Кіріспе

Химиялық қосылыс (инсектицид)

Алдикарб – карбамат инсектициді, ол Temik пестицидінің белсенді құрамы болып табылады. Ол трипстерге, құтыларға, кенелерге, лигусқа, секіртпе жәндіктерге және жапырақ кенелеріне қарсы тиімді, бірақ негізінен нематицид ретінде қолданылады. Алдикарб – холинэстераза ингибиторы, ол синапста ацетилхолиннің ыдырауын тежейді. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (WHO) Алдикарбты «өте қауіпті» деп санайды және оған 100-ден астам елде тыйым салынған. Ауыр улану жағдайында зардап шегуші тыныс жетіспеуден көз жұмады. Алдикарб алғаш рет 1965 жылы Пэйн мен Вайден синтездеген, ал 1970 жылы алғаш рет саудаға түскен. Алдикарб синтезі нәтижесінде E және Z изомерлері пайда болады. Алдикарб органофосфатты инсектицидтерге төзімділік пайда болған жағдайларда тиімді және картоп өндірісінде маңызды рөл атқарады, онда ол топырақ нематодаларын және кейбір жапырақ зиянкестерін бақылау үшін қолданылады. Оның жоғары ерігіштігі судың жер астына жақын орналасқан кейбір аймақтарда қолданылуын шектейді.

Регламенттік мәртебе

АҚШ-та ЭПА альдикарбты кәсіби пестицид қолданушылар үшін мақта, бұршақ және басқа да дақылдарға қолдануға рұқсат берді. Ол тұрмыстық қолдануға рұқсат етілмеген. ЭПА 2010 жылы негізгі альдикарб пестициді – Темик 15G-ді шектеуді бастады, 2017 жылға дейін таратуды тоқтатуды талап етті. Цитрус және картопқа қолдануды тоқтату 2012 жылы басталды, ал өнімнің толық тоқтатылуы 2018 жылға жоспарланған. 2011 жылдың желтоқсанында ЭПА мақұлдаған жаңа альдикарб пестициді AgLogic 15G 2015 жылы нарыққа шығады деп күтілуде. Ол мақта, құрғақ бұршақ, жержаңғақ, соя, қант қызылшасы және тәтті картопқа қолдануға тіркеледі. Құрамында альдикарбтың жоғары концентрациясы бар, тышқан, егеуқұйрық және тарақандарды өлтіретін Tres Pasitos Мексикадан және Латын Америкасының басқа елдерінен АҚШ-қа заңсыз әкелінді. Бұл өнім жануарлар мен адамдар үшін өте улы, ЭПА-ның мәлімдемесінше, оны "үйде қолдануға болмайды". Көбінесе альдикарб инсектицидпен ластанған тағамды жеу арқылы денеге түскенде уытты симптомдарды тудырады. Альдикарб АҚШ-тағы Төтенше жағдайларды жоспарлау және қоғамдық хабардар ету туралы заңның 302-бабында (42 USC 11002) белгіленгендей, өте қауіпті зат ретінде жіктеледі және оны көп мөлшерде өндіретін, сақтайтын немесе пайдаланатын мекемелерге қатаң есеп беру талаптары қойылады. Альдикарбтың қолданылуы 2003 жылдан бері Еуропада мақсатты емес организмдерге тигізетін әсеріне байланысты тыйым салынған.

Тарих

Алдикарбты Bayer CropScience өндіреді, бірақ бұрын оны Union Carbide компаниясы өндірген. Union Carbide компаниясының ауыл шаруашылығы химиясы бөлімі Rhône Poulenc компаниясына сатылды. Кейін Hoechst AG және Rhone Poulenc Agrochemical компаниялары бірігіп Aventis Cropscience құрылды, ол 2002 жылы Bayer компаниясы сатып алғанға дейін өмір сүрді. 1979 жылдың тамызында Нью-Йорк штатының Саффолк округіндегі жер асты сулары, жақын жердегі суармалы картоп егістіктерінің салдарынан альдикарб қалдықтарымен ластанды. Тестіленген 8400-ге жуық құдықтардың 13,5%-ында 7 мкг/л-ден астам альдикарб табылған, бұл стандарттық нормадан жоғары. 1985 жылдың шілдесінде Калифорнияда өсірілген қарбыздағы альдикарб 2000-нан астам адамға әсер еткен пестицидтермен улануға және қарбыз сатуға уақытша тыйым салуға себеп болды.

Сүтқоректілердегі уыттылығы

Алдикарб – жылдам әрекет ететін холинестераз ингибиторы, ол синаптық кеңісте ацетилхолиннің жылдам жиналуына себеп болады. Алдикарбтың құрылымы ацетилхолинге ұқсас болғандықтан, организмдегі ацетилхолинестеразаға байланысуын күшейтеді.

Құстардағы уыттылығы

қаз үшін 1,0 мг/кг дене салмағы (жедел). Роттердам конвенциясының тәуекелді бағалауынша, "алдикарб түйіршіктерін жұту құс түрлеріне зор қауіп төндіреді; алдикарб құстар үшін өте улы және жойылу қаупі төнген түрлерге қауіпті".