Кіріспе

Америкалық рухани жазушы (1936 жылы туған)

Ричард Дэвид Бах (23 маусым 1936 жылы туған) – американдық жазушы. Ол ұшу тақырыбына байланысты көптеген көркем және ғылыми-көркем туындылар жазған. Оның ең белгілі шығармалары – «Жонатан Ливингстон шағаласы» (1970) және «Иллюзиялар: Қарсыласып қалған Мессияның баяны» (1977), екеуі де 1970-ші жылдардағы ең көп сатылған кітаптардың қатарында болды. Бахтың көптеген кітаптары жартылай автобиографиялық болып табылады, автор өзінің философиясын түсіндіру үшін өмірінен алынған нақты немесе қиялдағы оқиғаларды пайдаланған. Оның кітаптарында біздің көзге көрінетін физикалық шектеулеріміз бен өлшеулі өмір тек сыртқы көрініс екендігі айтылады. Бах авиацияға деген құштарлығымен және ұшуды метафоралық мағынада бейнелейтін кітаптарымен танымал. Ол 17 жасынан бері ұшқыш ретінде көкке көтеріледі. 2012 жылдың тамыз айының соңында Вашингтон штатындағы Фрайди Харборға қонуға дайындалып келе жатқанда, Бахтың ұшағы электр сымдарына соқтығысып, далаға аударылып құлап, ауыр жарақат алды.

Ерте өмір

Бах Иллинойс штатының Оук-Парк қаласында Роланд Р. және Рут Шоу Бахтың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Америка Қызыл Крестінің бөлімше басқарушысы болған. Бах 1955 жылы Лонг-Бич мемлекеттік колледжіне түсті. Бахтың алғашқы ұшаққа отырып ұшуы 14 жасында болды, осы кезде анасы Калифорния штатының Лонг-Бич қалалық кеңесіне сайлау науқаны жүргізіп жатқан еді. Оның сайлауалды кампаниясын ұйымдастырған Пол Маркус ұшақ жүргізетінін айтып, Ричардты өзінің "Глоб Свифт" ұшағымен бірге ұшуға шақырды.

Авиациялық мансап

Бах АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервінде қызмет етті, содан кейін Нью-Джерси әуе ұлттық гвардиясының 108-ші ұрыс қанатында, 141-ші ұрыс эскадрильясында (АҚШ Әскери-әуе күштері) Republic F 84F Thunderstreak истребителінің ұшқышы болды. Одан кейін ол түрлі жұмыстар атқарды, оның ішінде Douglas Aircraft компаниясының техникалық жазушысы және Flying журналының штаттағы редакторы болып жұмыс істеді. Ол Әскери-әуе күштерінің резервіне шақырылып, 1960 жылы Францияға жіберілді. Кейін ол әуе акробаты болды. 1970 жылдың жазында Бах пен оның досы Крис Кейгл Ирландияға сапар шекті, онда Роджер Корманның «Фон Рихтхофен және Браун» фильміне ұшу сахналарын түсірді. Олар бұрынғы RCAF ұшқышы Линн Гаррисонға тиесілі Blue Max коллекциясынан Бірінші дүниежүзілік соғыстың түрлі ұшақтарымен ұшты. Бах пен Гаррисон алғаш рет Бах Гаррисонның авиациялық басылымы Avian үшін мақалалар жазғанда танысты. Бахтың көптеген кітаптарында ұшу тақырыбы кездеседі, бастапқыда ұшу туралы әңгімелерден бастап, оның алғашқы кітабы «Жерге жат адам» және кейінгі еңбектерінде, онда ол ұшуды философиялық метафора ретінде пайдаланды.

Әдеби мансап

Бахтың алғашқы кітабы, автобиографиялық «Жерге келген бейтаныс» (1963) Францияға өзінің Ұлттық гвардиясының әуе бөлімшесінің орналасуын сипаттады. Ол «Уолл-стрит» журналында Эдмунд Фуллердің оң пікіріне ие болды. 1970-жылдардағы «Жонатан Ливингстонның Көлбезек» атты еңбегі, тек қана тамақ аулау үшін емес, ұшуды жақсы көретін көбелек туралы әңгіме, бірнеше басқалар қолжазбадан бас тартқаннан кейін Macmillan Publishers баспасы шығарды. Бұл мақала алғаш рет Soaring журналында жарық көрген болатын. Кітапта суретші Рассел Мэнсонның ұшып бара жатқан теңіз құстарының суреттері бар еді. 10 000-нан аз сөзден тұратын кітап 1972 жылы ғана бір миллионнан астам данасы сатылды. Кітаптың таңғажайып табысы туралы 1970-жылдардың басында БАҚ-та кеңінен хабарланды. 1973 жылы «Жонатан Ливингстон Сигал» романы «Paramount Pictures Corporation» компаниясы түсірген, Нейл Даймондтың саундтрегімен бірге, осы атаумен фильмге айналдырылды. Бах кейін продюсер/режиссер Холл Бартлеттке қарсы сотқа жүгінді, Бартлетт Бахтың фильмге арналған сценариін жойғанын және Бартлетт Бахтың келісім-шартындағы шартты бұзғанын айтты, онда Бахтың рұқсатысыз фильм театрларда көрсетілмейтінін көрсеткен еді. Бах пен Бартлетт арасындағы келісімші болуға продюсер Лесли Пэриш тағайындалды, бірақ келісімге келуге қол жеткізілмеді. Сот ісі фильмнің кинотеатрларда шығарылуымен аяқталды, соңғы монтажда кейбір өзгерістер енгізілді, ал Бахтың аты фильмнің сценарийін жазу тізімінен алынып тасталды. 1975 жылы Бах өзінің сол атты кітабына негізделген «Шығанақпен ештеңе» атты деректі фильмнің бастамашысы болды. Фильм 1970-ші жылдары АҚШ-та болған қазіргі заманғы қораларды аралау оқиғаларына арналған. Бах өзінің ұшқыш достарын жинап, «Барнстормер» дәуірін қайта құруға шақырды. Екінші романы, 1977 жылы жарық көрген «Иллюзиялар: Қасақана мессияның оқиғалары» (Illusions: The Adventures of a Reluctant Messiah) - бұл қазіргі заманғы мессиямен кездесу туралы, ол бас тартуға шешім қабылдады. 2012 жылдың 31 тамызында Бах Вашингтонның Сан-Хуан аралында ұшақ апатына ұшырап, жарақат алды. Ол 2008 жылы жеке әуежайда Puff деген лақап атпен аталған Easton Gilbert G Searey (N346PE) ұшағын қондыруға тырысқанда, қону тіректері кейбір электр желілерін кесіп тастады. Ол Фрайдей Харбордан екі шақырым жердегі далаға құлап түсіп, екі бағананы құлатып, шөпке от жақты. Жол апатынан кейінгі күні Бахтың жағдайы ауыр, бірақ тұрақты екені хабарланды. Бах төрт ай бойы ауруханада жатты. Ол өлімге жақын болған тәжірибесінің өзіне «Жонатан Ливингстон Сигалдың» төртінші бөлігін аяқтауға шабыттандырғанын айтты, ол бастапқыда үш бөлімнен жарық көрген еді. 2012 жылдың желтоқсан айында Publishers Weekly газетінде «Пуфпен саяхат» кітабы апаттан бір күн бұрын баспаға жіберілгені туралы хабарланды. «Пуфпен саяхат» 2013 жылдың 19 наурызында жарық көрді. 2014 жылы Бах «Иллюзиялар: Қалаусыз Мәсіхтің оқиғалары» атты кітабының жалғасын жариялады, оны «Иллюзиялар II: Қалаусыз студенттің оқиғалары» деп атады. Кітап Бахтың нақты өмірдегі ұшақ апатының оқиғасын қамтиды, автор оны «мессия», Дон Шимода келіп, ауыр медициналық сауығуына көмектесетінін елестетеді.

Жеке өмір

Бахтың бірінші әйелі Бетт Жанн Франкпен алты баласы болды. Ол өзі де ұшқыш, сонымен қатар «Patterns: Tales of Flying and of Life» атты кітаптың авторы, онда ол ұшқыш және жалғыз ана ретіндегі өмірін баяндайды. Бетт Ричардтың авиация туралы жазған көптеген материалдарын теріп, редакциялады. 1970 жылы олар ажырасып, Бах балаларын көп жыл көрмей қалды. Бахтың бестселлер романының басты кейіпкерінің құрметіне аталған ұлы Джонатан, бағдарламалық жасақтама инженері және журналист. Ол 1993 жылы «Above the Clouds» кітабын жазды, онда әкесіз өскені және кейін колледж студенті болып онымен танысқан оқиғасы баяндалған. Ричард кітапқа келіссе де, оның жеке өмірінен кейбір мәліметтерді «баспа беттерінде көргісі келмейтінін» айтты. Олардың басқа балалары – Роберт, Кристал, Джеймс Маркус Бах, Эрика және 1985 жылы 15 жасында қайтыс болған кіші қызы Бетани. 1981 жылы Бах «Жонатан Ливингстон Сигалл» фильмін түсірген кезде танысқан актриса Лесли Пэрришқа үйленді. Ол оның келесі екі кітабында – «The Bridge Across Forever» және «One» маңызды рөлде болды, бұл кітаптар олардың қарым-қатынасына және Бахтың жан серіктері туралы түсінігіне арналған. Олар 1999 жылы ажырасты. Бах 1999 жылдың сәуір айында үшінші әйелі Сабрина Нельсон Алексопулосқа үйленді. Олар 2011 жылдың 1 сәуірінде ажырасты. Бах 2020 жылдың қарашасынан бері төртінші әйелі Мелинда Келлогпен тұрмыс құрып отыр.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Пендо, Стивен. Авиация в кино. Ланхам, Мэриленд: Scarecrow Press, 1985.