Клод Пирон (1931-2008) – швейцар психолог, аудармашы, эсперанто тілінің белсенді таралушысы. БҰҰ мен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында жұмыс істеген. Қазақстанда да болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Швейцариялық аудармашы және эсперантист (1931–2008)
Swiss translator and Esperantist (1931–2008)
Клод Пирон, сонымен қатар Йохан Валано деген псевдониммен де таныс, швейцариялық психолог, эсперантист, аудармашы және жазушы. Ол 1956 жылдан 1961 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымында, содан кейін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында аудармашы болып жұмыс істеді. Ол эсперанто тілінде көптеген еңбектердің авторы. Ол бала кезінен эсперанто тілінде сөйледі және оны Жапонияда, Қытайда, Өзбекстанда, Қазақстанда, Африкада, Латын Америкасында және Еуропаның дерлік барлық елдерінде пайдаланды.
Claude Piron, also known by the pseudonym Johán Valano, was a Swiss psychologist, Esperantist, translator, and writer. He worked as a translator for the United Nations from 1956 to 1961 and then for the World Health Organization. He was a prolific author of Esperanto works. He spoke Esperanto from childhood and used it in Japan, China, Uzbekistan, Kazakhstan, in Africa and Latin America, and in nearly all the countries of Europe.
Өмір
Пирон психотерапевт болған және 1973 жылдан 1994 жылға дейін Швейцариядағы Женева университетінің психология кафедрасында сабақ берді. Оның француз тіліндегі «Le défi des langues — Du gâchis au bon sens» (Тілдердің қиындығы: Хаостан ақылға дейін, 1994) кітабы – халықаралық коммуникацияның психоанализіне жататын еңбек. 2002 жылы португал тілінде «O desafio das linguas» (Кампинас, Сан-Паулу, Pontes) жарық көрді. Халықаралық коммуникацияның қазіргі жүйесі туралы лекциясында Пирон «Эсперанто толығымен туа біткен рефлекстерге негізделген» және «басқа тілдерден өзгешелігі – үлгілерді жалпылауға деген табиғи бейімділігіңізге әрқашан сенуге болады» деді. Жан Пиаже атайтын жалпылау ассимиляциясының нейропсихологиялық заңы сөздерді құруға да, грамматикаға да қатысты. Оның эсперанто тіліндегі әртүрлі жазбаларына оқулықтар, бастауыш кітаптар, романдар, әңгімелер, өлеңдер, мақалалар және ғылыми еңбектер кіреді. Оның ең танымал шығармалары – «Герда малаперис!» және «La Bona Lingvo» (Жақсы тіл). «Герда малаперис!» повесінің бірінші тарауы негізгі грамматика мен сөздік қорын пайдаланады, ал соңында эсперантоның шебері деңгейіне жетеді, соның ішінде жаңадан бастаушылар оңай түсінуі үшін сөздердің тізімі де бар. «La Bona Lingvo» кітабында Пирон эсперантоның негізгі тілдік және әлеуметтік аспектілерін көрсетеді. Ол эсперантоның негізгі морфемаларын және сөз құрастыру техникаларын шығармашылықпен пайдалануды, еуропа тілдерінен қажетсіз неологизмдерді импорттауға қарсылық танытады. Сондай-ақ, адам өзін-өзі жеткілікті деңгейде білдіре алатын сөздік қорын меңгергеннен кейін, эсперантода басқа көптеген тілдерге қарағанда анық ойлау оңайырақ деген пікірді ұсынады. Пирон француз тілінде «Le bonheur clés en main» (Бақытқа кілттер) атты кітаптың авторы, онда ләззат, бақыт және қуаныш арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Ол адам өзінің «бақытқа қарсылығына» (l'anti bonheur) қалай себепкер болмайтынын және өмірінде бақыттың шеңберін қалай кеңейте алатынын көрсетті. Пиронның пікірінше, адам бақытты болуды қаласа да, тек қалау жеткіліксіз. Адамдардың физикалық күшін арттыру үшін белгілі бір іс-әрекеттер жасауы керек болғандай, бақытты болу үшін де белгілі бір іс-әрекеттер жасау қажет.
Piron was a psychotherapist and taught from 1973 to 1994 in the psychology department at the University of Geneva in Switzerland. His French language book Le défi des langues — Du gâchis au bon sens (The Language Challenge: From Chaos to Common Sense, 1994) is a kind of psychoanalysis of international communication. A Portuguese version, O desafio das linguas, was published in 2002 (Campinas, São Paulo, Pontes). In a lecture on the current system of international communication Piron argued that "Esperanto relies entirely on innate reflexes" and "differs from all other languages in that you can always trust your natural tendency to generalize patterns The same neuropsychological law —called by Jean Piaget generalizing assimilation—applies to word formation as well as to grammar." His diverse Esperanto writings include instructional books, books for beginners, novels, short stories, poems, articles and non fiction books. His most famous works are Gerda malaperis! and La Bona Lingvo (The Good Language). Gerda malaperis! is a novella which uses basic grammar and vocabulary in the first chapter and builds up to expert Esperanto by the end, including word lists so that beginners may easily follow along. In La Bona Lingvo, Piron captures the basic linguistic and social aspects of Esperanto. He argues strongly for imaginative use of the basic Esperanto morpheme inventory and word formation techniques, and against unnecessary importation of neologisms from European languages. He also presents the idea that, once one has learned enough vocabulary to express himself, it is easier to think clearly in Esperanto than in many other languages. Piron is the author of a book in French, Le bonheur clés en main (The Keys to Happiness), which distinguishes among pleasure, happiness and joy. He showed how one may avoid contributing to his own "anti happiness" (l'anti bonheur) and how one may expand the areas of happiness in his life. Piron's view was that, while one may desire happiness, desire is not enough. He said that just as people must do certain things in order to become physically stronger, they must do certain things in order to become happier.