Кіріспе
Сида кордифолия (Sida cordifolia) – (илима, фланельдік арамшөп, бала, далалық малуа немесе жүрек тәрізді жапырақты сида) – малуа тұқымдасына жататын, Индияға тән көп жылдық жартылай бұта. Ол бүкіл әлемде табиғи түрде таралып, Африка, Австралия, АҚШ-тың оңтүстігі, Гавай аралдары, Жаңа Гвинея және Француз Полинезиясында шабуылдайтын арамшөп саналады. Кордифолия деген атау жүрек пішіндес жапырақтарынан шыққан.
Sida cordifolia ('ilima, flannel weed, bala, country mallow or heart leaf sida) is a perennial subshrub of the mallow family Malvaceae native to India. It has naturalized throughout the world, and is considered an invasive weed in Africa, Australia, the southern United States, Hawaiian Islands, New Guinea, and French Polynesia. The specific name, cordifolia, refers to the heart shaped leaf.
Сипаттама
Сида кордифолия - тік өсетін, көп жылдық өсімдік, биіктігіне жетеді. Өсімліктің барлық бөлігі жұмсақ, ақ түсті, мақтаға ұқсас түкпен жабылған, осының арқасында "фланельді арамшөп" деген атауы тараған. Сабақтары сары-жасыл, түкті, ұзын және жіңішке. Сары-жасыл жапырақтары сопақша-жұмыртқа пішіндес, түкпен жабылған, ұзындығы және ені. Гүлдері қою сары түсті, кейде ортасы күңгірт қызғылт сары, 5 тісті тостағаншасы және 5 тісті гүлшошасы бар.
Дәрілік мақсатта қолдану
Сида кордифолия аюрведа медицинасында (санскрит: БАЛА) қолданылады. "Malva branca" деп аталатын бұл өсімдік бразилиялық халық медицинасында ауыз қуысының қабынуын, шырыштың бөлінуін, астмалық бронхит пен мұрын бітелуін, стоматитті, астманы және мұрын бітелуін емдеу үшін, сондай-ақ Африканың көптеген аймақтарында түрлі ауруларды, әсіресе тыныс алу проблемаларын емдеу үшін пайдаланылады. Ол қабынуға қарсы, жасушалардың көбеюін тежеу және бауырдың қайта өсуін стимуляциялау үшін зерттелген. Эфедрин құрамында болғандықтан, ол психостимуляторлық қасиеттерге ие, орталық нерв жүйесіне және жүрекке әсер етеді.
Фитохимия
Үндістанда өсетін S. cordifolia-дан келесі алкалоидтар анықталды: β-фенетиламин, эфедрин, псевдоэфедрин, S (+) Nb метилтриптофан метил эфирі, гипафорин, вазицинон, вазицинол, холин және бетаин. Өсімдікте танин немесе гликозидтер табылған жоқ. Тамырлары мен сабақтарында Ephedra туысының гимноспермаларының түрлерінде кездесетін эфедрин алкалоиді бар. Жақында жасалған талдаулар көрсеткендей, эфедрин және псевдоэфедрин өсімдіктің жер үсті бөліктеріндегі басты алкалоидтарды құрайды, сонымен қатар ситостерол және пальмитин, стеарин және гексакозаноид қышқылдарының іздері де анықталды. Өсімдіктен екі флаванон – 5,7-дигидрокси-3-изопренил флавон және 5-гидрокси-3-изопренил флавон, сондай-ақ екі фитостерол – β-ситостерол және стигмастерол бөліп алынды. Аналгетикалық алкалоид (5′ гидроксиметил 1′ (1,2,3,9-тетрагидропирроло[2,1-b]хиназолин-1-ил)гептан-1-он) да табылды. Тұқым майынан стеркулик, мальвалик және коронарик қышқылы, сонымен қатар басқа май қышқылдары да бөліп алынды.