Кіріспе

Леош Яначек операсы
Леош Яначек операсы

«Макропулостың ісі» (немесе «Макропулостың құпиясы», немесе сөзбе-сөз аударғанда «Макропулостың мәселесі»; чех тілінде Věc Makropulos) – Леош Яначектың музыкасы мен либреттосымен жазылған 3 актілі чех операсы. Яначек операсын Карел Чапектің «Макропулостың ісі» пьесасы негізінде жазған. 1923 және 1925 жылдар аралығында жазылған «Макропулостың ісі» оның соңғы операларының бірі болды және оның көптеген кейінгі туындылары сияқты, Камила Стоссловаға деген құштарлығынан шабыттанды. Операның әлемдік тұңғыш көрсетілісі 1926 жылдың 18 желтоқсанында Брнодағы Ұлттық театрда Франтишек Нойманның дирижерлігімен өтті.

Құрастыру тарихы

Яначек бұл пьесаны 1922 жылғы 10 желтоқсанда Прагада көрсетудің басында көріп, бірден оны опера ретінде пайдалану мүмкіндігін байқады. Ол Чапекпен хат алмасып, ол бұл идеяға қолдау көрсетті, бірақ пьесаға құқықтарды алудағы құқықтық мәселелер жұмысты кешіктірді. 1923 жылғы 10 қыркүйекте бұл мәселелер шешілген соң Яначек операны жазуға кірісті. 1924 жылдың желтоқсанына дейін ол жұмыстың бірінші нұсқасын аяқтады. Ол тағы бір жыл ноталарды жетілдіріп, 1925 жылғы 3 желтоқсанда аяқтады. Музыкалық тұрғыдан алғанда, шығарманың көп бөлігінде тақырыптық даму шамалы, оның орнына тыңдаушыға түрлі мотивтер мен идеялардың көптігі ұсынылады. Яначектың жазбалары мұның бұлдіргіш, мазасыз басты кейіпкер Эмилия Марти/Элина Макропулостың музыкалық бейнесін жасау үшін жасалған әдейі амал екенін көрсетеді. Тек соңғы актінің соңында, Макропулостың осалдығы ашылғанда ғана музыка оны тұтас бойы жетелеген бай лирикалық арнаны пайдаланып, дамытады.