Кіріспе

Бохуслав Мартинүдың "Веселохра на мосте" радиооперасы – композитордың чех тіліндегі либреттосына негіделген, Вацлав Климент Кличпердің комедиясы бойынша жазылған, бір актілі радиоопера. Ол 1935 жылы Поличкада жазылған. Кейіннен Америка мен Чехословакияда сәтті қойылды. Композитор мансабының осы кезеңінде опера үшін жаңа медиа мүмкіндіктерін зерттей алды, бұл үшін 1935 жылы Чехословакия радиосының тапсырысы бойынша екі шығарма жазды: "Hlas lesa" (Орман дауысы) және "Веселохра на мосте" (Көпірдегі комедия). Соңғысының "айқындылығы мен тиімді мінездемелері радиоопераның талаптарын толыққанды қанағаттандырады".

Өнер тарихы

Бірінші орындалысы 1937 жылғы 18 наурызда Прагадағы Чех радиосы арқылы тікелей эфирде болды. Алғашқы сахналық қойылымы 1951 жылғы 28 мамырда Нью-Йорктегі Хантер колледжінде өтті, оған композитор қатысты және жұмыс Нью-Йорк музыка сыншылары шеңберінен «ең жақсы жаңа опера» сыйлығын алды. Опера 1961 және 1975 жылдары Прагадағы Ұлттық театр сахнасында екі рет қойылды. Мартину операның үш бөлігін (аспаптық кіріспе, Попелка әні және финал) фортепиано қосылған камералық оркестр үшін «Кішкентай сюита» ретінде өңдеді.

Қысқаша мазмұны

Оқиға 19 ғасырдың бірінші жартысында өзен үстіндегі көпірде орын алады. Өзен, белгісіз қақтығыс кезінде екі қарсы әскерді бөліп тұрады. Жозефина Попелька бұрын соғыс алаңына барып, інісін жерлеген. Қайтып келгенде, жау күзетшісі оны өткізіп жібереді, бірақ оның құжаттарын командиріне алып қояды. Тиісті құжаттары болмағандықтан, өз жағындағы күзетші оның өтуіне рұқсат бермейді, және Жозефина көпірде қалуға мәжбүр болады. Сонымен қатар, ауылдың сыра қайнатқышы Бедронға өз жағынан көпірге кіруге рұқсат беріледі, бірақ ол екінші жаққа өте алмайды. Жозефина мен Бедрон көпірде тоқтатылғанда, Бедрон Жозефинаға ойсыз қылық жасауға тырысады. Жозефинаның күйеуі Джонни пайда болып, оны адалсыздық жасады деп айыптайды. Бедронның әйелі Ева да келіп, дауға қосылады. Содан кейін мектеп мұғалімі келіп, өз жағынан полковник Ладинскийден естіген жұмбақты шешуге тырысады: "Бұғы далада, секіруге немесе шығуға тым биік және тік қабырғалармен қоршалған. Бұғы қалай қашып құтылады?" Бұл жұмбақ кейіпкерлердің жағдайына орайлас. Содан кейін сахнадан тыс жерден шайқас дауысы естіледі. Екі жұп дауды бейбітшілікпен шешеді. Содан кейін олар өз жақтарының жеңіске жеткенін естиді. Полковник Ладинский келіп, Жозефинаға інісінің тірі екенін айтады; ол басқа қаза тапқан әскерді жерлеген болып шығады. Полковник жұмбақтың жауабын да ашады: бұғы қашып құтыла алмайды. Барлығы күліп, жеңіске қуанады.