Милан Недич: Серб генерал және саясаткер өмірі мен қызметі

Кіріспе

Сербиялық генерал және саясаткер (1878–1946)

Милан Недич (2 қыркүйек 1878 – 4 ақпан 1946) – Югославия және сербия армиясының генералы және саясаткері, Корольдік Югославия армиясы Бас штабының бастығы, Корольдік Югославия үкіметіндегі соғыс министрі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол нацистік Германиямен ынтымақтасып, Германия басып алған Сербия аумағындағы Ұлттық құтқарудың марионеттік үкіметінің премьер-министрі болды. Соғыстан кейін Югославияның коммунистік билігі оны түрмеге қамады. 1946 жылы ол өзін-өзі өлтіргені хабарланды. Ол 100 ең танымал сербтің тізіміне енді. 2000 жылдардан бері Недичтің Екінші дүниежүзілік соғыстағы рөлін жақсы жағынан көрсетуге әрекеттер жасалып келеді. Бірақ Сербияның ресми соттары оны ақтауға қатысты барлық өтініштерін қабылдаған жоқ.

Ерте өмір

Милан Недич 1878 жылдың 2 қыркүйегінде Белград қаласының Грочка шағын ауданында Джордже мен Пелагия Недич отбасында дүниеге келді. Оның әкесі жергілікті аудан бастығы, ал анасы – Космаж тауының жанындағы бір ауылдың мұғалімі болған. Ол ақын Сима Милутинович Сарайлияның еңбектерінде есімдері тілінген Никола Михайловичтің немересі және серб революциялық көшбасшысы Караджорджеге одақтас болды. Недичтер отбасының тегі Лазаревац маңындағы Заока ауылынан басталады. Олардың тамыры Сербия революциясы кезінде Чокешина монастырын түріктерден қорғаған Дамян мен Глигорие есімді екі бауырға дейін жетеді. Отбасы Недичтің әжесінің әжесі Неданың есімімен аталады, ол бүгінгі Черногорияның Васоевич тайпасынан шыққан адам болған.

Әскери және саяси мансап

Недич 1895 жылы Крагуевацтағы гимназияны аяқтады және сол жылы Белградтағы әскери академияның төменгі деңгейіне түсті. 1904 жылы академияның жоғарғы деңгейін, содан кейін Бас штабтың дайындық курсын аяқтады және Сербия армиясына тағайындалды. 1910 жылы майор дәрежесіне көтерілді. Ол Балқан соғыстары кезінде Сербия армиясымен соғысты және ерлігі үшін бірнеше ордендер алды. 1913 жылы подполковник дәрежесіне көтерілді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сербия армиясында қызмет етті және 1915 жылдың қысында Албания арқылы кері шегінген кезде арткы бөлімге қатысты. Сол жылы полковник дәрежесіне көтерілді. 38 жасында ол Сербияның Бас штабындағы ең жас полковник болды. 1916 жылы Петр патшаның қару-жарақ офицері болып тағайындалды. Соғыстың соңында Недичке Тимок дивизиясының жаяу әскер бригадасының командалығы берілді. Недич 1918 жылдың соңына дейін Тимок дивизиясының бригада командирі болып қалды және 3-ші армия штабының бастығы болып қызмет етті. 1919 жылдан бастап ол Хорватиядағы 4-ші армия округінің де-факто басшысы болды, өйткені оның номиналды қолбасшысы генерал Божидар Янкович қартайған және әлсіз болды. Недичтің туысы Димитрие Льотич пен олардың ортақ досы Станислав Краков та 4-ші армия округінде қызмет етті және оларға Недич қолбасшылық етті. 1919 жылы Корольдік Югославия армиясы (ВКЮ) құрылған кезде ол сол қатарда әскерге қабылданды. 1923 жылы ол дивизион генералына көтерілді, кейіннен дивизияға қолбасшылық етті, содан кейін Ұлттық қорғаныс комитетінің бас хатшысы болды. 1930 жылы Недич Армия генералы дәрежесіне көтеріліп, Скопьедегі 3-ші армияның командалығын қабылдады. Недич 1934 жылы маусым айында Бас штабтың бастығы болып тағайындалды және келесі жылға дейін бұл лауазымға ие болды, ол әскери кеңестің үшінші мүшесі болды, мүмкін оның армия және флот министрі Петар Живковичпен қарым-қатынасы бұзылғандықтан. Сол кезде британдық дипломаттар оның "көп ойланбайтын әрі өрескел" екенін байқаған. 1939 жылы 13 тамызда Недич Цветкович-Мачек келісімінің аясында армия және флот министрі болып тағайындалды. Кейіннен Льотич СС Рейхссекретхауптаматқа (Райхссекретхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхауптхаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухаухау) Ол сондай-ақ Недичпен байланыстарын пайдаланып, тыйым салынған Збор басылымы "Билтен" (Бюллетень) журналының ВКЖ мүшелеріне таратылуын қамтамасыз етті. Журнал заңсыз түрде әскери баспаханада басылып, бүкіл Югославияға әскери курьерлер арқылы таратылды. Адольф Гитлер Германиясына қарсы соғысқа қатысуға қарсы болғандықтан, Недичті 1940 жылы 6 қарашада Принц Пол қызметінен босатты. Бұл нацистік Германияның одақтасы, фашистік Италиямен бей-жайданғандықтан, ол кезде Хорватиялық ұлтшыл ұлтшыл Ustashe көшбасшысы Анте Павелич Римде тұтқынға алынды, және өткенде кейбір итальяндық фашистердің риторикасы, мысалы марқұм Габриэле Д'Аннунцио, олар Югославия мемлекетіне қатты қарсы болды. Недич 1941 жылдың наурызында Үшжақты келісімге қол қойған режимін құлатып, Германияның жетекшілігімен Оқпанның басып кіруіне 3-ші армия тобын басқарған.

Nedić finished gymnasium in Kragujevac in 1895 and entered the lower level of the Military Academy in Belgrade that year. In 1904, he completed the upper level of the academy, then the General Staff preparatory, and was commissioned into the Serbian Army. In 1910, he was promoted to the rank of major. He fought with the Serbian Army during the Balkan Wars, and received multiple decorations for bravery. In 1913, he was promoted to the rank of lieutenant colonel. He served with the Serbian Army during World War I and was involved in rearguard actions during its retreat through Albania in the winter of 1915. That year, he was promoted to the rank of colonel. At 38, he was the youngest colonel in the Serbian General Staff. He was appointed ordnance officer to King Peter in 1916. Towards the end of the war, Nedić was given command of an infantry brigade of the Timok Division. Nedić remained a brigade commander within the Timok Division until the end of 1918 and served as the 3rd Army chief of staff. Beginning in 1919, he also served as the de facto head of the 4th Army District in Croatia because its nominal commander, General Božidar Janković, was old and infirm. Nedić's cousin, Dimitrije Ljotić, and their mutual friend Stanislav Krakov, also served in the 4th Army District and were commanded by Nedić. When the Royal Yugoslav Army (, VKJ) was formed in 1919 he was absorbed into the army at the same rank. He was promoted to Divizijski đeneral in 1923, and subsequently commanded a division then was Secretary General of the Committee of National Defence. In 1930, Nedić was promoted to the rank of Armijski đeneral, and assumed command of the 3rd Army in Skoplje. Nedić was appointed Chief of the General Staff in June 1934, and held this position until the following year, when he became the third member of the Military Council, probably because of his strained relations with the Minister for the Army and Navy, Petar Živković. At the time, British diplomatic staff observed that he was "somewhat slow thinking and obstinate". On 13 August 1939, Nedić was appointed Minister of the Army and Navy as part of the Cvetković–Maček Agreement. Ljotić later assisted the SS Reichssicherheitshauptamt (Reich Security Central Office, RSHA) in establishing contacts with him. He also exploited the connections he had with Nedić to ensure that the banned Zbor published journal Bilten (Bulletin) was distributed to members of the VKJ. The journal was published illegally in a military printing house and distributed throughout Yugoslavia by military couriers. Because of his disapproval of a potential participation in the war against Adolf Hitler's Germany, Nedić was dismissed on 6 November 1940 by Prince Paul. This was most likely out of unease with Nazi Germany's ally, Fascist Italy which at the time harboured the Croatian extreme nationalist Ustashe leader Ante Pavelić in exile in Rome, and because of the rhetoric of some Italian fascists in the past such as the late Gabriele D'Annunzio, who were violently opposed to a Yugoslav state. Nedić welcomed the coup d'état of March 1941 which deposed the regime that had signed the Tripartite Pact, and commanded the 3rd Army Group in the German led Axis invasion that followed.

Германияның Сербияны басып алған аумағы

Вермахт командирі Генрих Данкельман сербтердің қарсылығын басу үшін Недичке Германияның Сербияны басып алған аумағын басқаруды тапсыруды шешті. Біраз уақыттан кейін Недич Смедереводағы жарылыста жалғыз ұлы мен жүкті келінін жоғалтты, онда бірнеше мың адам қаза тапты. Ол 1941 жылғы 29 тамызда «Ұлттық құтқару үкіметі» деп аталған үкіметте премьер-министр қызметін қабылдады. Сонымен қатар, Недичтің басшылығымен құсыр үкіметінің полициясы мен жандармериясы немістерге еврейлерді тұтқындауға көмектесті. 1941 жылғы 1 қыркүйекте Недич Белград радиосында сөйлеген сөзінде өзінің әкімшілігінің «серб халқының негізгі бөлігін сақтау» ниеті туралы мәлімдеді. Ол Германияның Шумадия, Дрина аңғары, Поморавье және Банат аймақтарындағы оккупациясын қабылдады. Сондай-ақ, ол оккупациялық күштерге қарсылық ұйымдастыруға қарсы болды. Оның мемлекетінің пропагандасы Германиямен қаржыландырылып, антисемитизм мен антикоммунизмді насихаттады, оларды әсіресе антимасондықпен байланыстырды. Ол сөздерінде «коммунистік еврейлер тобы» және «коммунистік масондық еврей-ағылшын мафиясы» сияқты терминдерді қолданды. Тарихшы Миливой Бешлиннің айтуынша, Недичтің пропагандасында нацизмнің «ақ нәсіл», «таза нәсіл», «арийлік» және т.б. терминдері қолданылған, ал ол серб халқын «жайсыз араласулардан» қорғауды қатты жақтады. Сонымен қатар, Недич үкіметі рома және еврей халқының еңбек құқығын жоғалту туралы оккупациялық биліктің саясатын іске асыру үшін ережелерді қабылдады. 1942 жылғы наурыз айында Недич Сербия мемлекеттік күзетін (Српска државна стража) құрды, олар Гестапомен бірге Бањица концлагерін күзетуге қатысып, тұтқындарды, оның ішінде балаларды өлтіруге жауапты болды. 1943 жылғы қазан айында Мемлекеттік күзет СС бақылауына көшті. Оның мүшелері тұтқынға алынған партизандарды өлімге жіберуге де қатысты. Недичтің қуыршақ үкіметі көбінесе серб тегіндес көптеген босқындарды қабылдады. Германияның Сербияны басып алған аймағында басталған азамат соғысы неміс террорынан кем емес, тіпті одан да көп өмізді құрбан етті. Барлығы 141 000-нан 167 000-ға дейін адам Сербияда соғысқа байланысты себептермен қаза тапты. Бұл өлімдерге 34 000 немістер мен олардың серб көмекшілері, 46 000 түрмелер мен лагерьлерде, 33 000 четниктер және 42 000 партизан жауынгерлері кірді. Сербиядан кем дегенде 300 000 адам депортацияланды немесе түрмелер мен концлагерьлерде ұсталды. Неміс жазалаулары, Крагуевацтағы қырғын сияқты, әрбір өлтірілген неміс сарбазы үшін 100 сербті және әрбір жараланған неміс сарбазы үшін 50 сербті өлтіруді талап етті. Недич Гитлердің антисемит саясатын іске асырды және Белград Еуропадағы алғашқы «еврейлерден тазаланған» (Judenfrei) қала деп жарияланды, ал Сербияның өзі 1942 жылғы тамызда осындай деп жарияланды. Недич сондай-ақ өз үкіметінен ақша мен қаруды жасырын түрде четниктерге аударды. Льотич пен Недичтің әскери күштері Вермахтпен бірге коммунистерге қарсы операцияларға қатысты. 1942 жылғы Рождестволық үндеуінде ол «біздің мемлекетімізді жойған ескі әлем аяқталды және оның орнына жаңа әлем келді. Бұл жаңа әлем Сербияны жаңа Еуропада лайықты және құрметті орынға көтереді; жаңа басшылығымен (Германияның) біз болашаққа батыл қараймыз» деді. 1942 жылы ол өзінің Ұлы Сербия туралы көзқарасын баяндады, онда Босния және Герцеговина, Шрием және Далмация Сербия шекарасында, жергілікті халық серб қоныстанғандармен алмастырылды. 1943 жылғы 28 ақпанда Сербиядағы қолбасшы генерал әрбір өлтірілген неміс сарбазына, қарулы күштер қызметкеріне, азаматтық немесе болгар сарбазына 50 кепілді, ал әрбір жараланған неміс немесе болгар сарбазына 25 кепілді азайтты. Недичті 1943 жылғы қыркүйекте Адольф Гитлер қабылдады, олар оккупациялық аумақтағы қауіпсіздік пен тәртіп туралы сөйлескенде, сонымен қатар бұл кездесуде Недич Шығыс Босния, Черногория, Санжак, Косово Метохия және Сремді аннексиялауды сұрады. Иоахим фон Риббентроп Недичтің талаптарына қарсылық көрсетті, бұл Гитлерді Недичті басқа жерде жеңілдіктермен қанағаттандыруға мәжбүр етті. Недичтің Білім министрлігі, Льотич және Збордан шыққан зиялылар Сербия мен оның жастарын білім беру жүйесін өзгертіп, қоғамды Гитлердің жаңа Еуропасына дайындады, онда антисемитизм мен антикоммунизм жаңа идеологиялық құрылымның негізгі бөлігі болды. 1944 жылғы 4 қазанда Қызыл Армияның, Болгария Армиясының және Югославия партизандарының сәттілігі мен Белградқа жасаған бірлескен шабуылдарының нәтижесінде Недичтің қуыршақ үкіметі таратылды, ал 6 қазанда Недич Белградтан Китцбюхелге (Австрия, сол кезде Германияға қосылған) қашып кетті, онда ол оккупациялық британдықтардан пана тапты. 1946 жылғы 1 қаңтарда британдық күштері оны партизандарға тапсырды. Ол мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен Белградта түрмеге қамалды. 1946 жылғы 4 ақпанда Недич Белград ауруханасының терезесінен секіріп өліп қалды немесе оны өлімге итеріп жіберді деген болжам бар. Ресми мәліметтерге сәйкес, ол терезеден секіріп өзіне-өзі қол жұмсады. 1944 жылғы 12 қыркүйектен кейін қаза тапқандардың тізімінде Недич «жойылды» деп көрсетілген. Жақында, югославиялық OZNA-ның бұрынғы офицері Миодраг Младенович 1946 жылғы 4 ақпанда ол Змай Йовина көшесіндегі түрмедегі мәйітті алып кетуге бұйрық алғанын айтты. Ол келгенде мәйіт матаға оралған және денесі қатаң болған. Оған берілген бұйрық бойынша ол мәйітті қабірстандыққа апарып, әдеттен тыс терең қабірге жерледі. Ол көтеріп алып жүрген адамның бетін көруге тырыспады, бірақ ертесі күні ол жаңалықтардан Недич түрме терезесінен секіріп өзіне-өзі қол жұмсады деп оқыды.

Wehrmacht commander Heinrich Danckelmann decided to entrust Nedić with the administration of German occupied territory of Serbia in order to pacify Serb resistance. Not long before, Nedić had lost his only son and pregnant daughter in law in a munitions explosion in Smederevo, in which several thousands died. He accepted the post of the prime minister in the government called the Government of National Salvation, on 29 August 1941. At the same time mass imprisonment of the Jews started where police and gendarmerie of quisling government under Nedić assisted the Germans in arresting the Jews. On 1 September 1941 Nedić made a speech on Radio Belgrade in which he declared the intent of his administration to "save the core of the Serbian people" by accepting the occupation of Germany in the area of Šumadija, Drina Valley, Pomoravlje and Banat. He also spoke against organizing resistance to the occupying forces. His state's propaganda was funded by Germany and promoted anti Semitism and anti communism, particularly linking these up with anti masonry. In his speeches he uses terms such as "Communist Jewish rabble" and "Communist Masonic Jewish English mafia". According to historian Milivoj Bešlin, terms from the categorical apparatus of Nazism "white race", "pure race", "aryanism", etc, was used by Nedić's propaganda, while he strongly advocated protection of the Serbian people from "irregular mixtures". Also in that context, Nedić's government brought regulations for implementing the policy of the occupation authorities about losing the rights to work of Romani and Jewish population. In March 1942, Nedić established the Serbian State Guard (Srpska državna straža) who together with the Gestapo participated in the guarding of the Banjica concentration camp, and were responsible for the killings of inmates, including children. In October 1943, the State Guard came under control of the SS. Its members were also engaged in the execution of captured Partisans. The puppet government under Nedić accepted many refugees mostly of Serbian descent. The civil war unleashed in the German occupied territory of Serbia was the cause of the loss of as many or even more lives than German terror. In total, between 141,000 and 167,000 people died in Serbia of war related causes. These deaths included 34,000 killed by the Germans and their Serb helpers, 46,000 deaths in prisons and camps, and 33,000 Chetnik and 42,000 Partisan combatants. At least 300,000 people were deported from Serbia or held in prisons and concentration camps. German reprisals demanded that 100 Serbs be killed for each killed German soldier and 50 for each wounded German soldier, as in the Kragujevac massacre. Nedić implemented Hitler's anti Semitic policies and Belgrade became the first city in Europe to be declared Judenfrei ("clean of Jews") while Serbia itself was declared as such in August 1942. Nedić also secretly diverted money and arms from his government to the Chetniks. The military forces of Ljotić and Nedić together with the Wehrmacht participated in anti Communist operations. In the 1942 Christmas address, he announced that "the old world, which had destroyed our state, is over and replaced by the new one. This new world will elevate Serbia to its rightful and honorable place in the new Europe; under the new leadership (of Germany) we look courageously into the future". In 1942 he outlined a memo of his vision of Great Serbia in which Bosnia Herzegovina, Srijem, and Dalmatia are within Serbia's borders with local population replaced by Serbian settlers. On 28 February 1943, the commanding general in Serbia reduced the reprisal orders to 50 hostages for each German soldier, armed forces employee, civilian or Bulgarian soldier killed, and 25 for each German or Bulgarian wounded. Nedić was received by Adolf Hitler in September 1943 when they talked about security and order in the occupied territory, also at that meeting Nedić requested the annexation of East Bosnia, Montenegro, the Sanjak, Kosovo Metohija and Srem. Joachim von Ribbentrop opposed Nedić’s demands which forced Hitler to appease Nedić by promising him concessions elsewhere. Nedić's Ministry of Education, Ljotić and the intellectuals from the Zbor prepared Serbia and its youth by changing the education system in order to prepare the society for Hitler’s New Europe, in which anti Semitism and anti Communism were integral parts of the new ideological framework. On 4 October 1944, with the successes of the Red Army, Bulgarian Army and Yugoslav Partisans and their combined onslaught on Belgrade, Nedić's puppet government was disbanded, and on 6 October Nedić fled from Belgrade to Kitzbühel, Austria (then annexed to Germany) where he took refuge with the occupying British. On 1 January 1946, the British forces handed him over to the Partisans. He was incarcerated in Belgrade on charges of treason. On 4 February 1946, it is believed that Nedić either jumped out of the window of the Belgrade hospital where he was being detained or that he was pushed out to his death. According to official records, he committed suicide by jumping through the window. According to the Register of Victims Killed after 12 September 1944, Nedić was "liquidated". Recently, Miodrag Mladenović, a former officer with the Yugoslavian OZNA, said that on 4 February 1946, he received an order to pick up a dead body at Zmaj Jovina street, where the prison was located at the time. When he arrived there, the body was already wrapped in a blanket and rigor mortis had already set in. Following the orders given to him, he took the body to the cemetery where it was buried in an unusually deep grave. He never attempted to see the face of the person that he was carrying, but the day after, he read in the news that Nedić had committed suicide by jumping through the prison window at Zmaj Jovina street.

Мұра

Милошевич дәуірінде режим және кейбір серб тарихшылары серб-еврейлердің ортақ шейіт болу идеясын көрнекті югославтық еврей ұйымдары мен жеке тұлғаларды өз жағына тартуды өте маңызды деп санады. Бұл мақсатқа жету үшін режим тарихшылары Милан Недич пен Димитрие Льотичтің еврейлерді Шығыс Еуропадағы концлагерлерге депортациялау немесе Сербияда өлтіру арқылы Сербияны көптеген еврей халқынан тазартқандығын жасыра отырып, тарихты бұрмалауға мәжбүр болды. 1993 жылы Сербия Ғылым және өнер академиясы басып шығарған «100 ең көрнекті серб» кітабында Недич туралы жазба бар, онда кітап редакторы, өнер тарихшысы Деян Медакович Недичтің «серб тарихындағы ең трагикалық тұлғалардың бірі» екенін, ал оның ынтымақтастығы «бір миллион сербтің өмірін» сақтап қалғанын мәлімдеді. 1994 жылы Патриарх Павел Недичтің естелік қызметін өткізді, онда ол нацистік Германиямен ынтымақтастығын «серб халқын басқыншылардың кек алуынан құтқарудың жалғыз жолы» деп ақтады. 2000 жылдан кейін ревизионистер Милан Недичтің ақталуын талап ете бастады. Сербияның шағын Либералдық партиясы оның мүмкін емес жағдайда бар күшімен күрескен анти-нацист ретінде ақталуын ілгерілетуге тырысты, бұл Сербияда дау тудырды. 2002 жылы орта мектеп тарих оқулығын басып шығарған Небойша Йованович «Политика» газетіне нацистермен ынтымақтастықтың серб халқының «биологиялық негізін» сақтау жолы болғанын айтты. Недичтің портреті Сербия үкіметі ғимаратында Сербия премьер-министрлерінің портреттерімен бірге қойылды. 2008 жылы ішкі істер министрі және вице-премьер Ивица Дачич елде неонацистік шерулер жарияланғаннан кейін портретті алып тастады. Ревизионистік түсіндірулер Недичтің басқыншы күштермен ынтымақтастығын және оның билігі кезінде еврейлерді өлтіруге жауапкершілігін жасыруды талап етті, осылайша оны «серб халқының құтқарушысы» ретінде есте сақтауға болатын еді. 2018 жылдың 11 шілдесінде Белградтағы Сербияның жоғарғы соты Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сербияның премьер-министрі Милан Недичтің ақталуына қатысты өтінішті қабылдамады. Ақталу процесінде Сербияның қазіргі заманғы тарих институтының тарихшысы Боян Димитриевич мұрағаттық құжаттарға сүйене отырып, Недичтің еврейлерді қудалау мен өлтіруге тікелей қатысы болмағанын мәлімдеді. Димитриевичтің сөзіне қарағанда, Недичтің әкімшілігі еврейлерді тіркеп, оларға жалған серб құжаттарын берген, ал немістер оларды ұстап алып, барлық өлім жазаларын орындаған. Басқа дереккөздер Недичтің рөлі сербтерді НДХ-та және Сербияда немістерден одан әрі өлім жазаларынан қорғау үшін еврейлерді қудалауға көмектесу болғанын мәлімдейді. Оның үстіне, оның режимі еврейлердің мүлігін тәркілеп, сатқан, өйткені немістер Сербиядағы еврейлердің үйлері мен жерлерін сатып алуға қызығушылық танытпады. Белградтағы еврей қауымының президенті, тарихшы Яша Алмулидің айтуынша, немістердің Сербияда 11 мың еврейді қырғынға ұшыратуының басты себебі – Сербияда немістерге қарсылық көрсеткені үшін жазалау болды, еврейлер сербтер сияқты бірдей себептермен өлтірілді: Гитлердің сербтерге және Сербияға қатысты квотасын орындау үшін, жараланған әскерге 50, ал өлген неміс әскеріне 100 адам өлтіру үшін. Осы себепті сербтер мен цыгандармен бірге шамамен 5000 еврей атылды. Неміс СС генералы Харальд Тернер Сербияда еврейлерді атудың басты кінәлісі болды. Филипп Коэннің мәліметінше, Недичтің Сербиясында 15 мыңға жуық еврей қаза тапты, бұл серб еврейлерінің 94% құрайды. Елена Суботичтің мәліметінше, Сербия басылып алынғанға дейін 33 500 еврейдің 27 000-ы Холокост кезінде қаза тапты, ал тағы 1000-ы Орталық Еуропадан, негізінен Чехословакия мен Австриядан келді. Германия басып алған Сербияда тұрған 17 мыңға жуық еврейдің 82% ерте өлтірілді, оның ішінде 11 мың белградтық еврей болды. 2020 жылы COVID-19 пандемиясы кезінде Сербия радио-телевизиясы мектеп сабақтарын көрсетті. Сегізінші сынып оқушыларына арналған бір лекция серб жұртшылығының назарын аударды. Мұғалім Милан Недич пен оның Екінші дүниежүзілік соғыстағы рөлі туралы оң пікір білдірді, бірақ бұл пікірлер 8-сыныптың ресми оқулығына негізделмеген. Дубравка Стоянович бұл лекцияға қатысты пікір білдіріп, «негізгі жақсылық пен жамандық» мәселесінде фашизм мен антифашизммен ойналған ойындар қоғамды толық бейбағдарлыққа түсіргенін атап өтті. Ол сондай-ақ тарих оқулықтарында екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметкерлердің ревизионистік тарихы және ақталу проблемалары туралы жиі ескертетінін айтты.

During the Miloševic era, the regime and some Serb historians found it extremely important to win over eminent Yugoslav Jewish organizations and individuals for the idea of the joint Serbo Jewish martyrdom. To accomplish it, regime historians had to falsify history by obscuring the fact that Milan Nedic and Dimitrije Ljotić had cleansed Serbia of its sizeable Jewish population by deportations of Jews to East European concentration camps or killing them in Serbia. The 1993 book The 100 most prominent Serbs published by the Serbian Academy of Sciences and Arts included an entry on Nedić in which its editor, the art historian and its editor Dejan Medaković, claimed that Nedić was "one of the most tragic figures in Serbian history" whose collaboration saved "a million Serbian lives". Patriarch Pavle held a memorial service for Nedić in 1994, during which he justified his collaboration with Nazi Germany on the grounds that it was "the only way to save the Serbian people from the revenge of the occupiers". After 2000, revisionists' demands for the rehabilitation of Milan Nedić began. The minor Serbian Liberal Party attempted to promote his rehabilitation as an anti Nazi, who did his best in an impossible situation, sparking controversy in Serbia. The publisher of a 2002 secondary school history textbook, Nebojša Jovanović, told the daily Politika that collaboration with the Nazis was a way of preserving the ‘biological substance of the Serbian people". Nedić's portrait was included among those of Serbian prime ministers in the building of the Government of Serbia. In 2008, the Minister of Interior and Deputy PM Ivica Dačić removed the portrait after neo Nazi marches were announced in the country. Revisionist interpretations required that Nedić's collaboration with the occupying forces and responsibility for the execution of Jews under his rule be obscured, in order to remember him as the "savior of the Serbian people". On 11 July 2018, The Higher Serbian Court in Belgrade rejected an application to rehabilitate the quisling Prime Minister of occupied Serbia during World War II, Milan Nedić. During the rehabilitation trial, historian Bojan Dimitrijevic from the Institute for Contemporary Serbian History claimed, based on archived documents, that Nedić was not directly involved in the persecution and killing of Jews. According to Dimitrijevic, Nedić's administration only registered Jews and gave them fake Serbian documents while the Germans rounded them up and performed all the executions. Other sources claim that it was Nedić's role to protect Serbs from further executions in NDH and by Germans in Serbia by aiding in the persecution of Jews. Among other things, his regime confiscated and sold the property of Jews after they were executed by Germans, who were not interested in buying the homes and lands of Jews in Serbia. According to historian and President of the Jewish community in Belgrade, Jaša Almuli, one of the major reasons behind the killing of 11,000 Jews in Serbia by Germans was through reprisals for resistance against Germans in occupied Serbia and that Jews were killed for the same reasons as Serbs: to fulfill Hitler's quota towards Serbs and Serbia: for a wounded soldier to kill 50 and for a dead German soldier to kill 100 people. For that reason, together with Serbs and Gypsies, about 5,000 Jews were shot. German SS General Harald Turner was the main culprit behind the shooting of Jews in occupied Serbia. According to Philip J. Cohen, in Nedić's Serbia about 15,000 Jews perished or 94% of Serbian Jews. According to Jelena Subotić, 27,000 Jews out of 33,500 in pre occupied Serbia were killed in the Holocaust, and another 1,000 from central Europe, mostly from Czechoslovakia and Austria. Of the approximately 17,000 Jews who resided in German occupied Serbia, 82% of them were killed early on, including 11,000 Belgrade Jews. During the COVID 19 pandemics in 2020, school classes were presented on the Radio Television of Serbia. One lecture for eighth grade students caught attention of the Serbian public. The teacher spoke positively about Milan Nedić and his role in WWII, even though such opinions are not based on the official textbook for the 8th grade. Dubravka Stojanović commented on this lecture and emphasized that the games played with fascism and anti fascism when it comes to "basic good and evil" brought the society into complete disorientation. She also pointed out that she often warned about the problems of revisionist history and rehabilitation of collaborators from WWII in history textbooks.