Кіріспе
Эсперантодан туындаған жасалма тіл. Реформацияланған эсперанто немесе Эсперанто 1894 – эсперантодан туындаған жасалма тіл (яғни, эсперантидо), оны эсперантоның бастапқы авторы жасаған. Бұл Л. Л. Заменгофтың жасаған жалғыз толыққанды эсперантидосы болып табылады. Алты жыл өткен соң (1887 жылдан бастап) ұсынылған реформаларға жауап беруге қысым көрсетілді, бірақ аталған жоба көпшілік тарапынан және тіпті Заменгофтың өзінен кейін қабылданбады. Дегенмен, ұсынылған реформалардың бір бөлігі 1907 жылдан бастап Идо тілінде пайдаланылды және осы тілде сақталды.
Reformed Esperanto, or Esperanto 1894, is a constructed language derived from Esperanto (i. e., an Esperantido), created by the original creator of Esperanto. It is notable as the only complete Esperantido by L. L. Zamenhof. Pressured to address proposed reforms after some six years (since 1887), the project was eventually rejected by the majority and even Zamenhof himself later. However, some of the proposed reforms were used in the language Ido, beginning in 1907, and live on in that language.
Өмірбаян
Заменгоф өзгерістерді талқылаудан аулақ болуды қалағанымен, оған басқалар ұсынған түрлі реформаларға жауап беру үшін, соның ішінде қаржылық қысым көрсетілді. Ол өзі реформаланған диалектті ұсынуға мәжбүр болды және реформалар келісілмесе де, қауымдастықты басқаруды жалғастыруға уәде берді. Заменгоф бастапқыда өзінің реформасын алты жылдан астам тәжірибе негізінде тілді қайта құруға бағытталған жүйелі әрекет деп атады, бірақ сол кездегі эсперанто қауымдастығының көпшілігі оны толығымен қабылдаған жоқ. Көпшілік барлық өзгерістерді қабылдаудан бас тартты. Заменгоф өзі кейіннен жобаның бәрін қабылдамады және 1894 жылды «босқа кеткен жыл» деп атады. 1907 жылы ол ұсынылған реформаларды қайта басып шығаруға ниеттенгендерге рұқсат бермей, қатаң бас тартты. 1929 жылы Иоганнес Дитерле осы бас тартуды Заменгофтың толық шығармаларының жинағы «Оригинала Веркаро»-дан реформа жобасының толық мәліметтерін алып тастауға негіздеме ретінде келтірді. 1894 жылғы ұсынылған реформалардың кейбіреулері, мысалы, «oj» көпшелік жұрнағын «i»-мен алмастыру, диакритикалық белгілерді жою және сөйлеушінің келісімін 1907 жылы басталған «Ido» тілі реформасы жобасында қолданылды, бірақ олар да эсперанто қауымдастығынан қабылданбады. 1905 жылы Заменгофтың «Fundamento de Esperanto» басылымынан бері эсперанто тілі салыстырмалы түрде аз өзгерді.
Негізгі ұсынылатын өзгерістер
Акценттелген әріптер олардың көптеген дыбыстарымен бірге жоғалады. "c" әрпі ескі "ŝ" әрпі сияқты айтылады; "z" әрпі ескі "c" әрпі сияқты, яғни. "ĝ" және "ĵ" әріптері әдетте сәйкесінше "g" және "j" әріптерімен алмастырылады. Белгісіздік тудырмайтын сөздер алынып тасталады. Айыптау септігінің формасы атау септігімен бірдей болады және мағынасын түсіну үшін сөйлемдегі орнына байланысты болады. Көпше түрдегі зат есімдерде "o" әрпі "i" әрпімен ауыстырылады, "j" әрпі қосылмайды. Барлық сипаттауыштар мен есімшелер "e" жалғауымен аяқталады, өзгермейді және мағынасын түсіну үшін сөйлемдегі орнына байланысты болады. Есімшелердің саны алтыдан екіге дейін азаяды. Сәйкестік кестесі роман тілдерінен алынған сөздермен немесе тіркестермен алмастырылады. Тілдің түбірі жаңа әліпбиге сәйкес өзгереді. Латын немесе роман тілдерінен алынбаған тілдің түбірлері солармен алмастырылады.