Анархияның кейбір салдары» атты мақала жариялады. Мақаланың бетінде «Луиза Мэй Алкоттқа теңеп айтуға болады»: «Соңғы патша соңғы дін қызметкерінің ішектерімен өлгенше адам ешқашан еркін болмайды» делінген. Университет басшылығы басылымның барлық даналарын тартып алып, Аббиді газеттің редакторлығынан шеттетуге мәжбүр болды. Ол абыроймен босатылғаннан кейін, «Жіберілгенге қайтару» деген жазумен бөлімге қайтарып жіберді. ФБР оның ісін ескеріп, 1947 жылы Эдвард Эбби азаматтық мойынсұнбаушылық жасағанда ашылған өзінің іс-қағазына жазба қосты; ол колледж оқып жүрген кезінде адамдарды жобалық карталарынан арылуға шақыратын хат жазған. Содан бері Абби ФБР-дің бақылау тізіміне еніп, өмірі бойы бақыланып келді. 1952 жылы Абби бейбіт уақытта әскерге шақыруға қарсы хат жазды, және ФБР тағы да «Эдвард Эбби соғысқа және әскери қызметке қарсы» деп жазды. ФБР Аббидің өмірі бойында оның бейінін құрастыру үшін жазбалар жасап, оның қозғалысын бақылап, оны білетін көптеген адамдармен сұхбаттасты. Өмірінің соңғы кезеңдерінде Абби ФБР-дің оған қызығушылығын білді және «Егер олар мені бақыламаса, мен қорланамын» деді. 1952 жылы Шмехалмен ажырасқаннан кейін Динин оның екінші әйелі болды. Динин мен Аббидің екі баласы болды: Джошуа Н. Эбби және Аарон Пол Эбби. Аббидің магистрлік диссертациясы анархизм мен зорлық-зомбылықтың моральдық мәнін зерттеді, екі сұрақ қойылды: «Анархизм мен зорлық-зомбылық арасындағы қазіргі байланыс қаншалықты орынды?» және «Бұл байланыс жарамды болған жағдайда, анархистер зорлық-зомбылықты қолдануды ақтауға қандай аргументтер ұсынды, тікелей немесе жанама түрде?» Магистр дәрежесін алғаннан кейін Абби 1957 жылы Стэнфорд университетінде Уоллес Стегнердің шығармашылық жазу стипендиясын жеңіп алды. Аббидің екінші ұлы Аарон 1959 жылы Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласында дүниеге келді. 1960 жылдары Абби Аризона мен Мексика шекарасындағы Орган-пайп кактус ұлттық монументінде маусымдық парк рейнджері болып жұмыс істеді. 1961 жылы оның екінші романының кино нұсқасы, «Батыл ковбой», сценарийін Далтон Трамбо жазып, Кирк Дуглас Нью-Мексикода түсірді, ол романның экрандық құқықтарын сатып алды және фильмде продюсерлік және актерлік рөлдерді атқарды, ол 1962 жылы «Lonely Are the Brave» деген атпен шықты. Дуглас бірде Абби фильм түсірілім алаңына келгенде, ол досы Гари Куперге ұқсап, оның сөйлеуі Дугласты алаңдатқанын айтты. Алайда, Абби қайтыс болғаннан кейін 25 жыл өткен соң, Дуглас онымен «ешқашан кездеспегенін» жазды. 1981 жылы оның үшінші романы «Таудағы от» сол атаумен телефильмге бейімделді. Джуди Аризона университетінде магистратураны оқып жүргенде, Аббиден ұзақ уақыт бойы бөлек тұрды. Осы уақыт аралығында Абби басқа әйелдермен қарым-қатынас жасады, бұл Джуди біртіндеп сезіне бастады, олардың некесіне нұқсан келтірді. 1968 жылдың 8 тамызында Пеппер қызметкер, Сузанна «Сьюзи» Милдред Эбби дүниеге келді. Эд отбасы үшін Тусон қаласының сыртындағы Сабино Каньонында үй сатып алды. Джуди 1970 жылдың 11 шілдесінде лейкемиядан қайтыс болды, бұл Аббиге ауыр соққы болды, ол жылдар бойы «депрессия мен жалғыздыққа ұшырады». Ол өзінің «Қара күн» кітабын Джудиге арнады. Алайда, кітап оның Джудимен қарым-қатынасы туралы автобиографиялық роман емес еді. Ол 1963 жылы Аббидің бір әйелмен болған махаббаты туралы әңгіме болды. Абби «Қара күннің» бірінші нұсқасын 1968 жылы, Джуди қайтыс болғаннан екі жыл бұрын аяқтады, және ол олардың некесінде «дау тудырды». Аббидің төртінші кітабы және алғашқы беллетристика емес «Шөл жалғыздығы» 1968 жылы жарық көрді. Онда ол 1956 жылдан 1957 жылға дейін Оңтүстік Ютаның каньондық аймағында болған уақытын сипаттайды. «Шөл жалғыздығы» американдық әдебиеттегі ең жақсы табиғат әңгімелерінің бірі саналады және Альдо Леопольдтің «А құмдық округінің алманағы» және Тороның «Уолден» кітаптарымен салыстырылады. Онда Абби Оңтүстік Ютаның физикалық ландшафтарын көрнекті түрде сипаттайды және қалың жердегі парк рейнджері ретіндегі оқшаулығынан ләззат алады, жақын жердегі каньондар мен таулардағы оқиғаларын баяндайды. Сондай-ақ ол ұлттық саябақтардағы «индустриалды туризм» мен оның нәтижесіндегі дамуды («ұлттық тұрақтар»), Глен Каньон тоғанын сынға алады және түрлі басқа да тақырыптарға пікір білдіреді. 1973 жылы Абби өзінің төртінші әйелі Рене Даунингке үйленді. Алайда, Абби үнемі жолда болғандықтан олар төрт жылдық некеден кейін ажырасып кетті.

Abbey was born in Indiana, Pennsylvania on January 29, 1927 to Mildred Postlewait and Paul Revere Abbey. Mildred was a schoolteacher and a church organist, and gave Abbey an appreciation for classical music and literature. Paul was a socialist, anarchist, and atheist whose views strongly influenced Abbey. Abbey graduated from high school in Indiana, Pennsylvania, in 1945. Eight months before his 18th birthday, when he would be faced with being conscripted into the U. S. military, Abbey decided to explore the American southwest. He traveled by foot, bus, hitchhiking, and freight train hopping. In the U. S. Army, Abbey had applied for a clerk typist position but instead he served two years as a military police officer in Italy. Abbey was promoted in the army twice but due to his knack for opposing authority, was twice demoted and was honorably discharged as a private. His experience in the military left him with a distrust for large institutions and regulations which influenced his writing throughout his career and strengthened his anarchist beliefs. When he returned to the United States, Abbey took advantage of the G. I. Bill to attend the University of New Mexico, where he received a B. A. in philosophy and English in 1951, and a master's degree in philosophy in 1956. During his time in college, Abbey supported himself by working at a variety of odd jobs, including being a newspaper reporter and bartending in Taos, New Mexico. During this time he had few male friends but had intimate relationships with a number of women. Shortly before getting his bachelor's degree, Abbey married his first wife, Jean Schmechal (another UNM student). While an undergraduate, Abbey was the editor of a student newspaper in which he published an article titled "Some Implications of Anarchy". A cover quotation of the article, "ironically attributed to Louisa May Alcott" stated "Man will never be free until the last king is strangled with the entrails of the last priest." University officials seized all of the copies of the issue, and removed Abbey from the editorship of the paper. Upon receiving his honorable discharge papers, he sent it back to the department with the words "Return to Sender". The FBI took note and added a note to his file which was opened in 1947 when Edward Abbey committed an act of civil disobedience; he posted a letter while in college urging people to rid themselves of their draft cards. Abbey was on the FBI’s watch list ever since then and was watched throughout his life. In 1952 Abbey wrote a letter against the draft in times of peace and again the FBI took notice writing, "Edward Abbey is against war and military." Throughout his life the FBI took notes building a profile on Abbey, observing his movements and interviewing many people who knew him. Towards the later parts of his life Abbey learned of the FBI’s interest in him and said "I’d be insulted if they weren’t watching me". who in 1952 would become his second wife after he and Schmechal divorced. Deanin and Abbey had two children, Joshua N. Abbey and Aaron Paul Abbey. Abbey's master's thesis explored anarchism and the morality of violence, asking the two questions: "To what extent is the current association between anarchism and violence warranted?" and "In so far as the association is a valid one, what arguments have the anarchists presented, explicitly or implicitly, to justify the use of violence?". After receiving his master's degree, Abbey spent 1957 at Stanford University on a Wallace Stegner Creative Writing Fellowship. Abbey's second son Aaron was born in 1959, in Albuquerque, New Mexico. In the 1960s Abbey worked as a seasonal park ranger at Organ Pipe Cactus National Monument, on the border of Arizona and Mexico. In 1961, the movie version of his second novel, The Brave Cowboy, with screenplay by Dalton Trumbo, was being shot on location in New Mexico by Kirk Douglas who had purchased the novel's screen rights and was producing and starring in the film, released in 1962 as Lonely Are the Brave. Douglas once said that when Abbey visited the film set, he looked and talked so much like friend Gary Cooper that Douglas was disconcerted. However, over 25 years later when Abbey died, Douglas wrote that he had 'never met' him. In 1981, his third novel, Fire on the Mountain, was also adapted into a TV movie by the same title. Judy was separated from Abbey for extended periods of time while she attended the University of Arizona to get her master's degree. During this time, Abbey slept with other women—something that Judy gradually became aware of, causing their marriage to suffer. On August 8, 1968 Pepper gave birth to a daughter, Susannah "Susie" Mildred Abbey. Ed purchased the family a home in Sabino Canyon, outside of Tucson. Judy died of leukemia on July 11, 1970, an event that crushed Abbey, causing him to go into "bouts of depression and loneliness" for years. It was to Judy that he dedicated his book Black Sun. However, the book was not an autobiographical novel about his relationship with Judy. Rather it was a story about a woman with whom Abbey had an affair in 1963. Abbey finished the first draft of Black Sun in 1968, two years before Judy died, and it was "a bone of contention in their marriage". Desert Solitaire, Abbey's fourth book and first non fiction work, was published in 1968. In it, he describes his stay in the canyon country of southeastern Utah from 1956 to 1957. Desert Solitaire is regarded as one of the finest nature narratives in American literature, and has been compared to Aldo Leopold's A Sand County Almanac and Thoreau's Walden. In it, Abbey vividly describes the physical landscapes of Southern Utah and delights in his isolation as a backcountry park ranger, recounting adventures in the nearby canyon country and mountains. He also attacks what he terms the "industrial tourism" and resulting development in the national parks ("national parking lots"), rails against the Glen Canyon Dam, and comments on various other subjects. In 1973, Abbey married his fourth wife Renee Downing. However, Abbey was always gone so they divorced after four years of marriage.

Кейінгі өмірі

Эбби өзінің бесінші және соңғы әйелі Кларк Картрайтпен 1978 жылы танысып, 1982 жылы үйленді. Олардың екеуінің екі баласы болды: Ребекка Клэр Эбби және Бенджамин С. Эбби. 1995 жылы Эббидің немересі София Эбби Куйперс дүниеге келді. 1984 жылы Эбби Аризона университетіне шығармашылық жазу және қонақжайлылық басқару курстарын оқытуға оралды. Осы уақыт ішінде ол «Ақымақтардың жолы» атты кітабын аяқтауды жалғастырды. 1987 жылдың шілдесінде Эбби «Жерге бірінші болып!» кездесуіне Гранд-Каньонның солтүстік жиегіне барды. Ол жерде ол иммиграция бойынша көзқарастары үшін анархистік-коммунистік «Шет елдік Ұлт» тобымен қызу пікірталасқа түсті. Эбби «Хайдук тірі» кітабында кездесуде болған оқиғаларға арналған бір тарауды жазды. 1987 жылдың күзінде «Utne Reader» журналы Мюррей Букчиннің Эбби, Гаррет Хардин және «Жерге бірінші болып!» мүшелерінің расистер және экологиялық террористер екенін мәлімдеген хатын жариялады. Эбби бұл жайтқа қатты ашуланып, ол расисті емес және терроризмді қолдамайтынын айтып, көпшілік алдында кешірім сұрауды талап етті. Букчин «расист» деп атағандардың барлығы АҚШ-қа заңсыз иммиграцияға қарсы болды, себебі халық санының өсуі қоршаған ортаға одан да көп зиян келтіреді деп санайтын. «Экологиялық терроризм» айыптамасына жауап ретінде Эбби, ол қолдаған тактикалардың мақсаты – үкімет пен индустрияның тірі жандар мен қоршаған ортаға жасаған терроризмнен қорғану екенін айтты.